اتصال ریلی چابهار به شبکه سراسری، اهمیتی راهبردی و ژئوپلیتیکی دارد/ تکمیل کریدورهای ریلی و اتصال بنادر، اولویت راهبردی توسعه حمل‌ونقل کشور

خبرگزاری آریا - وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر ضرورت تکمیل کریدورهای ریلی و اتصال بنادر و مراکز تولیدی به شبکه سراسری، توسعه زیرساخت‌های لجستیکی و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای را از اولویت‌های راهبردی حمل‌ونقل کشور برشمرد.

به گزارش خبرگزاری آریا ، فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، در نوزدهمین همایش بین‌المللی حمل‌ونقل ریلی با تأکید بر جایگاه راهبردی حمل‌ونقل ریلی در توسعه اقتصادی و افزایش تاب‌آوری کشور، گفت: توسعه این بخش علاوه بر کاهش هزینه‌های اقتصادی و مصرف انرژی، به افزایش بهره‌وری، ارتقای ایمنی و تقویت تاب‌آوری ملی کمک می‌کند و از این رو، جایگاهی محوری در سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و اقدامات وزارت راه و شهرسازی دارد.
وی با اشاره به اهمیت حمل‌ونقل ریلی در شرایط بحران، افزود: استمرار حمل کالاهای اساسی، نهاده‌های تولید و کالاهای راهبردی و همچنین جابه‌جایی مسافران، برای حفظ جریان زندگی و فعالیت اقتصادی کشور ضروری است.
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به آسیب‌دیدن زیرساخت‌های ریلی کشور در جریان جنگ، توضیح داد: در جریان جنگ ناجوانمردانه‌ای که در آن پروتکل‌های حقوقی و بین‌المللی نقض شد، زیرساخت‌های کشور نیز هدف قرار گرفتند. آسیب‌دیدن هفت پل ریلی نشان داد که این زیرساخت‌ها تا چه اندازه با تاب‌آوری و ارتباطات داخلی کشور پیوند دارند.
صادق با اشاره به اهمیت اتصال شبکه ریلی ایران به کشورهای همسایه، ادامه داد: شبکه ریلی باید با اتکا به زیرساخت پایدار، ناوگان آماده و نیروی انسانی توانمند، پشتیبان زنجیره تأمین کشور باشد. تحقق این هدف نیز مستلزم توجه هم‌زمان به توسعه و نوسازی ناوگان، نگهداری زیرساخت‌ها، رفع گلوگاه‌های شبکه و ارتقای بهره‌وری در بهره‌برداری است.
تکمیل کریدورهای ریلی و بهره‌برداری از ظرفیت راهبردی ایران
وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر فرصت‌های پیش‌روی ایران در حمل‌ونقل بین‌المللی، گفت: موقعیت کشور در پیوند مسیرهای منطقه‌ای زمانی به درآمد ارزی پایدار و رونق اقتصادی تبدیل می‌شود که بتوانیم خدماتی رقابت‌پذیر، منظم و قابل اعتماد ارائه کنیم؛ به‌گونه‌ای که صاحبان کالا بتوانند درباره زمان، هزینه و کیفیت حمل از مسیر ایران با اطمینان تصمیم بگیرند.
وی تکمیل کریدورهای ریلی، دیپلماسی فعال حمل‌ونقل، تسهیل فرایندهای مرزی، هماهنگی تعرفه‌ها و توسعه خدمات منظم را از الزامات تحقق این هدف برشمرد و افزود: اتصال مؤثر بنادر، مراکز تولیدی و پایانه‌های لجستیکی به شبکه ریلی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد و شرکت‌های حمل‌ونقل و لجستیک بخش خصوصی، شرکای اصلی کشور در ایجاد و حفظ مزیت رقابتی هستند.
صادق با اشاره به روند اجرای پروژه راه‌آهن چابهار ـ زاهدان اظهار کرد: در پاییز سال 1403، عملیات اتصال ریلی خاش به چابهار از مسیر زاهدان آغاز شد. پیش از آن، اتصال ریلی زاهدان به خاش در دولت‌های گذشته انجام شده بود، اما این مسیر هنوز به بندر چابهار متصل نشده بود. در حالی که اتصال ریلی زاهدان به چابهار از اهمیت راهبردی و ژئوپلیتیکی برخوردار است.
وی با قدردانی از حمایت‌های رئیس‌جمهور در تأمین منابع پروژه راه‌آهن چابهار ـ زاهدان تصریح کرد: در دو سال گذشته و با وجود شرایط دشوار کشور و وقوع جنگ، حدود 40 هزار میلیارد تومان برای راه‌آهن چابهار ـ زاهدان تأمین و تزریق شده است و امیدواریم این پروژه طی یکی دو ماه آینده به بهره‌برداری برسد.
وزیر راه و شهرسازی، پیگیری مستمر رئیس‌جمهور برای توسعه راه‌آهن و اتصال شبکه ریلی به بنادر را نشانه اهمیت این موضوع در اولویت‌های دولت چهاردهم دانست و گفت: اتفاقاتی که در بنادر شمالی رخ داد و محدودیت‌هایی که در بنادر جنوبی با آن مواجه بودیم، اهمیت اتصال ریلی بنادر و ایجاد مسیرهای جایگزین برای جابه‌جایی کالا را بیش از گذشته آشکار کرد.
وی همچنین با اشاره به بهره‌برداری و رونق فعالیت مرکز لجستیکی آپرین در دو سال گذشته، توسعه این مرکز را از اقدامات مؤثر در تقویت ظرفیت لجستیکی کشور دانست.
رفع گلوگاه‌ها، نوسازی ناوگان و گسترش سرمایه‌گذاری بخش خصوصی
صادق با تأکید بر اینکه افزایش سهم حمل‌ونقل ریلی در جابه‌جایی بار و مسافر صرفاً با توسعه خطوط محقق نمی‌شود، گفت: تحقق این هدف به تناسب میان ظرفیت زیرساخت، ناوگان و کیفیت خدمات نیاز دارد. برقی‌سازی خطوط ریلی نیز یکی از سیاست‌های مهم این حوزه است که با اولویت محورهای پرتردد و راهبردی دنبال می‌شود.
وی افزود: موفقیت در برقی‌سازی خطوط به هماهنگی میان توسعه خطوط، تأمین ناوگان، زیرساخت انرژی و سامانه‌های بهره‌برداری نیاز دارد و همکاری بخش حمل‌ونقل و انرژی در این زمینه تعیین‌کننده است.
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به ضرورت استفاده از فناوری‌های نوین در صنعت ریلی، توضیح داد: دیجیتال‌سازی و هوش مصنوعی می‌توانند در مدیریت ظرفیت شبکه، پیش‌بینی خرابی تجهیزات، برنامه‌ریزی تعمیرات، افزایش ایمنی و بهبود خدمات مؤثر باشند. فناوری زنجیره بلوکی نیز در کاربردهای مناسب می‌تواند به شفافیت و رهگیری اسناد و مبادلات کمک کند.
صادق با بیان اینکه معیار استفاده از فناوری باید حل مسائل واقعی و بهبود قابل سنجش عملکرد باشد، ادامه داد: در حوزه انرژی نیز ذخیره‌سازها، سامانه‌های نوین تأمین توان و انرژی‌های تجدیدپذیر فرصت‌های تازه‌ای فراهم کرده‌اند که باید با ارزیابی دقیق فنی و اقتصادی از آنها بهره گرفت.
وی مسئله تأمین و آماده‌به‌کاری لکوموتیوها را از موضوعات مهم صنعت ریلی دانست و گفت: کمبود نیروی کشش و پایین‌بودن قابلیت دسترسی بخشی از ناوگان دیزلی، بر ظرفیت حمل و کیفیت خدمات اثر مستقیم دارد. این موضوع طی دو سال گذشته از محورهای اصلی پیگیری وزارت راه و شهرسازی، شرکت راه‌آهن و دولت بوده و با حمایت از سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، تعداد لکوموتیوهای در خدمت و میزان آماده‌به‌کاری آنها تا حدودی بهبود یافته است؛ البته این اقدامات همچنان کافی نیست و با جدیت دنبال می‌شود.
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به توافق‌ها و تفاهم‌نامه‌های منعقدشده با بخش خصوصی در حوزه ریلی گفت: این سرمایه‌گذاری‌ها صرفاً به افزایش طول خطوط ریلی محدود نیست، بلکه شناسایی گلوگاه‌ها و کانون‌های اصلی بار و هدایت سرمایه‌گذاری به سمت دوخطه و چهارخطه کردن مسیرها، رفع محدودیت‌های شبکه و توسعه مراکز لجستیکی و پایانه‌های مرزی را نیز دربرمی‌گیرد. بخشی از تفاهم‌نامه‌های این حوزه نیز با کشورهای همسایه منعقد شده است.
صادق با اشاره به توافق‌نامه‌هایی که در حاشیه این همایش امضا می‌شود، گفت: تأمین لکوموتیوهای تمام‌باتری، بازسازی لکوموتیوهای موجود با استفاده از سامانه‌های هیبریدی با محوریت باتری و احداث نیروگاه‌های خورشیدی در پهنه‌های ریلی، از جمله موضوعات این توافق‌هاست که می‌تواند زمینه پیوند سرمایه‌گذاری و فناوری برای پاسخ به نیازهای صنعت ریلی را فراهم کند.
وی از همکاری وزارت نیرو، سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، سرمایه‌گذاران و شرکت‌های صاحب فناوری و همچنین پیگیری‌های مدیرعامل و کارکنان راه‌آهن قدردانی کرد و افزود: شکل‌گیری این همکاری‌ها نشان می‌دهد با هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌ها و بخش خصوصی می‌توان برای مسائل دشوار صنعت ریلی راه‌حل‌های اجرایی پیدا کرد.
وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر حمایت این وزارتخانه از حضور مؤثر سرمایه‌گذاران، گفت: توسعه صنعت ریلی بدون مشارکت فعال بخش خصوصی و استفاده از ظرفیت‌های مالی و تخصصی آن امکان‌پذیر نیست. دانشگاه‌ها و مراکز علمی داخلی و خارجی نیز در این مسیر جایگاه اساسی دارند و انتظار می‌رود همکاری دانشگاه و صنعت از مرحله تعریف مسئله تا طراحی، آزمون و ارزیابی راه‌حل‌ها استمرار داشته باشد.