خبرگزاري آريا -
هر کس نماز جعفر را هر روز بخواند، بدي هاي او نوشته نمي شود
باتأمل در سيره بزرگان علم و معنويت، عالمان رباني مانند ملاحسينقلي همداني ها1 و علامه قاضي ها2 و بهجت ها4درمي يابيم اين واصل شدگان به حريم قدس، روزگار خود را به عبادت خداوند گذرانده و نيک دريافته اند که براي عبادت خدا آفريده شده اند3 و راه رسيدن به يقين و مدارج عالي معرفت، عبادت خداوند است،4 لذا به پيروي از اهل بيت:اينان نيز به عبادات و مستحبات، اهميت بسيار مي داده اند. اين اسوه هاي بندگي، با وجود آن که عامل نجات را فضل و رحمت خداوند مي دانسته اند، از وظيفه بندگي، غافل نمي شدند.
گرچه وصالش نه به کوشش دهند
هر قدر اي دل که تواني بکوش (حافظ)
گويا کلام امير عارفان و عابدان، امير مؤمنان7را به جان دريافته اند که فرمود:
لا تَکُن مِمَّن يَرجو الآخِرَةَ بِغَيرِ العَمَلِ ... يُحِبُّ الصّالِحينَ و لا يَعمَلُ عَمَلَهُم، و يُبغِض ُ المُذنِبينَ و هُوَ أحَدُهُم ... يُقَصِّرُ إذا عَمِلَ، و يُبالِغُ إذا سَألَ ... فهُوَ بِالقَولِ مُدِلٌّ ، و مِنَ العَمَلِ مُقِلٌّ؛ 5
از کساني مباش که اميد سعادت آخرتي دارند؛ اما اهل عمل نيستند.... صالحان را دوست دارند؛ اما اعمال آنان را انجام نمي دهند. از گنه کاران نفرت دارند؛ اما خود نيز از آنان هستند.... هنگام عمل، کوتاهي مي کنند و هنگام دعا، زياده خواهي. پس او به گفتار و سخن ناز مي فروشد (و همگان را موعظه مي کند)؛ ولي هنگام عمل، کم کار است.
آري؛ اينان کساني هستند که با عبادت خدا و سجود و رکوع پيوسته، قدم به قدم پله هاي رشد را طي کرده و قطره قطره، دريايي از معارف و علوم الهي را در جان خود پديد مي آوردند. نه تحصيل و تدريس، ايشان را از عبادت خدا باز مي داشت و نه خانواده و فرزندان و مراجعان. مجاهدان روز بودند و سينه گدازان شب. آن چنان لذتي مي چشيدند که حاضر نبودند سحرخيزي يک شب را با سلطنت دنيا عوض کنند.
در برابر اين رادمردان، در طول تاريخ، کساني هم بوده اند که به سبب سستي خود و پرداختن به نفسانيات، از اين سيره که سيره بزرگان دين است، فاصله مي گرفته اند و با زاهد و عابد خواندن اين قبيله و عاشق خواندن خود، خود را بالا نشينان محضر الهي مي دانسته اند و اين گروه را محجوبان از قرب الهي؛ اما اين تاريخ و دل مؤمنان است که به خوبي گواهي مي دهد کدام طايفه به مراد رسيده و نوربخش جان هاي مشتاقانند.
آري؛ اسوه هاي معنا و معنويت، در سيره و روش خود با الهام از امامان نور، اعمال و عباداتي را آزموده و به ديگران نيز سفارش مي کرده اند که در اصلاح و تهذيب نفس تأثيري شگرف و بسزا داشته است. براي هر بيماري معنوي، دارويي برگرفته از کتاب و سنت تجويز مي کردند که با عمل به آن، جان هاي مشتاقان، از حجاب هاي ظلماني رهايي يافته و آرامش و نورانيت را در وجود خود مي يافته اند. از جمله اين عبادات، نماز پر برکت جعفر طيار است. نمازي که براي اهلش، شرابي معنوي است که آن ها را از عالم ظلمت زده دنيا، فارغ و به عالم غيب متصل مي کند؛ به گونه اي که نه تنها از خواندن آن خسته نمي شوند، بلکه از تمام شدن آن افسوس مي خورند. مطالب اين نوشتار را با ذکر مطالبي دربارة تاريخچه، فضيلت و آثار اين عمل عبادي و پاره اي نکات سودمند ديگر، پي مي گيريم.
آشنايي با حضرت جعفر طيار7
جعفر، فرزند ابوطالب و پسر عموي پيامبر اکرم(ص) و برادر اميرالمؤمنين7است. او از نخستين افرادي است که به پيامبر9ايمان آورد و هميشه مورد لطف و محبت پيامبر اکرم(ص) بود. روايت زيادي در شأن و فضيلت او نقل شده است؛ از پيامبر اعظم(ص)حکايت شده:
اي جعفر! تو از نظر خصلت هاي ظاهري و اخلاق با من شباهت داري.6
چنين فرموده اي از پيامبري که خداوند از اخلاق او به عظمت ياد کرده است، بيانگر عظمت شخصيت جناب جعفر طيار است.
برخي ديگر از فضايل جناب جعفر که در روايات آمده، از اين قرارند:
* خداوند از ميان شهدا، چهار نفر را برگزيده است که دو نفرشان حمزه و جعفر هستند.8 و 7
* جعفر و حمزه، شاهد پيامبران در قيامت هستند.9
* حضرت علي(ع)روز قيامت، بر منبري از نور وارد محشر مي شود؛ در حالي که حمزه، سمت راست او و جعفر سمت چپ او و حضرت زهرا3پشت سر و حسنين8مقابل او و ... هستند.10
* خداوند به جاي دو دستي که در جنگ از جعفر جدا شد، دو بال به او داده است، تا هر جاي بهشت که بخواهد، بتواند برود.11 (لذا به ايشان «جعفر طيار» يا «ذوالجناحين» هم گفته مي شود).
* من و علي و حمزه و جعفر از طينت مرحومه خلق شده ايم.12
* بهترين مردم، علي و حمزه و جعفر هستند.13
* امام باقر7فرمود:
خداوند به پيامبر9وحي فرستاد و فرمود: «من از جعفر به سبب چهار خصلت تشکر مي کنم. پيامبر9جناب جعفر را خواند و به او جريان وحي را خبر داد. جناب جعفر گفت: «اگر خداوند به شما خبر نداده بود، من هم نمي گفتم. سپس آن چهار صفت را بيان کرد؛ از جمله اين که من تا به حال دروغ نگفته ام و تا کنون بتي را نپرستيده ام و ...».
* عبد الله بن جعفر مي گويد:
هرگاه از عمويم حضرت علي(ع)چيزي مي خواستم و حضرت امساک مي کرد، او را به حق جعفر قسم مي دادم و او عطا مي فرمود.
عطاي آسماني
در سال پنجم بعثت که آزار و اذيت هاي کفار و شکنجه هاي آنان درباره مسلمانان زياد شد، عده اي از مسلمانان با اجازه نبي اکرم(ص) به حبشه مهاجرت کردند. حبشه، سرزمين مسيحيان و پادشاه آن، انساني نيک بود. سرپرست گروه مسلمانان، جناب جعفر بود که به خوبي اين گروه را مديريت کرد و با شجاعت و درآيت خود، توانست در دربار نجاشي سخنراني و استدلال نمايد و توطئه هاي مشرکان را براي برگرداندن آن ها بي اثر کند. و جناب جعفر، با دعوت پادشاه حبشه به اسلام وي را مسلمان کرد. در سال هفتم بعثت، جناب جعفر و همراهان به مدينه برگشتند. برگشتن آن ها با پيروزي مسلمانان در جنگ خيبر مصادف شد؛ جنگي که مراحل سخت و پر فراز و نشيبي داشت و در چند مرحله از جنگ، مسلمانان موفق نشدند؛ اما در نهآيت با رشادت ها و قهرماني هاي مولاي موحدان عالم، حضرت اميرالمؤمنين7به پيروزي رسيدند. خبر پيروزي مسلمانان و نيز برگشتن جناب جعفر، همزمان به پيامبر9رسيد. حضرت فرمود:
نمي دانم از آمدن جعفر، خوشحال تر هستم يا از پيروزي در جنگ خيبر.
با اين بيان، عظمت شخصيت جناب جعفر و احترام و ارزش او نزد آن حضرت، بر همگان معلوم شد. آن حضرت همچنين براي استقبال از جناب جعفر، دوازده قدم به پيشواز آمد81 و تا جناب جعفر را ديد، او را در آغوش گرفته و سجده گاه او را بوسيد. سپس به سجده افتاده و خدا را سپاس گفت.02 پيامبر اکرم9در بدو ورود جناب جعفر فرمود: «ايا به تو عطايي بکنم؟ ايا به تو بخششي بکنم؟ ايا به تو عنآيتي بنمايم؟» جناب جعفر، عرض کرد: «آري؛ يا رسول الله!». با توجه به اين که مسلمانان در جنگ خيبر غنايم زيادي به دست آورده بودند، همگان گمان کردند پيامبر به جناب جعفر، طلا و نقره فراواني مي بخشد و با حساسيت ماجرا را پي گير شدند؛ اما پيامبر اکرم9 به جناب جعفر عطايي آسماني بخشيد.12 و فرمود: «آنچه به تو عطا مي کنم، اگر آن را هر روز انجام دهي، از همه دنيا و آنچه در آن است، براي تو بهتر است. اگر از ميدان جنگ فرار کرده باشي و گناهانت به اندازه خاک بيابان ها و کف دريا ها هم باشد، خداوند تو را مي آمرزد».22 آن گاه نماز گرانسنگ جعفر طيار را به او تعليم داد.
نکته
اين که پيامبر اسلام(ص)اين نماز را به شخصيت بزرگي مانند جعفر آموخت، آن هم در بدو ورود وي و با توصيفي چنين شورانگيز، همه و همه نشانگر عظمت و جايگاه والاي اين متاع آسماني است؛ عطايي که در واقع مزد زحمات و موفقيت هاي جناب جعفر در مهاجرت به حبشه بود؛ عطيه اي که به نام مبارک او مشهور و معروف شد و از آن به بعد، همه خوبان به آن ملتزم بوده اند. حتي اهل بيت:نيز اين نماز را پاس داشته و آن را به جا مي آوردند و مي فرمودند:
هر کس نماز جعفر را بخواند، همان اجري را که پيامبر9براي جعفر بيان کرد، به او نيز مي دهند. نيز دعاهاي زيبايي هم براي آن بيان کرده اند.
در روايت اهل سنت هم اين نماز مطرح شده است و از نظر اکثر علماي ايشان خواندن اين نماز مستحب مي باشد.
آثار و فضيلت نماز جعفر
1. پيامبر خدافرمود:9
نماز جعفر، از دنيا و آنچه در آن است بهتر است و باعث بخشش گناهان مي شود؛ اگرچه به اندازة ريگ بيابان ها و کف درياها باشد.اگر هر روز يا هر جمعه يا هر ماه يا هر سال اين نماز را بخواني، خداوند گناهاني را که بين آن انجام داده اي، مي آمرزد. 26
2. از امام صادق(ع)نقل شده است:
هر کس نماز جعفر را هر روز بخواند، بدي هاي او نوشته نمي شود و برابر هر تسبيحي که در اين نماز مي خواند خداوند به او يک ثواب عطا کرده و يک درجه در بهشت به او مي بخشد.27
3. امام صادق(ع)به مفضل مي فرمايد:
اي مفضل! هرگاه حاجت مهمي داشتي و در پي برآورده شدن آن بودي؛ پس نماز جعفر را بخوان و سپس اين دعا را بخوان که حاجتت روا مي شود.28
به ياري خدا در شمارة بعد، به سيره بزرگان و نحوه خواندن اين نماز و برخي احکام نماز و ... خواهيم پرداخت؛ انشاءالله.
=====================================
پي نوشت
1- براي آشنايي اجمالي با آيت الله ملا حسينقلي همداني رجوع شود به صفحه 42.
2- براي آشنايي اجمالي با مرحوم علامه سيد علي آقا قاضي رجوع شود به صفحه 34.
3- «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُون؛ من جنّ و انس را نيافريدم جز براي اين که مرا پرستش کنند (و از اين راه تکامل يابند و به من نزديک شوند)»؛ سوره ذاريات: 56.
4- «وَ اعْبُدْ رَبَّکَ حَتَّي يَأْتِيَکَ الْيَقينُ؛ و پروردگارت را عبادت کن تا يقين تو را فرا رسد (و از جهان چشم فروبندي)» سوره حجر: 99.
5- نهج البلاغه، حکمت 501.
6- بحار الأنوار، ج 22، ص276.
7- همان ، ج 94، ص48.
8- جناب جعفر در جنگ موته که در آن، فرماندهي لشکر اسلام را بر عهده داشت، اول دو دست خود را از دست داد و سپس با جراحات شديدي، شربت شهود و شهادت الهي نوشيد. پيامبر از اين خبر، به شدت متأثر شده و به سبب شهادت جعفر، درد شديدي در شکم خود احساس کرد.آن حضرت سه روز به خانه جعفر رفته و خانواده ايشان را تسلي داد (براي اطلاع از جنگ موته و برخي فضايل جناب جعفر، ر.ک: حيوة القلوب، علامه مجلسي، ج4، ص 1153-1163).
9- بحار الأنوار، ج 7، ص283.
10- همان، ص331.
11- همان، ج 10، ص141.
12- همان، ج 7، ص232.
13- همان، ج 21، ص63.
14- همان، ج 22، ص273.
15- همان، ج 21، ص64.
16- براي مشاهدة روايات بيشتري دربارة فضايل جناب جعفر، ر.ک: تفسير قمي، ج2، ص 188؛ بحارالأنوار، ج 37، ص63.
17- وسائل الشيعه، ج 8، ص51.
18- بحار الأنوار، ج 21، ص24.
19- وسائل الشيعه، ج 8، ص51.
20- تاريخ تحقيقي اسلام، ج 4، ص63.
21- کافي، ج3، ص466.
22- من لايحضره الفقيه، ج1، ص553.
23- کافي، ج3، ص467.
24- بحار الأنوار، ج 88، ص 196؛ کافي، ج 3، ص 467.
25- به نقل از بحار الأنوار، ج 88، ص 213.
26- من لايحضره الفقيه، ج1، ص553؛ الکافي، ج3، ص466.
27- مستدرک الوسائل، ج6، ص224.
28- بحارالأنوار، ج88، ص200؛ اين دعا در مفاتيح الجنان حاج شيخ عباس قمي1آمده است.
29- مرحوم حاج شيخ عباس قمي در اوايل مفاتيح الجنان نحوه خواندن اين نماز و برخي دعاهاي آن را بيان نموده اند که علاقه مندان مي توانند مراجعه نمايند.
منبع:hawzah.net