ترکيه مي خواهد ايران را از ميدان به در کند/ استراتژي ايران و روسيه در سوريه متفاوت است

خبرگزاري آريا- ترکيه از فرصت ايجاد شده که اسرائيل بيشتر از گذشته فعال شده و کشورهاي عربي به ويژه عربستان نيز به تکاپو افتاده اند تا ايران را در تنگنا قرار دهند، مي خواهد استفاده کند.
دکتر عبدالرضا فرجي راد، سفير سابق ايران در نروژ و مجارستان در گفتگو با خبرگزاري آريا در خصوص تغيير مواضع دولت ترکيه در قبال تحولات منطقه و ايران گفت: ترکيه به دو علت اساسي نسبت به ايران در هفته هاي اخير حساسيت نشان مي دهد. هر چند که در يک مقطع کوتاهي پس از کودتا در ترکيه، ترکها کمي آرام گرفتند اما روند صعودي ايجاد تنش با ايران را مجددا از سر گرفتند و با روي کار آمدن ترامپ، ترکها اين تنش را تشديد کرده اند. ماه اول که ترامپ به طور جدي با ايران برخوردي نداشت يا از لحن تندي صحبت نمي کرد، ترکها هم به همان ميزان آهسته حرکت مي کردند اما از زماني که دولت جديد آمريکا برخورد با ايران را تشديد کرد، دوستان عرب شان هم کار هماهنگي را عليه ايران شروع کردند که تصور مي کنم اين کار هماهنگ به صورت انفرادي و تنها صورت نمي گيرد؛ بلکه با يک هماهنگي ميان تيم جديد در کاخ سفيد، اسرائيل، عربستان، ترکيه و قطر صورت گرفته تا فشارهايي را به ايران اعمال کنند تا نخست حوزه و جغرافياي نفوذ ايران را محدود کنند و اجازه ندهند ايران در سوريه دستاوردي داشته باشد و همچنين با توجه به تحرکات بزرگي که عربستان و ترکيه با عراق از سر گرفتند،قصد دارند همزمان با يک زمان طولاني تر زمينه همين کار را در عراق فراهم کنند. آنها به دنبال آن هستند وقتي ايران در سوريه به زعم خودشان نتوانست دستاورد مهمي کسب کند، حملات سياسي لفظي رسانه اي خود را بر عليه ايران در عراق هم آغاز کنند. غرب به رهبري آمريکا و کشورهاي منطقه اعلام کردند هدف؛ کشاندن ايران پشت مرزهاي خودش است. آنها در نظر دارند همان هدفي که در ابتداي بحران سوريه در 5 سال پيش آغاز کردند و با سرنگوني بشار اسد به دنبال ضربه زدن به ايران بودند، اين هدف را اکنون پس از 5 سال دنبال کنند. دليل دوم مواضع تند اخير ترکيه در قبال ايران اين است که ترکيه از عضويت در اتحاديه اروپا نااميد شده است. ترکيه در گذشته براي عضويت در اتحاديه اروپا لازم بود که اصولي را تکميل کند و ترکيه 26 فصل را پر کرده بود و 5 فصل باقيمانده بود تا ترکيه پروسه عضويت در اتحاديه اروپا را تکميل کند، اما با توجه به تحولات 5 سال گذشته، کودتا، برخورد با خبرنگاران، دستگيري هاي گسترده، تندي با اروپا اين عوامل موجب شد فصولي که ترکيه براي عضويت در اتحاديه اروپا پر کرده بود، از بين برود. ترکيه حتي اعدام که از شرايط اصلي عضويت در اتحاديه اروپا است را نقض مي کند. لذا مشخص است که ترکها حداقل تا ميان مدت مطمئن شده اند که عضويت در اتحاديه اروپا تا يکي دو دهه آينده امکانپذير نيست؛ لذا ترکها چرخشي به خاورميانه کردند تا منافعي را که در اروپا براي خود متصور بودند و اکنون کاهش يافته اين خلا را نه تنها در خاورميانه، آسياي مرکزي و روسيه به دست آورند، بلکه منافع بيشتري را در خاورميانه نسبت به اتحاديه اروپا کسب کنند. بنابراين ايران را تنها رقيب خود در منطقه مي دانند. ترکها به خوبي مي دانند نفوذ عربستان در کشورهاي عربي و جهان اسلام وابسته به قيمت نفت است چون اقتصاد آنها يک اقتصاد تک محصولي است اما ترکيه اقتصاد متنوع دارد و بر اساس انرژي نيست، سياست هاي بازي دارد و سياست هاي اجتماعي ترکيه نسبتا باز است و توانسته زيرساخت هاي مناسبي را فراهم کند. امروزه اگر بخواهيد با کشورها در زمينه اقتصادي، اقدامات اساسي انجام دهيد بايد نخست در زمينه نفوذ فرهنگي و سياسي اعتماد سازي کنيد بعد کار اقتصادي گسترده انجام دهيد در غير اين صورت اين کار اقتصادي گسترده همواره در معرض خطر قرار مي گيرد. ترکيه در شرايطي نيست که ريسک کند يعني براي يک يا چند کشور سرمايه گذاري مي کند اما مانند ايران پشتوانه انرژي ندارد که اگر دچار بحران شد، بتواند از آن ذخيره انرژي خود بهره برداري کند لذا ترکيه مي خواهد به نفوذ فرهنگي، سياسي و دستاوردهاي بزرگ اقتصادي برسد. از طرفي نفوذ ايران در کشورهايي مانند سوريه، لبنان، عراق و کشورهاي قفقاز بيشتر از ديگر کشورهاست. اگر ترکيه مي خواهد حرف اول را بزند بايد ايران را از ميدان به در کند. به اين دلايل ترکيه از فرصت ايجاد شده که اسرائيل بيشتر از گذشته فعال شده و کشورهاي عربي به ويژه عربستان نيز به تکاپو افتاده اند تا ايران را در تنگنا قرار دهند، مي خواهد استفاده کند.
سفير سابق ايران در خصوص آينده مناسبات ايران و روسيه پس از روي کار آمدن دولت ترامپ نيز گفت:روسيه منافع خود را دنبال مي کند و مشکلات خاص خود را دارد. بزرگترين مشکل روسيه تحريمهايي است که به خاطر تصرف شبه جزيره کريمه و درگيري ها در شرق اوکراين ايجاد شده که اروپايي ها معتقدند توافق مينسک بايد اجرا شود تا تحريمها لغو شود. روسيه مي خواهد با ترکيه و اعراب کار کند و اگر آمريکا کمي به روس ها نزديک شود؛ هم آمريکايي ها تحريمها را بر مي دارند، هم اروپايي ها بر اساس فشار آمريکا تحريمها را لغو مي کنند. روسيه و  ايران مي خواهند مناسبات خوب داشته باشند اما واقعيت اين است که استراتژي هاي دو کشور متفاوت است؛ تمام استراتژي ايران در سوريه با استراتژي روسها مطابقت ندارد تا جايي با هم هستيم و در جايي تفاوت ديدگاه داريم. ايران براي مقابله با اسرائيل در سوريه است در حالي که روسها نظام اسرائيل را به رسميت مي شناسد و روابط خوبي دارند و نزديک يک سوم جمعيت اسرائيل روسي هستند و همچنين با يکديگر همکاري هاي اقتصادي گسترده، تکنولوژيکي و امنيتي دارند و روسيه مانند اروپا به دنبال ايجاد دو دولت در فلسطين است . از سوي ديگر رابطه روسيه و ترکيه گسترده است و به دنبال آن هستند که تجارت خود را به 50 ميليارد دلار برسانند. مبناي کار دو کشور انرژي است. ترکها به دنبال اين هستند چندين نيروگاه به کمک روسها بسازند و مقدمات و توافقات آن انجام شده است. از يک طرف روسيه براي تنبيه کشورهاي متحد سابق خود مانند اوکراين و برخي کشورهاي شرق اروپا دنبال انتقال انرژي خود در آينده از طريق ترکيه است. لذا ترکيه کشور مهمي در دنيا در زمينه انتقال انرژي است که دو کشور با هم کارهاي گسترده مي کنند. ايران هم با روسيه کار مي کند؛ براي روسيه، ايران هم استراتژيک است اما نبايد انتظار داشته باشيم که روسيه در هر شرايطي به حمايت از ما بر مي خيزد؛ بلکه منافع خود را دنبال مي کند و يکي از منافعش در داخل ايران است.
فرجي راد در ارتباط با اين تحليل که روسيه ناچار است ميان ايران و آمريکا يکي را انتخاب کند،گفت: چنين اتفاقي نمي افتد. روسيه و دولت جديد آمريکا تلاش مي کنند به يکديگر نزديک شوند که اين نزديکي خيلي بعيد است چون جمهوريخواهان و دموکراتها و رسانه ها که ابزار کنترل دولت در آمريکا هستند، مخالف نزديکي زياد به روسها هستند. لذا بعيد است روابط مسکو و واشنگتن خيلي نزديک شود اما ممکن است روابط دو کشور بهتر از زمان زمامداري اوباما شود . تقريبا فرض محال است که دوستي خاصي ميان آمريکا و روسيه برقرار شود. ثانيا اگر چنين دوستي برقرار شود طبيعتا روسيه منافع بي شماري را با آمريکا تعريف کرده از جمله امنيت مرزهاي غربي روسيه، کاهش تنش، کاهش سلاح هاي استراتژيک و هسته اي و سرمايه گذاري آمريکايي ها.بايد توجه داشته باشيم  روسها مي خواهند با ايران رابطه داشته باشند و اين رابطه رو به رشد است.