باشگاه خبرنگاران
خبرنويسي براي وب
4 آبان 1395 - 03:25:17 ب.ظ
بزرگنمایی:

سال 2000 تحقيقي انجام شده بود که مردم چگونه وب سايت‌ها را مي‌بينند. نتيجه اين بود که مردم عمدتاً اول، متون را مي‌بينند و نه تصاوير و گرافيک‌ها، چيزي که منطقي هم به نظر مي‌رسد. تحقيقات ديگري از جمله تحقيق ياکوب نيلسن (Jakob Nielsen) نيز نتايج اين تحقيق را تاييد کردند. اين مساله نشان مي‌دهد که با وجود همه قابليت هاي موجود و ممکن در وب سايت ها، هنوز متن مهمترين چيز است.
همانطور که مي‌دانيم، پايه خبرنويسي و مبناي همه سبک هاي خبري «هرم وارونه» است، سبکي که در آن مهمترين قسمت خبر در ابتدا قرار مي‌گيرد و مستلزم اين است که خبرنگاران به سؤالات مشهور چه کسي، چه چيزي، کجا، چگونه، چه زماني و چرا در خبر توجه کنند. در وب هم اصل همين است با کمي تفاوت که ريشه در خصوصيت وب دارد.
تحقيقات نيلسن نشان داد که مخاطبان وب سايت‌ها مطالب را نمي خوانند بلکه اسکن مي‌کنند. بنابراين براي خبرنويسي در وب نقاط ورود متعدد به خبر را به کار ببريد. تيتر، ليد، تيتر فرعي مي‌توانند به خوانندگان وب سايت‌ها اين فرصت را بدهد که آنچه را مي‌خواهند از خبر به دست بياورند و در ذهن شان بماند. در وب شما بايد نگارش استعاره اي و به اصطلاح زيبا را رها کنيد و عصاره و اساس خبر را بگوييد و جايي که لازم است و به خبر حس مي‌دهد، برخي جزئيات را اضافه کنيد.
نکته جالب اين است که يکي از ترجيهات نيلسن براي نوشتن در وب، سبک هرم وارونه است. براي توضيح بيشتر چرايي اين موضوع ساختار سبک هرم وارونه را مرور مي‌کنيم و برخي ملاحظات را متذکر مي‌شويم که شما بايد در نوشتن براي وب لحاظ کنيد.

تيتر
نوشتن تيتر يکي از مهارتهاي اساسي خبرنگاران است اما اکثر آنها تسلط کافي در اين زمينه ندارند. تيترها پيچيده اند چون کارکردهاي متعددي در خبر دارند که بايد در فضايي کوچک به عهده گيرند. تيترها بايد توجه مخاطب را جلب کنند و به روشني به مخاطب نشان دهند که در خبر چه خبر است. البته تنها تکرار ليد نباشند.
به اجمال و در يک نگاه کلي، خبر و تيترش را مي‌توان در دو بخش خيلي مهم خلاصه کرد. اول اين‌که چه چيزي جديد (new) است. اين چه اطلاعاتي است که مخاطب قبلاً نداشته و حالا نياز است که بداند؟ و دوم اين‌که چه چيز خبر براي گفتن جالب است. اين همان چيزي است که تيتر درست (accurate) را به تيتري بزرگ تبديل مي‌کند.
نکته جالب در مورد تيترنويسي و هر نوشته ديگري در وب، تضاد بامزه اي است که وجود دارد. در وب شما هر چقدر که فضا بخواهيد در اختيار داريد. نه مثل اندازه صفحه کاغذي محدوديت دارد و نه مثل زمان بخش خبري تلويزيون فرصت محدود است، فضاي مجازي هم‌چون کهکشاني در پيش روست. اما در عين حال، نويسنده وب بايد بيش از ديگر رسانه ها ملاحظه فرصت و فضا را بکند چون مخاطب وب قرار نيست خيلي وقت بگذارد. مخاطب روزنامه مي‌نشيند تا روزنامه اي که در دست دارد را بخواند اما مخاطب وب با يک کليک دنياي پيش روي خود را عوض مي‌کند. بر اين اساس، تيتر خوب در وب اغلب به تيتري گفته مي‌شود که از نظر اندازه کوچک تر از تيتري باشد که براي همان خبر در روزنامه استفاده مي‌شود.

ليد
دومين مساله ليد است. خوشبختانه در وب کمي آسانتر است چون در وب معمولاً توقع اين است که صريح تر باشيم پس فضاي کمتري براي بروز خلاقيت ادبي وجود دارد.
ليد يک خبر بايد بيش از هر چيز و پيش از هرچيز مهمترين قسمت خبر را ارائه دهد اما تفاوت کوچکي که در ليدنويسي براي وب و روزنامه وجود دارد اين است که کاربران وب بي صبر و حوصله و دمدمي مزاج و بي ثبات هستند. آنها اگر بلافاصله مطلب مورد علاقه خود را پيدا نکنند جاي ديگري را کليک مي‌کنند. خوانندگان وب عمدتاً به دنبال مطالب خاص هستند در حالي‌که خوانندگان روزنامه به دنبال تامل کردن و سبک سنگين کردن خبر هستند. بر همين اساس ليد روزنامه مي‌تواند غير مستقيم باشد و آرام به اصل موضوع حرکت کند اما در وب اين قابليت و انعطاف وجود ندارد و ليد بايد کوتاه، کاملاً صريح و دقيقاً متناسب با اصل موضوع باشد.
اما به هرحال ليد با هر انعطافي بايد متناسب با موضوع خبر باشد. هر مطلبي در بدنه خبر بايد موضوعي که در ليد برجسته شده را پي گيري کند. خبرچيزي است که هم جديد باشد و هم جالب. اگر رويدادي يکي از اين دو شرط را نداشته باشد، وزن لازم براي خبر شدن را نمي يابد.
آسان ترين راه براي اين که يک خبر جالب باشد، حتي در خبرهاي کوتاه و مبتني بر اصل موضوع (to-the-point) وب، اين است که به آن صدا (voice) بدهيم. صدايي که خبرنگار وب به خبرش مي‌دهد صداي کساني است که خبر را مي‌سازند و نه صداي خود خبرنگار. اما در روزنامه اين امتياز براي خبرنگار هست تا با قلمش صداي متمايزي را وارد خبرکند. بر همين اساس، نقل قول ها جايگاهي کليدي در خبرنويسي وب دارند. نقل قول‌هاي کساني که خبر را ساخته اند. پاراگراف دوم و يا سوم بايد نقل قولي باشد که فکت هاي خبري را با عبارتي احساسي و يا عبارتي مبتني بر تجربه تاييد مي‌کند. نقل قول خوب در خبر مثل توپ صدا مي‌کند. مستقيماً به ليد مهر تاييد مي‌زند. خبر را جذاب مي‌کند و خواننده را به صحت خبر مطمئن مي‌سازد.

 نات گراف (Nut graph) و بدنه (Body)
نات گراف پاراگرافي از خبر است که مي‌گويد چه خبر است که رويدادي خبر شده است. به عبارت ديگر چرا خبر مهم است. با تيتر و ليد، خبر آغاز مي‌شود. اولين نقل قول به خبر اهميت مي‌دهد. بعد نات گراف مي‌آيد و کارش اين است که به مخاطب نشان بدهد چرا اين يک خبر مهم است. اين معمولاً چهارمين و يا پنجمين پاراگراف خبر است. از اين نظر نيز تشابهات زيادي بين نوشتن براي وب و روزنامه وجود دارد با اين تفاوت کوچک که نوشتن براي وب بايد مستقيم تر و موجزتر از گزارش ها و خبرهاي روزنامه باشد. اين مهم در مورد نوشتن متن يا بدنه خبر هم صدق مي‌کند. بدنه يا متن خبر سرشار از فکت ها و نقل قول هايي است که نشان مي‌دهند رويداد توسط چه کسي، چرا و چگونه و ... اتفاق افتاده است و اين فکت ها از برجسته ترين و موثرترين شروع مي‌شود و به سمت کم اهميت ترين فکت ها ادامه مي‌يابد. دشواري نگارش براي وب اين است که خبرنگار به دلايلي که پيشتر برشمرديم با مخاطبي بي حوصله روبروست و بايد به درستي تصميم بگيرد چه عباراتي را کوتاه کند و چه کلماتي را حذف کند. راز وب نويسي درست، کوتاه نويسي درست است.
گردآوري: گروه اينترنتي تاجريان
ترجمه و تلخيص: اميد جهانشاهي
منبع:
اين مطلب ترجمه و تلخيصي از فصل پنجم کتاب «خبرنگاري همگرا» است:
- Quinn, Stephen; Flilak, Vincent (2005), Convrgent Journalism- An Introduction: Writing and Producing Across Media, London,  Focal Press.
 

© - Arya News Agency