خبرگزاري آريا- در سال 94 روابط ايران و اتحاديه اروپايي وارد دوره جديدي از همکاريها شد.
به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري آريا به نقل از واحد برونمرزي، روابط جمهوري اسلامي ايران و اتحاديه اروپا در پنج سال اخير با توجه به مشارکت اروپا با آمريکا در اعمال تحريم هاي يکجانبه عليه ايران با کاهش قابل توجهي بويژه در بعد مبادلات تجاري و اقتصادي مواجه شده بود.دليل ادعايي غربي ها براي اعمال اين تحريمها عليه ايران ،تاکيد ايران بر پيگيري برنامه هسته اي صلح آميزش بود، مساله اي که البته با مخالفت شديد غربيها مواجه شده و اقدامات هماهنگ آنها عليه ايران را موجب شد. با اين حال از هنگام آغاز دور جديد گفتگوهاي جمهوري اسلامي ايران و گروه1+5 در سال2013 ميلادي (1392) عملا مقدمات گشايشي جديد در روابط متقابل ايران و اروپا فراهم شد. پس از چندين دور مذاکره در ژنو ، نيويورک و وين بين ايران و گروه 1+5 نهايتا آمريکاييها در کنار شرکاي اروپايي خود در گروه1+5 با جمعبندي موسوم به "برنامه جامع اقدام مشترک" (برجام) موافقت نمودند که متضمن حفظ پيکره برنامه هسته اي ايران است. شوراي امنيت نيز در 20 ژوئيه 2015 با تصويب قطعنامه 2231 راه اجراي برجام را هموار نمود.با تصويب قطعنامه پيشنهادي گروه 1+5 در شوراي حکام آژانس بين المللي انرژي اتمي در باره پايان دادن به مساله "ابعاد احتمالي نظامي برنامه هسته اي" ايران موسوم به" پي ام دي" ، اجراي برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) وارد فاز اجرايي خود شد و با طي شدن مراحل بعدي آن بويژه اجراي عملي تعهدات ايران ، موضوع لغو تدريجي تحريم ها از ژانويه 2016 (دي 1394) به اجرا در آمد. از اين دوره که تحت عنوان دوره"پسا برجام"از آن ياد مي شود، به عنوان دوره تجديد روابط ايران واروپا نام برده مي شود.بويژه اينکه اتحاديه اروپا نقش مهم و تاثيرگذاري در روند حل و فصل مساله هستهاي ايران با توجه به نقش محوري خانم فدريکا موگريني رئيس سياست خارجي اين اتحاديه ايفا کرد. وي نقش هماهنگ کننده را در مذاکرات ايران و گروه 1+5 به عهده داشت و اين نقش همچنان ادامه دارد.
در حال حاضر ايران واتحاديه اروپا وارد مرحله توسعه و ارتقاي روابط متقابل شدهاند و اجراي برجام مي تواند چشمانداز مثبتي را در همه ابعاد سياسي، اقتصادي و اجتماعي اين روابط موجب شود. در شرايط کنوني ، فضاي گفتماني جديدي در روابط جمهوري اسلامي با اتحاديه اروپا بوجود آمده است که ميتوان گفت حداقل طي يک دهه اخير بيسابقه بوده است.در واقع از زماني که برجام مورد توافق ايران و گروه 1+5 قرار گرفت ، اروپايي ها که مشتاقانه منتظر فرصت مناسب براي ورود مجدد به ايران بودند ، در قالب هيات هاي مختلف راهي ايران شدند. طبق آمارها بيش از 100هيات اروپايي در سال 1394 رهسپار ايران شده اند. در عين حال اجرايي شدن برجام از 16 ژانويه 2016 ( 26 دي 1394 ) جايگاه خاص و کليدي در هرگونه مناسبات اتحاديه با ايران در چشمانداز آينده دارد و ميتواند بمنزله نقشه راه آينده مناسبات طرفين نقشآفريني کند. اتحاديه اروپا و کشورهاي عضو آن توجه ويژهاي به اجرايي شدن برجام داشته و آن را به منزله سازو کار و نقشه راهي براي مناسبات آينده خود با ايران ميدانند. اتحاديه اروپا وارد راهکارهاي اجرايي و عملي در روابط خود با ايران شده و انجام گفتگوهاي سطح بالا و تاسيس هيات اتحاديه اروپا در تهران را در دستور کار قرار داده است. اتحاديه اروپابا توجه به روابط ديرينه خود با ايران که تا قبل از اعمال تحريم ها شريک اول تجاري ايران محسوب مي شد ، اکنون نسبت به آمريکا انگيزه و علاقه بيشتري براي گسترش روابط با جمهوري اسلامي ايران دارد و از دو سال پيش با اعزام هياتهاي بلندپايه سياسي ، پارلماني و اقتصادي ، تجاري چه در سطح دوجانبه و چه در سطح اتحاديه اروپا اراده خود را در اين زمينه نشان داده است. بدين ترتيب روابط ايران و اتحاديه اروپايي وارد دوره جديدي از همکاريها شده و چشمانداز مثبت نويني را بشارت ميدهد.
امروزه تمامي کشورهاي اروپايي علاقمند به گسترش روابط با ايران هستند، بطوري که طي دو سال اخير هيات هاي عالي رتبه اروپايي به ايران سفر کرده اند. سفر رييسجمهور اتريش، معاون صدر اعظم آلمان ،نخست وزير يونان، رييس پارلمان اروپا، رئيس جمهور سوئيس ، نخست وزير مجارستان ، رئيس سياست خارجي اتحاديه اروپا و بسياري از وزراي خارجه و اقتصادي اروپايي و نيز هياتهاي سياسي واقتصادي متعدد از آلمان ، ايتاليا ، فرانسه ، و... به ايران و ديدار و گفتگو با مقامات ايران بيانگر اراده اروپا براي گسترش روابط دو جانبه است. ضمن اينکه جمهوري اسلامي ايران نيز در چارچوب احيا و بازسازي اقتصاد خود و بهره گيري از فرصتهاي تجاري ، اقتصادي و سياسي و فرهنگي خواهان گسترش روابط با اروپا است.روند رفت و آمدهاي ديپلماتيک ايران و اروپا در دوران پساتحريم همچنان ادامه دارد و درآينده نيز همچنان شاهد تبادل هياتهاي عاليرتبه سياسي، اقتصادي ـ تجاري، بانکي، علمي ـ فرهنگي و همچنين امضاء دهها موافقتنامه و قرارداد در زمينههاي اقتصادي تجاري، مالي، بانکي، انرژي، گردشگري، زيرساخت، پزشکي ، دارويي، حمل و نقل، خودروسازي، هواپيمايي و ... بين کشورهاي اروپايي و مجموعه اتحاديه اروپا با ايران خواهيم بود. روندي که حداقل طي 10 سال اخير سابقه نداشته و ميتوان فضاي جديدي از مناسبات رو به بهبود ايران و اروپا را مشاهده کرد.
مساله مهمي که در اينجا اشاره به آن اهميت دارد ، تمايل فزاينده اتحاديه اروپا براي افزايش روابط با ايران و گسترش تعاملات و رفت وآمدهاي سطح بالا با تهران است. دراين زمينه فدريکا موگريني مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا در اواخر فوريه 2016 اعلام کرد اين اتحاديه در پي افزايش همکاري با ايران است.مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا ، تصريح کرد که اين اتحاديه تمايل دارد همکاريهايش را با ايران گسترش دهد . به گفته موگريني طرح جامع اقدام مشترک (برجام) در زمينه رژيم منع اشاعه تسليحات هستهاي و امنيت منطقهاي بسيار اهميت دارد و بايد آن را يک نقطه عطف بالقوه قلمداد کرد. موگريني در عين حال تاکيد کرد که اتحاديه اروپا تعامل دو جانبه خود را با ايران از سر گرفته است. وي ضمن اشاره به مذاکرات اخير خود با دکتر ظريف وزير امور خارجه ايران در بروکسل در باره موضوعات منطقهاي و دو جانبه ، اعلام کرد که به زودي به همراه شماري ديگر از مقامات اروپايي به تهران سفر خواهد کرد. از ديدگاه موگريني، برگزاري گفتگوهاي سياسي منظم و بازسازي روابط نزديک اقتصادي ، به منزله تمايل مشترک بين اتحاديه اروپا و ايران محسوب ميشود.در مقابل ايران نيز بر اهميت روابط با اتحاديه اروپا تاکيد کرده است .از جمله در ديدار چندي قبل موگريني از ايران ، علاالدين بروجردي رئيس کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي در واکنش به ابراز تمايل مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا در باره گسترش روابط با ايران اظهار داشت که ايران در تعامل و همکاري با اتحاديه اروپا براساس استراتژي هاي کلان جمهوري اسلامي محدوديتي قائل نيست.وي اتحاديه اروپا را يکي از مفيدترين اعضاي گروه1+5 در جريان مذاکرات هسته اي دانست.
در مجموع بايد گفت که روابط ايران واتحاديه اروپا بايد بر مبناي يک رابطه بُرد-بُرد براي طرف ايراني و اروپايي شکل بگيرد که شرط اساسي در اين زمينه شجاعت اروپايي ها در نگاه مستقل و غير آمريکايي به رابطه با ايران است. بدين ترتيب اين رابطه بايد بر مبناي رعايت حقوق و احترام متقابل و حفظ منافع دو طرف شکل بگيرد. بويژه در بعد اقتصادي و صنعتي بايد انتقال تکنولوژي و توسعه صنايع در اولويت تعامل ايران و کشورهاي اروپايي قرار داشته باشد. در عين حال اتحاديه اروپا بايد به ايران بمنزله دروازه ورود به منطقه گسترده آسياي جنوبي و مرکزي نگاه کند.ايران علاوه بر ظرفيت توسعه روابط تجاري با اروپا، دروازه تجارت قاره سبز با آسياي ميانه، افغانستان و پاکستان نيز محسوب مي شود .علاوه بر اين ايران داراي پتانسيل هاي عظيمي در زمينه صدور گاز به اروپا بوده و موقعيت جغرافيايي خاص آن که در دو حوزه درياي خزر و خليج فارس قرار گرفته مي تواند براي اروپاييها که اکنون در پي توسعه هر چه بيشتر روابط اقتصادي و تجاري و صنعتي خود با ديگر نقاط جهان بويژه در خاورميانه و آسياي ميانه هستند بمنزله فرصت مهمي تلقي شود. براساس دکترين جمهوري اسلامي ايران، تهران محدوديتي در تعامل و ارتباط مفيد با اتحاديه اروپا قائل نيست. اتحاديه اروپا در جريان تحريم هاي خصمانه غرب بيش از همه متضرر شد و اکنون مي تواند شخصيت مستقل و متفاوتي را در تعامل با ايران از خود نشان دهد. کشورهاي اروپايي در تعامل با تهران نبايد ايران را به عنوان يک بازار فروش کالاهاي توليدي خود وراهي براي خروج از رکود اقتصادي نگاه کنند. تعامل بين ايران و اروپا در صورتي تداوم خواهد يافت که ايران و اروپا در رابطه اي سازنده ، منافع متقابل يکديگر را تامين کنند.