داروهاي اشتها آور چه عوارضي براي کودکان ايجاد مي کنند؟

خبرگزاري آريا -
بي اشتهايي ممکن است ناشي از عفونت يا حتي دندان درآوردن يا تب کودک باشد

بي اشتهايي بچه ها يا کم غذا خوردن آنها هميشه يکي از دغدغه هاي اصلي مادران است. بسياري از بچه ها بدغذا هستند و از همه انواع غذاها نمي خورند تا ريزمغذي هاي مورد نياز بدنشان تامين شود. به همين دليل هميشه مادران دنبال راهي هستند که بچه شان بيشتر غذا بخورد و وقتي راهي پيدا مي کنند ک اشتهاي بچه بيشتر مي شود کلي از نگراني هاي آنها برطرف مي شود.

يکي از آن راه ها استفاده از داروهاي اشتهاآور است که اين روزها هم انواع شيميايي و هم گياهي و طبيعي آن در بازار وجود دارد. گاهي بيقراري مادر از بي اشتهايي بچه به اينجا ختم مي شود که او را نزد پزشکان متعدد مي برد و آنها نيز برايش شربت اشتها تجويز مي کنند ولي ممکن است برخي مادران با توصيه اطرافيان خودسرانه داروهاي افزايش اشتها براي کودک تهيه کنند، اما موضوع مهم اين است که آيا واقعا استفاده از داروهاي اشتهاآور مي تواند معجزه کند؟

در اين مطلب عملکرد داروهاي اشتهاآور را بررسي مي کنيم و اينکه مصرف اين دارو براي چه بچه هايي لازم و براي چه بچه هايي خطرناک است؟ دکتر نوشين محمدحسيني به اين پرسش پاسخ مي دهد که بي اشتهايي کودک ناشي از چه مشکل هايي مي تواند باشد؟

داروهاي اشتهاآور چگونه باعث افزايش اشتها مي شوند؟
داروهاي اشتهاآور معمولا يک آنتي هيستامين هستند که يکي از عوارض آن تاثير بر اشتهاست. يکي از معروف ترين و مهم ترين داروهاي اشتهاآور سيپروهپتادين است که به عنوان يک داروي آنتي هيستامين و ضدآلرژي امروزه در درمان برخي آلرژي هاي غذايي، آلرژي هاي مداوم فصلي، آلرژي هاي مرتبط با خون و پلاسما، آلرژي هاي خفيف پوستي و برخي درمان هاي پوست تجويز مي شود. از عوارض اين دارو در برخي موارد افزايش اشتهاست.

اين داروها چه عوارضي براي بچه ها ايجاد مي کنند؟
از عوارض آنها مي توان به گيجي، خواب آلودگي، نداشتن تمرکز، نخوابيدن کودک به علت هيجان زياد، بيقراري، تپش قلب، کاهش فشار خون، اثر بر عملکرد کبد، اسهال، يبوست و استفراغ اشاره کرد. اين دارو مي تواند در کودکان عارضه کاهش هشدارهاي مغزي و اختلال دفع ادراري (به خصوص در موارد مسموميت و مصرف مفرط) ايجاد کند. بيشتر عوارض اين دارو به علت اثر سيپروهپتادين بر دستگاه اعصاب مرکزي است.

در چه سنيني نبايد از اين دارو براي بچه ها استفاده کرده؟
مصرف زياد اين دارو در کودکان مي تواند منجر به توهم، مشکل هاي قلبي و ريوي و حتي مرگ شود. سازمان غذا و داروي آمريکا (FDA) مصرف اين دارو را در کودکان زير 2 سال مطلقا ممنوع اعلام کرده است. در کودکان بين 2 تا 4 سال هم به دليل احتمال ايجاد مسموميت مصرف دارو پيشنهاد نشده و در کودکان بالاي 4 سال مصرف اين دارو تحت نظر پزشک و براي مدت کوتاه بلامانع است.

داروهاي اشتهاآور گياهي چه عملکردي دارند؟
داروهاي گياهي اشتهاآور که عمدتا در کودکان مورد استفاده قرار مي گيرند، معمولا عصاره اي از گياهان يا ميوه هاست؛ مانند عصاره انار که تاثير سوئي روي کودک ندارد و عملکردش مثل اين است که شما يک ماده ترش به کودکتان بدهيد که قطعا بعد از آن بچه احساس گرسنگي مي کند.

تصور کنيد شما کي ليوان آب انار بخوريد يا رب انار را خالي مصرف کنيد، مسلما بعد از آن ضعف مي کنيد و نياز داريد يک ماده خوراکي بخوريد تا ضعفتان برطرف شود. عملکرد اين داروها نيز به همين صورت است.

کودکان بنا بر غريزه طبيعي حفظ حيات، نياز دارند غذا بخورند

آيا داروهاي گياهي افزايش اشتها کم عارضه تر هستند؟
ساده ترين و بي خطرترين خوراکي سودمند همان آب است، اما اگر آب را هم زياد و بي رويه مصرف کنيم، باعث مي شود تمام املاح و مواد ضروري بدن رقيق و از بدن دفع شوند، بنابراين مصرف هر دارو و حتي ماده غذايي بايد به اندازه باشد. مصرف خودسرانه و طولاني مدت اين داروها اصلا توصيه نمي شود و بايد حتما براي مصرفشان با پزشک مشورت کنيد.

آيا مصرف داروهاي اشتهاآور در مدت زمان کوتاه هم مي تواند عوارض داشته باشد؟
مدت زمان مصرف داروها اهميت زيادي دارد و قطعا اين داروها چون بر ديگر ارگان هاي بدن نيز تاثير مي گذارند، مصرف طولاني مدت آنها اصلا توصيه نمي شود، اما نکته مهم تر اين است که بي اشتهايي مي تواند علت هاي مختلفي داشته باشد از جمله بيماري هاي عفوني مثل يک عفونت ادراري ساده، والدين با خوراندن شربت اشتهاي حتي گياهي به کودکشان در واقع علامت يک بيماري را پنهان مي کنند.

ممکن است بي اشتهايي ناشي از بيماري هورموني باشد و در اين صورت رشد بچه دچار مشکل شود. حتي بيماري تيروئيد، ديابت و کم خوني نيز همگي روي اشتها تاثير مي گذارند. اگر والدين خودسرانه اين داروها را به کودکشان بدهند بدون آنکه علت بي اشتهايي بچه بررسي شده باشد، ممکن است روند درمان بيماري کودکشان را به تعويق بيندازد و زماني متوجه شوند که خيلي دير شده باشد.

مهم ترين معيار اشتها و تغذيه کودکان منحني رشد است
دکتر ضياءالدين مظهري*: کودکان بنا بر غريزه طبيعي حفظ حيات، نياز دارند غذا بخورند و اين يک نياز طبيعي است مگر آنکه کودک به دلايلي دچار بي اشتهايي شده باشد. نتايج مطالعه هاي متعدد نشان داده، مادران جوان بين بي اشتهايي و عدم نياز به غذا در کودک تفاوت قائل نمي شوند و همين مساله باعث مي شود مدام دنبال راه حلي براي افزايش اشتهاي فرزند خود باشند.

در سال اول، رشد کودک بسيار سريع اتفاق مي افتد، به گونه اي که در پايان 3 سالگي وزن کودک به 3 برابر وزن هنگام تولدش مي رسد. و قدش هم بين 25 تا 30 سانتي متر رشد مي کند، اما در سال دوم، رشد کودک به نصف اين ميزان مي رسد و در سال سوم، رشد قدي و وزني سرعت زيادي ندارد. در حقيقت بعد از 3 سالگي فرآيند رشد به گونه اي است که اگر کودک در سال 8 سانتي متر قد کشيد و 2 تا 3 کيلوگرم وزش بالا رفت، عالي ترين رشد را داشته است.

متاسفانه بسياري از مادران به زور يا با دادن پاداش يا التماس يا شيوه هاي نادرست ديگر، بچه را وادار به خوردن غذا مي کنند، در حالي که با اين کار سيستم طبيعي رفع نياز کودک را به هم مي ريزند و کودک از غذا خوردن متنفر مي شود يا خاطره بدي از غذا خوردن در ذهنش باقي مي ماند. برخي از مادران نيز براي آنکه اشتهاي کودکشان را زياد کنند، انواع مکمل هاي مولتي ويتامين را به کودکشان مي خورانند يا به او شربت اشتهاآور مي دهند.

يکي از عوامل کم اشتهايي، کم خوني و فقر آهن است

به بچه هاي بدغذا اشتهاآور بدهيم يا ندهيم؟
بايد بدانيد مولتي ويتامين ها خواص مواد غذايي طبيعي را ندارند، بنابراين خيلي به آنها اعتماد نکنيد و خودسرانه به کودکتان مکمل ندهيد. از سوي ديگر، شربت هاي اشتهاآور گياهي که در عطاري ها موجود است را هم نبايد خودسرانه مصرف کرد چون از مواد غيرمجازي مانند کورتون که چاق کننده است استفاده مي کنند و قطعا عوارضي را براي کودک به وجود مي آورند.

پس حتي داروهاي گياهي اشتهاآور را نيز خودسرانه مصرف نکنيد. بي اشتهايي ممکن است ناشي از يک بيماري باشد که تشخيص آن با پزشک است. يکي از عوامل کم اشتهايي، کم خوني و فقر آهن است. همچنين کمبود روي و ويتامين تشخيص آن با پزشک است. يکي از عوامل کم اشتهايي، کم خوني و فقر آهن است. همچنين کمبود روي و ويتامين D3 نيز مي تواند باعث کم اشتهايي در کودکان شود.

از سوي ديگر، والدين بايد براي رشد فرزندشان منحني رشد را ملاک قرار دهند، نه نظر شخصي خود را. اگر اين منحني بالارونده بود، به آن معناست که بچه سوءتغذيه ندارد ولي اگر روند نزولي باشد، بايد حتما کودک را به پيش پزشک ببرند تا علت را بررسي کند.

بي اشتهايي ممکن است ناشي از عفونت يا حتي دندان درآوردن يا اسهال و حتي تب نيز باشد. نکته مهم تر اينکه ميزان اشتها به عوامل ژنتيکي نيز بستگي دارد، در نتيجه نبايد کودک را با بچه هاي ديگر در اين زمينه مقايسه کرد.

منبع:هفته نامه سلامت/برترين ها