خبرگزاری آریا - خدمات شهری در بخشهای مختلف زندگی روزمره جریان دارد. از سبد خرید خانوار تا فضای سبز محله و از پاکیزگی معابر تا ایمنی ساختمانها؛ در تهران مجموعهای از طرحها و برنامههای جدید با هدف تقویت همین خدمات و نزدیکتر شدن هر چه بیشتر آنها به نیازهای شهروندان در حال اجراست.
به گزارش خبرگزاری آریا ، بخش زیادی از خدمات شهری در تهران همان چیزهایی است که شاید کمتر دربارهشان فکر کنیم؛ بازاری برای خرید روزانه، بوستانی برای چند ساعت استراحت، خیابانی تمیز، چراغی روشن، آتشنشانی نزدیک یا مسیری که برای عبور و مرور ایمنتر شده است. پشت همین جزئیات روزمره اما شبکهای از پروژهها، نیروها و زیرساختها قرار دارد.
شهر برای اینکه هر روز به روال خودش ادامه دهد فقط به پروژههای بزرگ نیاز ندارد. گاهی یک بازار محلی، یک مخزن زباله، یک درخت چنار، یک شیر هیدرانت یا حتی یک سرویس بهداشتی عمومی میتواند بخشی از کیفیت زندگی شهروندان را تغییر دهد.
معاونت خدمات شهری و محیطزیست شهرداری تهران در این سال ها مجموعهای از اقدامات را در همین طیف دنبال کرده است؛ از توسعه بازارهای میوه و ترهبار و فضای سبز گرفته تا مدیریت پسماند، تأمین آب غیرشرب، ارتقای ایمنی، ساماندهی مشاغل، زیباسازی و حفاظت از حریم شهر.
خدمات شهری زمانی معنا پیدا میکند که شهروند آن را در زندگی روزمره خود لمس کند. به این صورت که در کنار ساخت و توسعه زیرساختها، کیفیت ارائه خدمات و استمرار آنها نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
از بازار محله تا سفره خانوار
یکی از جاهایی که این خدمات خیلی زود خودش را نشان میدهد، بازارهای میوه و ترهبار است؛ جایی که قیمت و دسترسی مستقیماً با خرید روزانه خانوار گره خورده است. در تازهترین مرحله توسعه این شبکه همزمان با دویستوبیستوهشتمین برنامه امید و افتخار، چهار بازار میوه و ترهبار در مناطق 20، 8، 3 و 7 افتتاح شد یا توسعه پیدا کرد. دو بازار از این مجموعه بازسازی شده بودند و دو بازار نیز بهصورت جدید احداث شدند. بازارهای میخک و مروارید نیز افتتاح و فاز توسعهای بازارهای کرمان و جلفا به بهرهبرداری رسید.
با این افتتاحها تعداد بازارهای میوه و ترهبار تهران به 320 بازار رسید. از ابتدای دوره ششم مدیریت شهری تاکنون 64 بازار به این شبکه اضافه شده است. البته هشت بازار برای بازسازی موقتاً از چرخه فعالیت خارج شدهاند و در نتیجه اکنون 312 بازار فعال در تهران به شهروندان خدمات میدهند.
البته توسعه این شبکه پایانیافته نیست و ساخت بازارهای جدید تا پایان ادامه دارد. همزمان نوسازی بازارهای قدیمی نیز دنبال میشود تا افزایش تعداد بازارها با ارتقای کیفیت فضای عرضه همراه باشد.
در کنار تعداد بازارها، قیمت هم برای مدیریت شهری اهمیت دارد.
با استناد به آمار بانک مرکزی باید اشاره کرد که محصولات عرضهشده در بازارهای میوه و ترهبار بسته به نوع کالا، بین 30 تا 60 درصد با قیمتهای سطح شهر اختلاف دارند و میانگین این اختلاف 46 درصد اعلام شده است.

به گفته مقامات مسئول، هدف این است که بازارهای میوه و ترهبار فقط محل عرضه کالا نباشند و بتوانند بخشی از فشار هزینههای روزمره خانوار را نیز کاهش دهند به همین دلیل توسعه کمی بازارها در کنار ارتقای کیفیت آنها دنبال میشود.
قیمت ثابت یک قدم جلوتر از بازار
ماجرای حمایت از سبد خرید خانوار اما به بازارهای میوه و ترهبار محدود نمانده است. شهرداری تهران اجرای طرح «تورم صفر» را نیز برای عرضه کالاهای اساسی با قیمت ثابت آغاز کرده است.
در مرحله نخست، 12 قلم کالای اساسی وارد این طرح شدهاند و قرار است تا پایان فروردینماه سال آینده با قیمت ثابت و زیر قیمت بازار در میادین میوه و ترهبار عرضه شوند.

اجرای چنین طرحی طبیعتاً به تنهایی از سوی شهرداری امکانپذیر نیست.
همزمان ایجاد بازارهایی برای عرضه مستقیم محصولات استانهای مختلف به نام بازارهای ایرانشهر نیز دنبال میشود تا تولیدکنندگان بتوانند کالاهای خود را تا حد امکان بدون واسطه در غرفههای مشخص به دست مصرفکننده برسانند. نمونههایی از این مدل هماکنون در قالب غرفههای تکمحصولی در بازارهای میوه و ترهبار فعال است.
وقتی بوستان فقط فضای سبز نیست
اگر بازار با معیشت خانوار ارتباط دارد، بوستان با بخشی دیگر از زندگی روزمره شهروندان گره خورده است؛ جایی برای قدمزدن، بازی کودکان، استراحت و گذراندن چند ساعت از روز.
از سال 1403 تاکنون 23 هکتار به فضای سبز شهری تهران اضافه شده و مجموع فضای سبز شهری به 15 هزار و 489 هکتار رسیده است. سرانه فضای سبز نیز در دوره ششم مدیریت شهری از 15.93 به 17 مترمربع افزایش یافته است.

در همین بازه، 28 بوستان در سال 1403 و 10 بوستان از سال 1404 تاکنون به بهرهبرداری رسیدهاند. تعداد بوستانهای تهران نیز از 2 هزار و 306 بوستان به 2 هزار و 442 بوستان رسیده و در مجموع 137 بوستان در دوره ششم ایجاد یا به بهرهبرداری رسیده است.
روددره فرحزاد، باغراه حضرت زهرا(س)، موزه گلمحمدی در بوستان ایرانی منطقه 19 و باغ ایرانی 13 آبان بخشی از این پروژهها هستند. در این دوره همچنین 6.5 هکتار باغ برای تبدیل شدن به فضای سبز و بوستان خریداری شده است.

در خیابان ولیعصر نیز بیش از 300 اصله درخت چنار با قدمت بیش از 15 سال و با ریشه توپال کاشته شده است. در کنار آن، امکانات خانوادگی بوستانها نیز توسعه یافته و با اضافه شدن 10 اتاق مادر و کودک، تعداد بوستانهای دارای این فضاها در دوره ششم به 38 بوستان رسیده است.
اما توسعه فضای سبز یک مسئله مهم دیگر هم دارد؛ آب.
آب غیرشرب برای شهری سبزتر
تهران برای نگهداری این حجم از فضای سبز نمیتواند فقط به منابع آب شرب تکیه کند به همین دلیل توسعه شبکه استفاده از پساب به یکی از محورهای اصلی خدمات شهری تبدیل شده است.
ظرفیت خطوط انتقال پساب که در ابتدای این دوره حدود هفت میلیون مترمکعب بود، با توسعه خطوط به 56.5 میلیون مترمکعب در پایان سال 1404 رسیده است. طول خطوط اجراشده نیز حدود 46 کیلومتر است.
در بهار 1405 تفاهمنامهای با وزارت نیرو و شرکت آب و فاضلاب برای توسعه این مسیر به امضا رسید. اکنون انتقال پساب از تصفیهخانههای اکباتان، محلاتی و ششم تهران انجام میشود و انتقال از تصفیهخانههای فیروزبهرام، جنوب، لواسان و زرگنده ـ قیطریه نیز در برنامه قرار دارد.
تعداد تصفیهخانههای محلی نیز از یک مجموعه اولیه به 10 تصفیهخانه رسیده است. فازهای بعدی تصفیهخانه خلیج فارس، بوستان نهجالبلاغه و مجموعه سازمان آب دنبال میشود و تصفیهخانههای مادر و میدان رود برای پاییز پیشبینی شدهاند.

همزمان، طرح هوشمندسازی چاههای آب غیرشرب نیز در مرحله نخست 230 حلقه چاه را دربر میگیرد.
توسعه فضای سبز بدون توجه به منابع پایدار آب امکانپذیر نیست و به همین دلیل استفاده از منابع غیرشرب باید همزمان با توسعه فضای سبز پیش برود.
پاکیزگی شهر پشت صحنهای دارد
وقتی شهروند صبح از خانه بیرون میآید و خیابان تمیز است، کمتر به مجموعهای فکر میکند که پشت این تصویر قرار دارد. اما رفتوروب، جمعآوری پسماند و نگهداری مخازن، هر روز به نیروی انسانی و ماشینآلات زیادی نیاز دارد.
در حوزه پسماند، توسعه مخازن زیرزمینی نسل جدید و نوسازی 25 درصد مخازن سطحی دنبال شده است. همزمان، شیوه ارزیابی عملکرد پیمانکاران نیز تغییر کرده و مدل تحلیلی ارزیابی عملکرد پیمانکاران رفتوروب تدوین شده است.

در جریان عملیات مرتبط با «جنگ تحمیلی رمضان»، 13 هزار و 290 نیروی کارگری به همراه 3 هزار و 408 نیروی ستادی در 603 مأموریت، حدود 886 هزار مترمربع از معابر را پاکسازی و رفتوروب کردند. در این عملیات 3 هزار و 68 دستگاه ماشینآلات پسماند به کار گرفته شد.
در کنار این برنامهها بهبود وضعیت معیشتی نیروهای خدمات شهری و جذب 10 هزار نیروی ایرانی نیز در دستور کار قرار دارد.
ایمنی؛ وقتی چند دقیقه مهم میشود
در حوزه آتشنشانی هدف اصلی نزدیکتر شدن خدمات به محل زندگی مردم و افزایش توان واکنش است.
تعداد ایستگاههای آتشنشانی از 133 ایستگاه در ابتدای دوره به 144 ایستگاه در دوره ششم رسیده است. بیش از 16 هزار واحد تجهیزات عملیاتی، فنی و حفاظت فردی و 67 دستگاه خودرو و تجهیزات عملیاتی نیز به این مجموعه اضافه شده است.
در بخش ساختمانهای پرخطر تعداد ساختمانهای دارای ریسک بسیار بالا از 129 مورد به 48 مورد کاهش یافته و 10 ساختمان بسیار پرخطر نیز از این فهرست خارج شدهاند.
در حوزه آموزش هم بیش از 14 هزار و 600 آتشنشان داوطلب در دوره جدید مدیریت شهری آموزش دیدهاند که 3 هزار و 365 نفر از این تعداد مربوط به سال 1404 است.

برای سال 1405 تجهیز واحد موتوری و تیمهای واکنش سریع و خرید و نصب 40 شیر هیدرانت پیشبینی شده است. عملیات ساخت مسکن تعاونی 8 هزار واحدی آتشنشانان نیز آغاز شده است.
آرامستانها؛ تکمیل زیرساخت برای روزهای سخت
در بهشت زهرا و مجموعه آرامستانهای تهران نیز بخشی از اقدامات به تکمیل زیرساختها اختصاص پیدا کرده است.

تکمیل سنگفرش قطعه شهدای بهشت زهرا، آمادهسازی فاز نخست آرامستان بیبیمریم و کلاغیه و اختصاص 10 هزار قطعه قبر در قطعه 42 برای شهدای جنگ رمضان از جمله این اقدامات است.
در سال 1404 نیز 30 دستگاه آمبولانس خریداری و تجهیز شد و پایانه آمبولانس در غرب تهران و منطقه 22 در حال پیگیری است.
احداث آرامستانهای جدید کلاغیه و خاوران و مسقف کردن تمام قطعات شهدای بهشت زهرا پیشبینی شده است.
شهری که هر روز دیده میشود
بخشی از خدمات شهری نه در پروژههای بزرگ بلکه در مسیرهایی دیده میشود که شهروندان هر روز از آنها عبور میکنند.
در محور انقلاب، ساماندهی پیادهروی شمالی حدفاصل میدان انقلاب تا تقاطع ولیعصر دنبال شده و در محور 20 کیلومتری انقلاب ـ آزادی، 17 هزار فلاورباکس و پایه روشنایی اجرا شده است.
پروژههای بهسازی و نوسازی نیز در 10 بزرگراه از جمله مدرس، همت، صیاد و چمران دنبال شده است. در 18 نقطه شهر نیز 163 چشمه سرویس بهداشتی عمومی ایجاد یا ساماندهی شده و سه میدان و محور با هویت ایرانی ـ اسلامی در مسیر ارتقا قرار گرفتهاند.
در طرح «تهران دوستداشتنی» نیز سازههایی در 33 میدان و ایستگاه مترو جانمایی شده است؛ 15 میدان از جمله نبوت، خبرنگار و هلال احمر و 18 ایستگاه جدید مترو در این برنامه قرار دارند.

در سال 1404 بیش از 826 هزار مترمربع تبلیغات فرهنگی شهری اجرا شد و در برنامههای مرتبط با جنگ رمضان نیز حدود 140 هزار مترمربع تبلیغات فرهنگی در سطح شهر به اجرا درآمد.
از نور و نقاشی تا تندیسهای شهری
چهره شهر فقط با آسفالت و جدول و فضای سبز شکل نمیگیرد. دیوارنگارهها، نورپردازیها و المانهای شهری هم بخشی از تصویری هستند که شهروند هر روز با آن روبهرو میشود.
در این حوزه 10 هزار و 80 مترمربع نورپردازی و 7300 متر طول المانهای نوری و تزئینی اجرا شده است. 14 اثر حجمی و سه اثر شاخص نیز اجرا و المانهای دائمی با موضوعاتی مانند سعدی و نظامی گنجوی در شهر جانمایی شدهاند.
تندیس برنزی آرش با ارتفاع 15 متر در خردادماه به بهرهبرداری رسید و تندیس شهید چمران نیز نصب شد. همچنین سردیس پنج تن از شهدای جنگ 12 روزه در برنامه المانهای شهری قرار گرفته است.

در مجموع 36 هزار و 422 مترمربع نقاشی دیواری دائمی و نیمهدائمی اجرا و مرمت، طراحی و اجرای 39 دیوارنگاره شهدا دنبال شده است.
ساماندهی مشاغل؛ نظم بدون حذف
در بخش دیگری از شهر ساماندهی مشاغل و فضاهای تجاری دنبال شده است؛ از بازارهای شب و محلی تا کیوسکها و دستفروشان.
جایگاه سوخت کوچکمقیاس شهید محلاتی، یک بازار گل جدید، یک مجتمع خدمات خودرویی و یک بازار شب از جمله پروژههای این بخش هستند. 16 خودروی سوخترسان سیار خریداری شده و هشت جایگاه سوخت کوچکمقیاس از جمله جایگاه شهید همت با پیشرفت حدود 80 درصد، در حال اجراست.

بازارچه یادگار امام در زیرگذر ستارخان، فاز دوم بازار شب پایانه آزادی، بازارهای ثابت باتیس، آسمان و شادمان، هشت بازار پرندگان زینتی، 64 بازار محلی و روزبازار، یک بازار شب و گذرهای گردشگری بابهمایون و برکت نیز در این مجموعه قرار دارند.
احداث بازار آبزیان و ماهی در غرب تهران، در کیلومتر 10 جاده شهید لشگری و در مجاورت بازار خودرو چیتگر نیز آغاز شده است. برای کافههای ون نیز مجوزهای موقت در نظر گرفته شده است.
سیاست این بخش، حذف فعالیتهای خرد و دستفروشی نیست بلکه هدف، ساماندهی و ایجاد نظم در استفاده از فضاهای عمومی شهر است.
برای سال 1405 نیز ساماندهی کیوسکها و حرکت به سمت کیوسکهای نسل جدید، ساماندهی روزبازارهای منتخب، ساماندهی کتابفروشان محور انقلاب، خرید حداقل 10 خودروی سوخترسان سیار و برگزاری مزایده الکترونیکی غرف تجاری پیشبینی شده است.
تعیین محورهای ویژه برای دستفروشان و بساطگستران و ساماندهی اهالی بازار جنت نیز در برنامه قرار دارد.
انرژی پاک از پشتبام تا ایستگاه اتوبوس
در بخش محیطزیست بخشی از اقدامات به سمت کاهش مصرف انرژی و استفاده از منابع پاک رفته است.
از سال 1404 تاکنون 300 خانه محیطزیست جدید ایجاد شده و تعداد این خانهها در دوره ششم به 1071 واحد رسیده است.
ظرفیت نیروگاههای خورشیدی به 656 کیلووات رسیده و مدیریت سبز در 95 ساختمان شهرداری اجرا شده است. همچنین 2 هزار و 83 کیلووات سامانه خورشیدی کوچکمقیاس در 100 نقطه از مناطق 22گانه نگهداری میشود و امکانسنجی احداث 85 مگاوات نیروگاه خورشیدی متوسطمقیاس نیز انجام شده است.

در بوستانها، 909 پایه چراغ خورشیدی نصب شده، 2 هزار و 925 چراغ راهنمایی خورشیدی و 667 ایستگاه اتوبوس با روشنایی خورشیدی تجهیز شدهاند. سه پمپ زمینگرمایی و هشت توربین بادی نیز در این مجموعه قرار دارند.
در ساختمانهای شهرداری نیز الگوی مصرف در 426 ساختمان از مجموع 770 ساختمان اصلاح شده است. بازرسی موتورخانهها در 324 ساختمان انجام شده، 595 آبگرمکن خورشیدی و 288 سامانه کنترل هوشمند موتورخانه نصب و ممیزی انرژی در 120 ساختمان انجام شده است.
یک شهر و بیش از یک میلیون مأموریت
نظارت بر شهر از سطح محله تا حریم تهران ادامه دارد. در سال 1404 مجموع مأموریتهای شهربان و حریمبان به یک میلیون و 149 هزار و 618 مأموریت رسید.
از این تعداد، 87 هزار و 980 مأموریت مربوط به حفاظت از حریم شهر، 277 هزار و 495 مأموریت مربوط به ساختوسازها و 300 هزار و 915 مأموریت مربوط به نظم شهری و کاهش سد معبر بوده است.

برای سال 1405 نیز تعیین تکلیف نهایی نیروهای حجمی، ارتقای سلامت اداری و فرهنگ سازمانی، تقویت نظارت و گزارشدهی و توسعه پایش تصویری در نظر گرفته شده است. خرید 60 مجموعه دوربین خودرویی و هزار و 400 دوربین البسه نیز در همین مسیر قرار دارد.
پشت صحنه شهر؛ ماشینها و آدمها
هر کدام از این خدمات، نیروی انسانی و تجهیزات خاص خود را میخواهد؛ بخشی از همان پشت صحنهای که معمولاً دیده نمیشود.
در همین راستا خرید 320 دستگاه ماشینآلات تخصصی خدمات شهری دنبال شده و دستورالعملهای مختلفی برای ارزیابی قراردادها، مخازن زباله و زیرزمینی، تأمین گونههای گیاهی و تبدیل بوستانها به نسل جدید خدمات شهری تدوین شده است.
اصلاح فرآیند ارزیابی توان فنی پیمانکاران و تدوین دستورالعمل عناوین مجاز قراردادها نیز در همین چارچوب انجام شده است.
تکمیل خرید ماشینآلات، راهاندازی مرکز پایش و کنترل، بهبود وضعیت معیشتی نیروهای خدمات شهری و جذب 10 هزار نیروی ایرانی از جمله محورهای این برنامه است.

وقتی خدمات شهری از تهران بیرون میرود
این شبکه خدمات در مناسبتهای بزرگ، ابعاد دیگری پیدا میکند. اربعین امسال یکی از همین موقعیتها بود؛ زمانی که بخشی از نیروها و تجهیزات خدمات شهری برای خدمترسانی به زائران به عراق اعزام شدند و همزمان مسیرهای پیادهروی جاماندگان در تهران آماده شد.
بیش از 1400 نیروی خدمات شهری، هفت دستگاه آمبولانس، 24 خودروی آتشنشانی و 72 دستگاه خودروی مکانیزه پسماند به عراق اعزام شدند.
در مسیر پیادهروی جاماندگان اربعین در تهران نیز 4200 نیروی انسانی و 400 دستگاه ماشینآلات به کار گرفته شد و 330 نیروی طرح نوماند برای تفکیک پسماند از مبدأ در مسیر حضور داشتند.
سازمان مدیریت پسماند برای این عملیات 84 دستگاه واترجت، 90 دستگاه خودروی حمل پسماند، 31 دستگاه جاروب مکانیزه، 32 تانکر آب، 165 وانت نوماند و 6300 کیلوگرم کیسه زباله در اختیار عملیات قرار داد.
در بازار مرکزی یک ایستگاه پذیرایی و توزیع غذای رایگان برپا شد و بازارها و ساختمانهای اداری نیز با پرچمهای مشکی، کتیبه و بنرهای مناسبتی سیاهپوش شدند.
مسیرهای پیادهروی جاماندگان از میدان آیینی امام حسین(ع) تا حرم حضرت عبدالعظیم(ع) بررسی و نیازهای خدماتی آنها احصا شد. نقاط خدمت در مسیر جانمایی شد و برای کاهش گرما و آسایش زائران، مهپاشی نیز در بخشهایی از مسیر انجام گرفت.

در حوزه شهربان و حریمبان نیز 2400 نیرو با 430 خودرو و 180 موتورسیکلت در آمادهباش بودند و بهصورت شبانهروزی هماهنگی با دستگاههای مختلف، واکنش سریع به حوادث و نظارت میدانی را دنبال کردند.
برای ساماندهی مسیرهای اربعین نیز 366 موتورسیکلت و هزار و 42 نیروی انسانی به کار گرفته شدند. 500 مورد رفع سد معبر، همراه با 60 خودرو با همکاری پلیس راهور و 42 خودرو با همکاری سازمان فرهنگی انجام شد و یک موکب سیار نیز در مسیر فعالیت داشت.
سازمان زیباسازی نیز برای فضاسازی این ایام، 6775 مترمربع تبلیغات محیطی با موضوع بدرقه زائران، اربعین و پیادهروی جاماندگان اجرا کرد.
خدماتی که قرار است دیده شوند
در نهایت، خدمات شهری بیشتر از آنکه فقط مجموعهای از پروژهها و آمار باشد، بخشی از تجربه روزانه زندگی در تهران است؛ تجربهای که از خرید یک میوه و قدمزدن در بوستان شروع میشود و تا پاکیزگی خیابان، ایمنی ساختمان، روشنایی معبر و نظم فضای عمومی ادامه پیدا میکند.
در برنامههای سال 1405 صرفاً ساخت پروژههای جدید دنبال نمیشود و بخش مهمی از کار به تکمیل زیرساختها، افزایش کیفیت خدمات و اصلاح شیوههای نظارت و قراردادها اختصاص دارد.
توسعه منابع آب غیرشرب، افزایش ایمنی، ساماندهی فضاهای عمومی، استفاده از انرژیهای پاک، بهبود وضعیت نیروهای خدمات شهری و توسعه تجهیزات نیز در همین مسیر قرار گرفتهاند.
شاید مهمترین ویژگی این خدمات همین باشد که وقتی درست انجام شوند، کمتر به چشم میآیند؛ شهری که تمیزتر است، بوستانی که آماده استفاده است، بازاری که قیمت مناسبتری دارد یا آتشنشانی که چند دقیقه زودتر به محل حادثه میرسد.
خدمات شهری در نهایت همینجا خودش را نشان میدهد؛ در جزئیاتی که هر روز از کنارشان میگذریم و در کیفیت زندگی شهری که آرامآرام از کنار هم قرار گرفتن همین جزئیات ساخته میشود.
انتهای پیام/