خبرگزاری آریا -تحقیق رویترز نشان داد میانمار برای پنهان کردن واردات سوخت جت ایرانی که تحت تحریم آمریکا قرار دارد، محموله‌ها را گازوئیل برچسب می‌زند و اسناد تجاری‌ای ارائه می‌دهد که ظاهراً نشان می‌دهد این محموله‌ها از آفریقای جنوبی وارد شده‌اند؛ فرایندی که شرکت‌های تجاری در آن مشارکت داشته‌اند و یک نهاد دولتی میانمار آن را تأیید کرده است.
به گزارش آریا؛ بر اساس این تحقیق، نفتکش «ریف» که تحت تحریم آمریکا بود و بعداً به «ماریس» تغییر نام یافت، دسامبر 2025 با حدود 113 هزار بشکه سوخت ایرانی وارد آب‌های سرزمینی میانمار شد؛ این اطلاعات بر پایه سوابق حمل‌ونقل، تصاویر ماهواره‌ای و تحلیلی از شرکت «سینمکس اینتلیجنس» به دست آمده است.
اسنادی که رویترز دیده است نشان می‌دهد شرکت «داینامیک ویو» که در زمینه واسطه‌گری تجارت انرژی فعالیت دارد و مرکز آن در میانمار است، این محموله را بر اساس قرارداد فروش با شرکت تایلندی «تاوان-اویل تریدینگ» به ارزش 15.8 میلیون دلار درخواست کرده و در متن قرارداد ظاهراً قید شده بود که مقدار مشابهی گازوئیل از آفریقای جنوبی دریافت می‌شود. اما داده‌های سازمان ملل و شرکت «فورتکسا» که در زمینه اطلاعات حمل‌ونقل و انرژی تخصص دارد، همراه با شواهد جمع‌آوری‌شده توسط رویترز نشان می‌دهد در سال 2025 معامله تجاری مشابهی میان آفریقای جنوبی و میانمار وجود نداشته است؛ موضوعی که این نتیجه‌گیری را تقویت می‌کند که قرارداد برای پوشاندن منبع واقعی محموله، یعنی ایران، استفاده شده است.
این پنهان‌کاری در شرایطی انجام شده که آمریکا از سال 2023 بخش سوخت جت میانمار را تحریم کرده است؛ تحریمی در واکنش به حملات هوایی ارتش این کشور به اهداف غیرنظامی در تلاش برای سرکوب شورش. معاملات مرتبط با نفت و سوخت ایران نیز به نوبه خود تحت تحریم‌های گسترده آمریکا قرار دارد. بر اساس نسخه‌ای از نامه‌ای مورخ 30 نوامبر 2025 که رویترز دیده است، نهاد تنظیم‌کننده ارز خارجی میانمار چند روز پیش از رسیدن محموله به یکی از مشتریان «داینامیک ویو» اطلاع داده بود که اسناد واردات را بر این اساس صادر می‌کند که محموله گازوئیل است «نه سوخت جت»؛ سازمان حقوق بشری «عدالت برای میانمار» این نامه را در اختیار رویترز قرار داد و در سند هدف از تغییر طبقه‌بندی توضیح داده نشده است. بر اساس این نامه، نهاد مذکور به «داینامیک ویو» و مشتریش «نشنال انرژی پرایم اوییشن سرویسز» اجازه داد ارزش محموله را به شرکت «تاوان» پرداخت کنند.
هر دو شرکت به پرسش‌های رویترز درباره این محموله پاسخ ندادند و نمایندگان دولت تحت حمایت ارتش میانمار، نهاد تنظیم‌کننده ارز خارجی و وزارت خارجه ایران نیز اظهارنظری نکردند؛ وزارت خزانه‌داری آمریکا هم به پرسش‌ها درباره محموله‌های سوخت جت میان ایران و میانمار پاسخ نداد. گزارش پیشین رویترز در ژانویه نشان داده بود ایران میان اکتبر 2024 و دسامبر 2025 تأمین‌کننده اصلی سوخت جت ارتش میانمار بوده و بخش بزرگی از این تجارت با دو نفتکش «ریف» و «نوبل» انجام شده است.
این پرونده تأثیر تحریم‌های آمریکا و محدودیت توان آن در توقف تجارت هدفمند را برجسته می‌کند؛ تلاش‌ها برای پنهان کردن منبع و ماهیت سوخت نشان می‌دهد تحریم‌ها معاملات را محدود کرده، اما مانع ادامه جریان تأمین‌های ایران نشده است؛ امری که به تهران درآمد ارزی می‌رساند و به میانمار دسترسی به سوخت لازم برای هوانوردی از جمله عملیات نظامی را می‌دهد. فرماندهان ارتش میانمار در سال 2021 پس از برکناری دولت منتخب دموکراتیک به رهبری آنگ سان سوچی قدرت را در دست گرفتند و سازمان ملل در اوت اعلام کرد ارتش در حملات هوایی در جریان جنگ داخلی پس از کودتا هزاران نفر از جمله غیرنظامیان را کشته است.
در گزارشی که روز دوشنبه منتشر شد، سازمان «عدالت برای میانمار» نتیجه گرفت که شورای نظامی سوخت جت را با برچسب گازوئیل وارد می‌کند و خواستار اعمال تحریم‌های بیشتر بر واردات این سوخت به این کشور شد؛ این سازمان اعلام کرد اسناد را از سروری الکترونیکی متعلق به شورای نظامی به دست آورده که مدتی برای عموم قابل دسترسی بوده است. در متن قرارداد فروش این محموله، انتقال پول به حساب شرکت «تاوان» در بانک تجاری سیام تایلند قید شده است. کارشناسان سازمان ملل در گزارشی در سال 2024 اشاره کرده بودند که این شرکت تأمین‌کننده سوخت جت ارتش میانمار است، اما خود شرکت به این اتهام‌ها اظهارنظر نکرد. گزارش سازمان ملل بانک تجاری سیام را یکی از نهادهای اصلی تسهیل‌کننده خریدهای نظامی میانمار توصیف کرده بود و بانک در آن زمان پاسخ داد که به قوانین مبارزه با پول‌شویی پایبند است و معاملاتش مربوط به میانمار قانونی و بی‌ارتباط با تجارت سلاح است. رویترز نتوانست تعیین کند که آیا بانک از ماهیت فعالیت‌های شرکت «تاوان» آگاه بوده است یا نه؛ این خبرگزاری اکتبر گذشته بر اساس تحلیل «سینمکس» و تصاویر ماهواره‌ای گزارش داده بود که محموله‌های سوخت جت از ایران به میانمار در سال جاری ادامه داشته است.
منبع: رویترز