خبرگزاری آریا - با مشارکت دانشگاه‌ها، مراکز درمانی، شرکت‌های دارویی و ده‌ها خیریه، شبکه‌ای ملی برای توسعه تشخیص، پیشگیری و درمان سرطان شکل گرفته است؛ اقدامی که پزشکی دقیق و حمایت از بیماران را دنبال می‌کند.
دبیر علمی سومین کنگره بین‌المللی ژنومیکس سرطان با تأکید بر ضرورت پایان دادن به فعالیت‌های جزیره‌ای در حوزه تشخیص و درمان سرطان از شکل‌گیری شبکه‌ای ملی با مشارکت دانشگاه‌ها، مراکز درمانی و آزمایشگاهی، شرکت‌های دارویی و 64 خیریه خبر داد.
سیدجواد مولانا عصر سه‌شنبه در نشست خبری سومین کنگره بین‌المللی و نخستین کنگره استانی ژنومیکس سرطان، یکی از اهداف اصلی این کنگره را ایجاد ارتباط میان اجزای مختلف زیست‌بوم تشخیص و درمان این بیماری عنوان کرد و گفت: پیش از این، دانشگاه‌ها، پزشکان، آزمایشگاه‌ها، شرکت‌های دارویی و خیریه‌ها به صورت جداگانه فعالیت می‌کردند اما این کنگره تلاش کرده است با ایجاد یک شبکه ارتباطی، ظرفیت‌های موجود را در کنار یکدیگر قرار دهد.
تشکیل شبکه ملی برای توسعه فناوری‌های تشخیص و درمان سرطان
وی با اشاره به مشارکت 64 خیریه در این شبکه افزود: هدف این است که حمایت‌های خیریه‌ها تنها به مراحل پایانی بیماری و تأمین هزینه‌های درمان محدود نماند و در حوزه‌هایی مانند پیشگیری، غربالگری و توسعه دانش فنی نیز به کار گرفته شود.
مولانا با بیان اینکه سرطان ابعاد مختلفی از جمله ژنتیک، ایمنی‌شناسی، آسیب‌شناسی، تصویربرداری، درمان و مراقبت دارد، تأکید کرد: هیچ مجموعه‌ای به‌تنهایی نمی‌تواند همه ابعاد این بیماری را پوشش دهد؛ بنابراین شکل‌گیری زبان مشترک و همکاری میان بخش‌های مختلف، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این شبکه است.
دبیر علمی سومین کنگره ژنومیکس سرطان با اشاره به ثبت سالانه حدود 190 هزار مورد جدید ابتلا به سرطان در کشور اظهار داشت: علاوه بر افزایش تعداد مبتلایان، نرخ رشد سالانه این بیماری نیز نگران‌کننده و بر اساس آمار ارائه‌شده، سرعت افزایش موارد ابتلا در ایران حدود 2 برابر میانگین جهانی است.
وی افزایش میانگین سنی جمعیت، تغییر سبک زندگی و عوامل محیطی را از جمله دلایل رشد ابتلا به سرطان دانست و افزود: این بیماری علاوه بر پیامدهای سلامت، بار اقتصادی سنگینی بر کشور تحمیل می‌کند به طوری که برآورد هزینه‌های مرتبط با سرطان در ایران حدود 10 میلیارد دلار است؛ رقمی که تأمین آن برای نظام سلامت، بیمه‌ها و خانواده‌های بیماران دشوار است.
مولانا با اشاره به تحولات جدید در درمان سرطان بیان کرد: امروزه درمان این بیماری دیگر به یک نسخه واحد محدود نیست و انتخاب دارو باید بر اساس ویژگی‌های ژنتیکی و تغییرات مولکولی هر بیمار انجام شود و این رویکرد اثربخشی درمان را افزایش می‌دهد اما هزینه آزمایش‌های تخصصی و داروهای هدفمند نیز بسیار بالاست.
وی توضیح داد: در حوزه تشخیص و داروسازی، توان علمی لازم در کشور وجود دارد و با ایجاد ارتباط میان شرکت‌های دانش‌بنیان، مراکز پژوهشی و صنایع دارویی می‌توان زمینه تولید کیت‌های تشخیصی و داروهای مورد نیاز بیماران را فراهم کرد؛ اقدامی که علاوه بر کاهش هزینه‌ها و وابستگی به اشتغال‌زایی و حضور در بازارهای بین‌المللی نیز کمک می‌کند.
راه‌اندازی پایگاه رایگان اطلاعات و راهنمای بیماران سرطانی
مولانا از راه‌اندازی پایگاه اطلاع‌رسانی سرطان به‌عنوان یکی از برنامه‌های مهم این کنگره خبر داد و گفت: بسیاری از بیماران پس از تشخیص سرطان با انبوهی از اطلاعات پراکنده و گاه گمراه‌کننده مواجه می‌شوند و در این پایگاه، اطلاعات مربوط به بیش از 20 نوع سرطان بر اساس آخرین راهنماهای معتبر جهانی گردآوری و 2 بخش مجزا برای بیماران و متخصصان در نظر گرفته شده است که بیماران می‌توانند به صورت رایگان از اطلاعات و مشاوره تلفنی استفاده کنند و در بخش ارجاع نیز مسیر دسترسی به پزشکان متخصص، آزمایشگاه‌ها و مراکز تأمین دارو برای آنان مشخص خواهد شد.
وی به ظرفیت هوش مصنوعی در این سامانه اشاره کرد و گفت: ابزارهای تخصصی و نرم‌افزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی نیز برای کمک به پزشکان در دسترس قرار می‌گیرد و توسعه خدمات مشاوره تخصصی به صورت حضوری و مجازی از برنامه‌های بعدی این پایگاه است.
دبیر علمی این کنگره با اشاره به طراحی سازوکاری با عنوان «نیک‌پی» برای تسهیل تأمین هزینه‌های درمان بیماران گفت: با همکاری خیریه‌ها و بانک‌ها تلاش می‌شود از ظرفیت قرض‌الحسنه خیرین برای حمایت از بیماران استفاده شود تا خانواده‌ها در شرایط دشوار بیماری، دغدغه فوری تأمین هزینه‌های درمان را نداشته باشند.
مولانا همچنین از تدوین فهرستی از داروهای مورد نیاز بیماران مبتلا به انواع سرطان و تقسیم کار میان شرکت‌های دارویی داخلی خبر داد و افزود: این اقدام با هدف جلوگیری از موازی‌کاری شرکت‌ها و هدایت ظرفیت تولید به سمت داروهای مورد نیاز کشور انجام شده است.
دبیر علمی سومین کنگره بین‌المللی ژنومیکس سرطان با اشاره به ارسال برخی نمونه‌های بیماران برای انجام آزمایش‌های ژنتیکی به خارج از کشور گفت: این روند علاوه بر تحمیل هزینه‌های بالا، زمان دریافت نتایج را طولانی می‌کند و موجب خروج منابع مالی و اطلاعات ژنتیکی بیماران ایرانی از کشور می‌شود.
وی تأکید کرد: توسعه زیرساخت‌های داخلی برای انجام این آزمایش‌ها ضروری است؛ زیرا شناخت ویژگی‌های ژنتیکی جمعیت ایران می‌تواند به شناسایی الگوهای شایع بیماری و طراحی روش‌های تشخیصی و درمانی متناسب با بیماران کشور کمک کند.
مولانا با توضیح مفهوم پزشکی شخصی سازی شده گفت: برای نمونه، بیماران مبتلا به سرطان ریه بر اساس تغییرات ژنتیکی به گروه‌های مختلف تقسیم می‌شوند که هر گروه ممکن است به داروی متفاوتی نیاز داشته باشد و در این روش، دارو بر اساس ویژگی‌های ژنتیکی بیمار انتخاب می‌شود در نتیجه احتمال اثربخشی درمان افزایش می‌یابد و از تجویز داروهای گران‌قیمت برای بیمارانی که به آن پاسخ نمی‌دهند، جلوگیری می‌شود.
غربالگری؛ حلقه مهم مقابله با سرطان
وی با تأکید بر اینکه مقابله با سرطان باید از پیشگیری آغاز شود، اظهار داشت: اصلاح سبک زندگی، تغذیه سالم، فعالیت بدنی و کاهش عوامل خطر، در کنار برنامه‌های غربالگری، می‌تواند نقش مهمی در کاهش بار این بیماری داشته باشد.
مولانا با اشاره به توسعه این رویداد در سطح ملی گفت: پس از برگزاری 2 دوره کنگره در تهران، تصمیم گرفته شد این برنامه به‌تدریج در استان‌های مختلف کشور نیز برگزار شود و اصفهان به‌عنوان نخستین میزبان کنگره استانی انتخاب شد.
وی افزود: در این دوره حدود نیمی از نشست‌های علمی با مشارکت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان برگزار می‌شود و از ظرفیت استادان و متخصصان استان در برنامه‌های تخصصی استفاده شده است، همچنین تاکنون ثبت‌نام بیش از 2 هزار نفر در کنگره انجام شده و حدود 600 مقاله علمی نیز به دبیرخانه رسیده است.
مولانا با اشاره به محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و شرایط بین‌المللی بیان کرد: با وجود دشواری‌های موجود در همکاری‌های علمی بین‌المللی، ارتباط با برخی مراکز و استادان خارجی از جمله در سوئیس ادامه دارد و تلاش می‌کنیم در کنار توسعه همکاری‌های داخلی و استانی، زمینه گسترش ارتباطات علمی بین‌المللی نیز فراهم شود.
پیشگیری؛ حلقه مغفول در مقابله با سرطان
در این نشست متخصص قلب و سفیر فرهنگی سومین کنگره بین‌المللی ژنومیکس سرطان نیز با تأکید بر ضرورت تقویت فرهنگ پیشگیری گفت: با وجود توسعه روش‌های غربالگری و درمان سرطان، آگاهی‌رسانی عمومی و آموزش اصول زندگی سالم از سنین کودکی همچنان از موضوعات کمتر مورد توجه در نظام سلامت است.
نازنین خادم با بیان اینکه کودکان باید از دوران مدرسه با اهمیت سبک زندگی سالم آشنا شوند، افزود: پرهیز از مصرف دخانیات، فعالیت بدنی منظم و رعایت عادات صحیح زندگی می‌تواند در کاهش خطر ابتلا به بیماری‌ها مؤثر باشد.
وی با اشاره به عوارض قلبی ناشی از برخی روش‌های درمان سرطان گفت: تعدادی از داروهای شیمی‌درمانی، می‌توانند به عضله قلب آسیب وارد کنند و عوارض ناشی از این آسیب حتی پنج تا 10 سال پس از پایان درمان ظاهر شود.
خادم افزود: برخی بیماران پس از بهبود سرطان به دلیل نبود پایش مستمر قلبی با مشکلاتی مانند نارسایی قلبی مواجه می‌شوند در حالی که تشخیص زودهنگام و مراقبت‌های مستمر می‌تواند در شناسایی و مدیریت این عوارض مؤثر باشد.
وی توسعه رشته کاردیوانکولوژی را از راهکارهای مهم در این زمینه دانست و گفت: این حوزه تخصصی با هدف پیشگیری، شناسایی و مدیریت آسیب‌های قلبی ناشی از سرطان و روش‌های درمان آن شکل گرفته است و توسعه آموزش و تربیت نیروی متخصص در این زمینه اهمیت دارد.
درمان سرطان باید متناسب با ویژگی‌های ژنتیکی هر بیمار باشد
دبیر علمی سومین کنگره بین‌المللی ژنومیکس سرطان نیز پزشکی دقیق را محور اصلی این رویداد دانست و گفت: نمی‌توان یک روش درمانی واحد را برای همه بیماران مبتلا به سرطان تجویز کرد، زیرا بیماران بر اساس ویژگی‌های ژنتیکی و ترکیب ژنومی خود ممکن است پاسخ‌های متفاوتی به درمان داشته باشند.
مهرداد زینلیان با بیان اینکه در حوزه سرطان فرصت آزمون و خطا نداریم افزود: هدف پزشکی دقیق، شناسایی ویژگی‌های ژنتیکی و زیستی هر بیمار و انتخاب درمانی متناسب با شرایط اختصاصی اوست تا بیشترین اثربخشی با کمترین عارضه حاصل شود.
وی انتقال دستاوردهای علمی از محیط‌های دانشگاهی و آزمایشگاهی به بالین بیماران را یکی از اهداف مهم کنگره عنوان و بیان کرد: توسعه درمان‌های هدفمند باید با فراهم‌کردن زیرساخت‌های لازم برای دسترسی بیماران به این روش‌ها همراه باشد.
زینلیان همچنین تعامل متخصصان علوم پایه و بالینی را از ویژگی‌های مهم این رویداد دانست و اظهار داشت: حضور متخصصان انکولوژی، رادیوانکولوژی، جراحی، رادیولوژی، پزشکی هسته‌ای و آسیب‌شناسی در کنار متخصصان ژنتیک، پزشکی مولکولی و ایمنی‌شناسی می‌تواند زمینه همکاری‌های بین‌رشته‌ای و کاربردی شدن یافته‌های پژوهشی را فراهم کند.
سلامت باید در کانون سیاست‌گذاری دستگاه‌های اجرایی قرار گیرد
سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نیز در جمع خبرنگاران حوزه سلامت با تأکید بر اینکه پیشگیری از سرطان تنها بر عهده نظام سلامت و افراد نیست، گفت: سلامت باید در کانون سیاست‌گذاری همه دستگاه‌های اجرایی قرار گیرد و بخش‌هایی مانند کشاورزی، صنایع غذایی، حمل‌ونقل و صنعت، آثار تصمیم‌ها و اقدامات خود بر سلامت جامعه را در نظر بگیرند.
پژمان عقدک با اشاره به اینکه بر اساس گزارش‌های وزارت بهداشت حدود 40 درصد سرطان‌ها قابلیت پیشگیری دارند، افزود: اصلاح سبک زندگی، ایجاد محیط سالم، تسهیل دسترسی به خدمات غربالگری و درمان و رفع موانع اقتصادی و اجتماعی باید به صورت هم‌زمان دنبال شود.
وی سرطان‌ها را دومین عامل مرگ‌ومیر و ناتوانی در استان اصفهان دانست و اظهار داشت: فقر، سطح سواد، هزینه خدمات غربالگری و درمان و محدودیت دسترسی به امکانات سلامت از جمله عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر وضعیت سلامت جامعه هستند.
عقدک با اشاره به تجربه اجرای یک برنامه غربالگری در اصفهان طی سال‌های 1384 تا 1386 گفت: در این برنامه حدود 300 هزار زن مورد معاینه قرار گرفتند و شمار مراجعات به حدود 450 هزار مورد رسید اما تنها حدود یک‌چهارم زنان ارجاع‌غشده برای انجام بررسی‌های تکمیلی، مراحل بعدی را پیگیری کردند.
وی ترس از تشخیص بیماری، هزینه خدمات، محدودیت نوبت‌دهی و دشواری دسترسی را از جمله موانع پیگیری غربالگری دانست و بر ضرورت ارتقای سواد سلامت و مشارکت نهادهای اجتماعی در بهبود دسترسی مردم به خدمات تأکید کرد.
سومین کنگره بین‌المللی و نخستین کنگره استانی ژنومیکس سرطان از 13 تا 15 آبان‌ماه با حضور متخصصان و صاحب‌نظران این حوزه در سالن اجلاس سران اصفهان برگزار می‌شود.