باشگاه خبرنگاران
اصول 9 گانه روزنامه‌نگاري
4 آبان 1395 - 03:41:22 ب.ظ
بزرگنمایی:

در سال 1997 موسسه «پيو» براي تعيين و شناسايي اصولي براي روزنامه‌نگاري از شهروندان و اهالي خبر  تحقيقي انجام داد. از جمله نتايج اين تحقيق گسترده انتشار 9 اصل براي روزنامه‌نگاري بود. اين موارد مبناي تاليف کتاب «اصول روزنامه‌نگاري» بود که تام رزنستال (مدير مرکز پيو) و بيل کواچ رييس کميته دغدغه‌هاي روزنامه نگاران (CCJ) و معاون ارشد موسسه پيو آ‌ن‌را نوشتند. در اينجا اين اصول به عنوان خطوط اصلي گزارش اوليه تحقيق ذکر مي‌شود.

1) نخستين وظيفه روزنامه نگاري رسيدن به حقيقت است

دموکراسي به شهرونداني وابسته است که اطلاعات مطمئن و صحيح دارند. روزنامه‌نگاري، حقيقت را در خلاء و يا از منظر فلسفي دنبال نمي‌کند، بلکه مي‌تواند - و بايد- حقيقت را در يک فضاي واقعي و عيني دنبال کند. حقيقت روزنامه‌نگاري فرايندي است که با مقررات حرفه اي، گرداوري اطلاعات و روايت واقعيت و اثبات حقيقت به دست مي‌آيد.

روزنامه‌نگاران تلاش مي‌کنند گزارشي منصفانه و قابل اطمينان از موضوعي مهم و ارزشمند ارائه دهند. منابع و روش‌هاي روزنامه‌نگاران بايد تا حد امکان روشن باشد؛ تا مخاطبان بتوانند اطلاعات را ارزيابي کنند. حتي در دنيايي با عقايد گوناگون، درستي بنياد همه چيز است: متن، تفسير، اظهارنظر، انتقاد يا تحليل.

 پس از آن حقيقت از اين تبادل نظرها حاصل مي‌شود. چنانچه شهروندان با جريان گسترده‌تري از اطلاعات مواجه شوند؛ نياز بيشتري به منابع قابل قبول دارند، منابعي که براي تاييد اطلاعات لازم است.

2) بايد به شهروندان وفادار بود

اگر چه سازمان‌هاي خبري به موسسات بسياري از جمله آگهي دهندگان و سهام داران پاسخ مي‌دهند؛ اما روزنامه نگاران بيش از هر چيزي بايد وفاداري به شهروندان و منافع عمومي را در نظر داشته باشند. تعهد از نخستين اصول براي يک سازمان خبري است. قول و قرار تلويحي، که به مخاطبان مي‌گويد، گزارش به نفع آگهي‌دهندگان تحريف نشده است. تعهد به شهروندان همچنين بدين معني است که روزنامه‌نگاران بايد تصوير منصفانه‌اي از همه اقشار جامعه ارائه دهند. ناديده گرفتن برخي از شهروندان موجب محروميت از حق راي يا امتياز آنان مي‌شود. سازمانهاي خبري مدرن بر اين باورند که اعتبار رسانه، مخاطبان زياد و وفادار به وجود مي‌آورد و اين موفقيت اقتصادي به دنبال دارد. در اين رابطه يک سازمان خبري بايد بيش از عوامل ديگر، از تعهدش نسبت به مخاطب حمايت کنند.

3)  اثبات حقايق، اساس کار است

روزنامه‌نگاران براي اثبات حقايق به مقررات حرفه‌اي تکيه مي‌کنند. وقتي مفهوم عينيت مطرح مي‌شود به اين معني نيست که روزنامه‌نگاران از جانبداري کاملا بري هستند بلکه اين مفهوم به معناي روشي نسبتا منطقي و اصولي براي بررسي اطلاعات و به عبارت ديگر رويکردي صريح و صحيح به اسناد است. جستجوي چندين شاهد، تا حد امکان نشان دادن منابع مختلف و يا پرسيدن و بررسي جنبه‌هاي مختلف موضوع از اصول اين روش هستند. اصل اهميت تأييد و تصديق مطالب، يکي از چيزهايي است که روزنامه‌نگاري را از ديگر روش‌هاي ارتباطي مثل تبليغات، ادبيات داستاني و سرگرمي متمايز مي‌کند. با اين وجود نياز به روش‌هاي حرفه‌اي هميشه کاملا شناخته شده و مشخص نيست. اگرچه روزنامه نگاري تکنيک‌هاي مختلفي را جهت مشخص کردن حقايق (facts) توسعه داده است اما به عنوان مثال کار چنداني در زمينه توسعه سيستمي براي بررسي قابل اطمينان بودن تفسيرهاي ژورناليستي انجام نشده است.

4) روزنامه نگاران بايد با حفظ قواعد، مستقل بمانند

عدم وابستگي، از الزامات اوليه روزنامه‌نگاري است و امري اساسي براي «قابل اطمينان بودن» به شمار مي‌رود. استقلال روح و ذهن به جاي خنثي بودن، اصلي است که روزنامه‌نگاران بايد به آن توجه داشته باشند. اگر چه سردبيران و مفسران کاملا بي‌طرف نيستند، اما هنوز منبع اعتبارشان درستي، بي‌طرفي عاقلانه و توانايي به‌دست آوردن اطلاعات است و نه وابستگي به گروه خاصي. اين بسيار مهم است که ما در حفظ استقلالمان بايد از منحرف شدن به خود پسندي، نخبه سالاري، انزواگرايي و يا پوچ گرايي بپرهيزيم.

5) بايد به شکل نهادي مستقل از قدرت برخورد کرد

روزنامه‌نگاري قدرت بسياري دارد براي ايستادن در برابر افرادي که قدرت و موقعيتشان روي مردم اثر مي‌گذارد. بنيانگذاران روزنامه‌نگاري اين قدرت را شناخته بودند که روزنامه‌نگاري وسيله دفاعي در مقابل استبداد است. هنگامي که آنها از مطبوعات مستقل حمايت مي‌کنند به دليل جلب اعتماد مردم است. به عنوان روزنامه‌نگار وظيفه داريم از اين محافظ آزادي مراقبت کنيم. نبايد با استفاده سطحي آن را سبک کنيم و يا در منافع تجاري از آن سوء استفاده کنيم.

6 ) بايد زمينه بحث و تبادل نظر را براي نقد همگاني و قضاوت عمومي فراهم کرد

رسانه‌هاي خبري عرصه ارائه مباحث عمومي هستند و اين مسئوليت، قواعدي را براي حرفه ما ايجاد مي‌کند. با حقايق خبر سازي شود و نه با پيش داوري و پيش‌بيني، بهترين خدمت به جامعه شده است. همچنين بايد به جاي اينکه تنها اختلافات جذاب و حاشيه‌اي برجسته شود، تلاش کرد تا نقطه نظرات و علايق گوناگون جامعه را منصفانه ارائه داد. درستي و صداقت به عنوان چارچوب‌هاي کار روزنامه‌نگاري مورد نياز است.

7)  بايد تلاش کرد مطالب جذاب و مربوط به موضوع باشد

روزنامه‌نگاري قصه‌گويي هدفمند است. بايد کاري بيش از جذب مخاطب و يا فهرست کردن مطالب مهم انجام داد. براي تداوم کار، بايد ميان چيزي که خوانندگان مي‌دانند که مي‌خواهند با چيزي که انتظارش را ندارند اما به آن نيازمندند، ارتباط برقرار کرد. به عبارت ديگر بايد تلاش کرد تا مطالب مهم، جذاب و مربوط به موضوع باشد. تاثيرگذاري کار روزنامه نگاري را هم از ميزان مخاطباني که جلب کرده است مي سنجند و هم کساني که کارشان را توجيه کرده است. اين بدان معني است که روزنامه‌نگاران بايد دائماً درباره اينکه چه مطلبي و در چه فرمي براي مخاطبان ارزشمندتر است تحقيق کنند. اگرچه روزنامه‌نگاران نبايد تنها به موضوعاتي مهم مثل دولت و امنيت عمومي بپردازند اما در عين حال بايد توجه داشت که روزنامه نگاري با مسائل پيش پا افتاده از بين مي‌رود و در نهايت جامعه‌اي کم مايه را ايجاد مي‌کند.

8) خبر بايد قابل فهم و متناسب باشد

متناسب نگاه داشتن اخبار و جا نينداختن مطالب مهم نيز از اصول صداقت است. خبرنگاري نوعي نقشه‌کشي است. روزنامه‌نگاري نقشه‌اي براي شهروندان تهيه کند تا مسير جامعه را به آنان نشان دهد. اغراق در حوادث براي ايجاد هيجان، غفلت از ديگر رويدادها، نگرش کليشه‌اي و همچنين ارائه نظرات کاملا منفي و بدبينانه اين نقشه را غير قابل اطمينان مي‌سازد. نقشه بايد شامل اخبار تمام جامعه باشد و نه اينکه فقط براي گروه اجتماعي خاصي گيرا باشد. اين بهترين موفقيتي است که اتاق‌هاي خبري با ايجاد تنوع در پس زمينه‌ها و نماها به آن مي‌رسند. نقشه تنها يک تشبيه است؛ متناسب و قابل فهم بودن مساله مهمي است که خبرنگاران بايد به آن توجه کنند.

9) روزنامه‌نگاران بايد اجازه داشته باشند تا از وجدان شخصي خود استفاده کنند

هر روزنامه‌نگاري بايد برداشت و نظر شخصي خودش را از اخلاقيات و مسئوليت  داشته باشد. همه ما بايد نسبت به اين قضيه راغب باشيم، تا زماني که به انصاف و درستي احتياج است، اختلافات با همکاران‌‍مان را چه در اتاق‌هاي خبري و يا مجموعه‌هاي اجرايي به زبان بياوريم. سازمان‌هاي خبري اين استقلال بيان نظر مخالف را با تشويق افراد براي ابراز عقيده‌شان، به خوبي به دست مي‌آورند. آزادي بيان نظر مخالف، اختلافات عقلاني لازم براي آگاهي را تحريک مي‌کند و به روزنامه‌نگاري کمک مي‌کند تا به خوبي تنوع رو به افزايش جامعه را نمايندگي و گزارش کند.

© - Arya News Agency