باشگاه خبرنگاران
تکنيک هاي آموزش شنوندگي فعال براي گزارشگر حرفه اي
4 آبان 1395 - 04:03:03 ب.ظ
بزرگنمایی:

اشاره: خوب شنيدن يکي از مهمترين مهارت‌ها در تهيه گزارش، مصاحبه، اداره يک مناظره و حتي تحليل يک خبر است. اين مهارت در پيش بردن بحث و کنترل آن تا جايي که اطلاعات لازم به دست آيد حياتي به نظر مي‌آيد. گاهي مصاحبه‌ها آنقدر چارچوب‌بندي شده و بسته است که پاسخ‌گو تمايل خود را به ادامه بحث از دست مي‌دهد. اهميت اين موضوع حتي در متون قديمي نيز ياآوري شده تا جايي که طبق يک ضرب المثل قديمي "مستمع صاحب سخن را بر سر ذوق آورد."
براي آن‌که گفت‌وگويي مفيد را پيش ببريم و از فرار کردن مصاحبه شونده جلوگيري کنيم بايد از داده هايي که خود او در خلال گفت‌وگو به ما مي‌دهد استفاده کنيم. براي اين کار مي‌بايد به خوبي پاسخ‌هاي او را بشنويم و در عين حال سوال‌هاي مناسب را طرح کنيم. ما بايد زبان مخاطب باشيم؛ مخصوصا اگر اين بحث در يک برنامه تلويزيوني و يا راديويي و دربرابر مخاطبان صورت بگيرد. بنابراين خبرنگاران نياز دارند تا همان‌طور که تکنيک‌هاي طراحي سوالات مصاحبه و مهارت‌هاي کلامي را مي‌آموزند با رمزهاي خوب شنيدن نيز آشنا شوند. مطلب پيش رو تکنيک‌هاي يک شنوندگي فعال را آموزش مي‌دهد.

***
شنيدن اين‌که مردم واقعا چه مي‌گويند
گوش دادن يکي از مهمترين مهارت‌هايي است که شما به عنوان يک خبرنگار بايد داشته باشيد. خوب شنيدن تاثير مهمي بر شغلتان و بر کيفيت روابط شما با ديگران دارد.
ما اطلاعات جزيي را مي‌شنويم.
ما آنچه را مي‌شنويم مي‌فهميم.                                                       
ما از آنچه مي‌شنويم لذت مي‌بريم.
ما آنچه را که مي‌شنويم ياد مي‌گيريم.

وقتي همه کارهاي بالا را انجام دهيم شما فکر مي‌کنيد که ما شنونده خوبي هستيم، اما در حقيقت اين‌طور نيست. در طول آموختن کاملا ساکت هستيم، اما تنها 25 تا 50 درصد آنچه را که مي‌شنويم را به خاطر مي‌آوريم. اين بدان معنا است که وقتي شما با مديرتان، همکارتان، مشتريانتان يا همسرتان  10 دقيقه صحبت مي‌کنيد آنها تنها 2.5 تا 5 دقيقه اين گفت‌وگو را واقعا مي‌شنوند.
روشن و واضح است که وقتي شما در حال برقراري ارتباط هستيد يا به رسانه تبادل اطلاعات تبديل مي‌شويد، پيام طرف مقابل را نمي شنويد. اميدواريد که قسمت‌هاي مهم پيام را در همان 25 تا 50 درصد بگيريد اما اگر نتوانيد چه مي‌شود؟
واضح است که گوش کردن مهارتي است که ما مي‌توانيم با آن منافع بيشتري کسب کنيم. با شنونده بهتر شدن شما توليد کننده بهتري خواهيد بود؛ همان‌طور که با گفت‌وگو کردن توانايي شما در تاثيرگذاري افزايش مي‌يابد. علاوه بر اين با خوب شنيدن از گيج شدن و سردرگمي خود جلوگيري مي‌کنيد- همه آنچه براي موفقيت در روزنامه نگاري نياز داريد همين است.
مهارت‌هاي ارتباطي خوب سطح بالاتري از خودآگاهي را بوجود مي‌آورد. با آگاهي از سبک خاص خود در ارتباط برقرار کردن بيشتر راه براي ايجاد برداشت خوب و پايدار با ديگران را طي خواهيد کرد.
راه يک شنونده بهتر شدن تمرين شنوندگي فعال است. منظور همان لحظه اي است که شما تلاش آگاهانه اي را آغاز مي‌کنيد: نه تنها براي شنيدن کلماتي که ديگري مي‌گويد بلکه براي درک کل پيام فرستاده شده.

براي انجام دادن اين کار بايد به ديگران با دقت بيشتري توجه کنيد.
شما نمي توانيد به خودتان اجازه دهيد به خاطر موضوعات ديگري که در اطراف شما مي‌گذرند يا به خاطر استدلال‌هاي متقابلي که در هنگام قطع صحبت ديگري به ذهنتان مي‌آيد، حواستان پرت شود. همچنين نمي توانيد به خودتان اجازه دهيد تمرکزتان را بر آنچه ديگري مي‌گويد از دست بدهيد. همه اين موانع در نشنيدن و نفهميدن دخيل هستند.

نکته:
وقتي دريافتيد که دقيقا در تمرکز بر آنچه که ديگري مي‌گويد مشکل از کجاست تلاش کنيد که واژه‌ها را همان‌طوري‌که گفته شده اند در ذهنتان تکرار کنيد - اين کار پيام را تقويت و شما را در کنترل عملکرد بي اراده ذهنتان کمک مي‌کند.
براي افزايش مهارت خوب شنيدن، نياز داريد که به ديگري اجازه دهيد بفهمد که شما در حال گوش کردن مطلبي هستيد که او مي‌گويد. براي درک اهميت اين نکته از خودتان بپرسيد تاکنون در حين گفت‌وگو چه وقت‌هايي تعجب  مي‌کرديد اگر ديگري در حال گوش دادن به حرفهاي شما بود؟ تعجب مي‌کرديد اگر پيامتان به طور کامل دريافت مي‌شد يا ادامه صحبت ارزشمند شمرده مي‌شد؟ اين احساس که ديگري آنچه شما مي‌گوييد را نمي شنود شبيه حرف زدن دربرابر يک ديوار آجري است و اين همان چيزي است که شما مي‌خواهيد از آن اجتناب کنيد.
اذعان به اين‌که درحال شنيدن هستيد مي‌تواند به سادگي با تکان دادن سر يا گفتن "اوهوم اوهوم" صورت بگيرد. لازم نيست حتما با آن شخص موافق باشيد، فقط نشان مي‌دهيد که در حال گوش دادن هستيد. همچنين استفاده از زبان بدن و نشانه هاي ديگربراي اين کار به شما يادآوري مي‌کند که توجه کنيد و به ذهنتان اجازه فرار ندهيد.
و همچنين شما مي‌بايد تلاش کنيد که از طريق تشويق گوينده به ادامه صحبت به وي احترام بگذاريد، بدين صورت که اطلاعاتي را که نياز داريد از خلال بحث بدست آوريد. همان‌طور که سر تکان دادن و "اوهوم اوهوم" نشان مي‌دهد که شما به بحث علاقه مند هستيد، يک سوال مرتبط با موقعيت يا نظري درباره آنچه گفته شده نشان مي‌دهد که شما پيام را به خوبي فهميديد.

چگونه يک شنونده فعال شويم؟
  پنج عنصر کليدي براي شنوندگي فعالانه وجود دارد. اين کليدها به شما کمک مي‌کند که به ديگري گوش کنيدو ديگري بفهمد که شما درحال گوش دادن به آنچه او مي‌گويد هستيد.

1.       توجه کنيد:
به گوينده توجه مستمر خود را نشان دهيد و پيام را تکرار کنيد. تشخيص دهيد که چه چيزهايي گفته نشده و چه چيزهايي گفته شده است.

مستقيما به گوينده نگاه کنيد.
افکار انحرافي را کنار بگذاريد. در ذهنتان آماده جوابگويي نشويد.
از منحرف شدن فکرتان به ساير عوامل محيطي اجتناب کنيد.
به زبان بدن گوينده توجه کنيد.
هنگام گوش دادن به يک مکالمه گروهي از توجه به گفت‌وگوهاي حاشيه اي خودداري کنيد.

2.      نشان دهيدکه درحال گوش دادن هستيد:
از زبان بدنتان استفاده کنيد و حرکات را براي نشان دادن توجهتان بکاربگيريد.

گهگاه سرتان را تکان دهيد.
لبخند بزنيد و از ديگر حالات چهره استفاده کنيد.
به حالت خود توجه داشته باشيد و مطمئن شويد که گشاده رو و علاقه مند هستيد.
گوينده را با نظرات يک کلمه اي به ادامه صحبت ترغيب کنيد مثل "بله" و "اوهوم اوهوم".
 
3.     عکس العمل داشته باشيد:
فيلترهاي شخصي ما، پيش‌فرض‌ها، قضاوت‌ها و باورهايي که داريم مي‌تواند آنچه را که مي‌شنويم تحريف کند. به عنوان يک شنونده نقش شما فهميدن آن چيزي است که گفته مي‌شود. براي اين کار ممکن است لازم باشد که شما آنچه را که گفته مي‌شود دوباره منعکس نموده و درباره اش سوال کنيد.
آنچه را که گفته شده بازتاب دهيد:«اين‌طور که فهميدم...» يا «فکر مي‌کنم شما گفتيد که...» اين عبارات بهترين راه براي انعکاس برداشت شما است.
براي روشن کردن نکات اصلي سوال بپرسيد:« زماني‌که گفتيد... منظور شما از اين چه بود؟» ؛ «آيا مقصود شما اين است که ...؟»
هرچندوقت يکبار حرفهاي گوينده را خلاصه کنيد.

نکته:
اگر دريافتيد که احساساتي شده‌ايد و درگير برداشت خودتان هستيد، آن را بيان کنيد و اطلاعات بيشتري بخواهيد: ممکن است من منظور تان را درست نفهميده باشم و برداشت خودم را از آنچه شما گفتيد ملاک قرار داده باشم. من فکر مي‌کنم شما گفتيد که.... آيا منظور شما همين بود؟

4.     قضاوت را به تعويق بيندازيد:
قطع کردن حرف ديگران تلف کردن وقت است. اين کار موجب پاره شدن رشته افکار گوينده مي‌شود و درک کامل پيام را محدود مي‌کند.
اجازه دهيد گوينده حرفش را تمام کند.
با جوابهاي جدلي صحبت گوينده را قطع نکنيد.

5.     پاسخ مناسب بدهيد:
شنوندگي فعالانه يک الگو است براي احترام گذاشتن و تفاهم. شما اطلاعات و چشم اندازي بدست مي‌آوريد. اما با حمله به سخنران يا قرار دادن او در موضع ضعف چيزي به شما اضافه نمي شود.

در جوابهايتان منصف، صريح و صادق باشيد.
از نظرات خود با حفظ احترام طرف مقابل دفاع کنيد.
با طرف مقابل خود به عنوان کسي که مي‌خواهد بحث کند رفتار کنيد.

نکات کليدي:
نکات زيادي براي يک شنونده خوب بودن وجود دارد. عادت‌هاي کهنه به سختي عوض مي‌شوند و اگر عادت‌هاي شنوندگي شما به بدي بسياري از مردم باشد، پس عادت‌هاي زيادي بايد تغيير کند.
درباره شيوه شنوندگي خودتامل کنيد و دائما به خودتان يادآور شويد که هدفتان شنيدن واقعيت چيزي است که طرف مقابل مي‌گويد. همه فکرها و رفتارهاي انحرافي را کنار بگذاريد و روي پيام متمرکز شويد. سوال کنيد، تکرار کنيد و با پاسخ‌هاي کوتاه نشان دهيد که پيام را فهميده ايد. اگر اين‌کار را بکنيد مي‌بينيد که ميان آنچه که ديگري به شما مي‌گويد و آنچه شما مي‌شنويد مي‌تواند تفاوت شگفت آوري وجود داشته باشد.
به عنوان يک کارشناس ارتباطات از همين امروز شنوندگي فعالانه را تمرين کنيد تا ارتباط گر بهتري شويد و در کار و روابط خود پيشرفت کنيد.

© - Arya News Agency