خبر گزاري آريا- يکي از مهمترين آثار تاريخي شهرستان رباط کريم که بسيار هم ديدني و با شکوه است قلعه سنگي نام دارد که دراين شهرستان وتقاطع اتوبان تهران ساوه واقع شده است.
.به گزارش خبرنگار آريا ، بناي قلعه سنگي در تقاطع مسير اتوبان تهران – ساوه و جاده قديم ساوه از يادگارهاي بسيار شاخص و ارزشمند معماري ايران قلمداد مي شود که امروزه ديوارهاي عظيم و سنگي آن در جنوب شهر جديد پرند تنها بناي کهن و باشکوهي است که در اين منطقه خودنمايي مي کند و هر تازه واردي را بسوي خود فرا مي خواند . اين بنا به عنوان قلعه حكومتي از روزگاران کهن به دلايل گوناگون ارتباطي چون جريان اقتصادي، نظامي، جغرافيايي و مذهبي شکل گرفته و در ادوار مختلف به تدريج گسترش يافته است .
در مورد قدمت اين بنا، اختلاف نظر بسيار است؛ «ماكسيم سيرو» در كتاب «كاروانسراهاي ايران» آن را از ابنيه دوران پيش از سلجوقي مي داند و مي افزايد: کهنترين كاروانسراي فلات ايران نزديك رباط كريم در كنار دشت حاصلخيز شهريار قرار دارد.
ولي با توجه به معماري، آثار و شواهد تاريخي بدست آمده از عمليات پژوهشي و باستان شناسي، به احتمال زياد زمان احداث آن به دوران آل بويه باز مي گردد. از شاخصه هاي مهم اين بنا عمارت مرکزي يا حاکم نشين است که با توجه به معماري متفاوت آن که الهام گرفته از معماري دوران ساساني است و وجود شواهد و آثار تاريخي به دست آمده از اين عمارت و زيرزمين مدفون آن، زمان شكل گيري متفاوتي با دوره آل بويه داشته و منسوب به تاريخ پيش از اسلام بوده كه اهميت اين قلعه تاريخي را صد چندان كرده است .
لازم به ذکر است که در دوره ساسانيان ايجاد راهها و جاده ها حائز اهميت بوده به گونه اي که در اين دوران اقتصاد کشور وارد مرحله نوين گرديد که اين مساله باعث شد در مسير جاده هاي تجارتي و اصلي کشور، اينگونه بناها احداث شود .
ديوار ضخيم كاروانسراي رباط كريم ارتفاعي معادل دو برابر ارتفاع ساختمانها در داخل كاروانسرا دارد. بناي کاروانسرا بسيار ساده است و شامل اتاقهايي است كه با طاقهاي گهواره‌اي شكل پوشيده شده است و درشان به طرف حياط باز مي شود. در سه حياط مركزي، سه ايوان وجود دارد و مدخل حياط نيز به صورت ايواني است و عرض ايوانها نزديک 5 و از عرض اتاقها كمي بيشتر است.
تا دوره قاجاريه، ذكري از رباط كريم و كاروانسراي سنگي آن نيامده است. در اين دوره، بظاهر رباط كريم رونق بيشتري مي يابد. «ابوالحسن خان فخرالملك» (سياح عهد قاجار) در سفرنامه خود چنين گفته است: از رودخانه شور كه گذشتيم، به فاصله يك ميدان به كاروانسراي سنگي رسيديم كه بناي آن از سنگ و گچ است. از مصالح اين كاروانسرا اگر بخواهند پلي بسازند، خيلي به كار مي خورد؛ چون در اين صحرا سنگ يافت نمي‌شود. اين كاروانسرا سابق دزدگاه و خيلي جاي وحشت از براي مردم بود... . اين كاروانسرا - علاوه بر سابقه تاريخي - ويژگيهاي بيمانندي دارد كه آن را در ميان كاروانسراهاي كشور ممتاز مي کند. در يافته‌هاي باستانشناسي، كوره‌هاي ذوب فلز در حياط اين كارونسرا به چشم مي خورد كه نمايانگر يكي از كاربري هاي اين بنا به عنوان «ضرابخانه» بوده است.
تزيينات قطاربندي بالاي بدنه بيروني ديوارها (كه نقش آبچكان داشته‌اند و بخش اندكي از آن در قسمتي از ديوار شمالي موجود است و شايد تنها تزيينات باقيمانده در اين بنا باشد) جملگي نشان از طرحي از پيش فكر شده براي احداث بنايي با الگوي چهار ايواني و به منظور كاربردي خاص است. با توجه به وسعت دشتهاي حاصلخيز منطقه، اين فرض بيشتر تقويت مي شود كه از اين مكان در دوران آباداني به عنوان جايگاه رتق و فتق امور حكومتي در منطقه شهريار استفاده مي‌شد.
با توجه به سهولت تهيه مصالح، اکثر بناهاي تاريخي كهن با خشت خام ساخته شده اند، پس از آن بناهاي آجري که با زحمت بيشتري نسبت به بناهاي خشتي ساخته شده، در نهايت احداث بناهاي سنگي بوده که علاوه بر سختي کار، پرهزينه هم بوده است. بناهاي سنگي که به علت شرايط منطقه، ناامني، ضرورت استحکام و پايداري زياد در جنگ ها ساخته مي شده بسيار پر زحمت و مشقت بار بوده، استخراج سنگ براي ساخت اين بناي عظيم با ابزار و آلات ساده بصورت دستي و حمل اين سنگ ها توسط چهارپايان انجام مي شده است. لذا ساخت بنا با سنگ سال هاي متمادي به طول مي انجاميد و احداث بناي قلعه سنگي بيش از دويست سال تخمين زده شده است. بديهي است در کشور پهناوري مانند ايران کهن، ساخت بناهاي سنگي بسيار محدود بوده و از ميان بناهاي سنگي احداث شده، محدود بناهايي پابرجا مانده است. به همين دليل حفاظت و مرمت از بناي تاريخي سنگي به منظور حفظ هويت ملي و معماري اسلامي در كشور بسيار ضرورت مي يابد.
اين بناي عظيم و کم نظير در ايران صدها سال استوار و با شکوه به حيات خود ادامه داده است. قرن ها پيش وجود قلعه سنگي به عنوان يك قلعه حكومتي در اين منطقه و تپه هاي تاريخي كه همان بناهاي تاريخي و شهري مدفون شده از قرن ها قبل در فواصل نزديك آن، نشانه اي از وجود فرهنگ و تمدن كهن در اين منطقه حتي با قدمتي بيش از شهر تهران است كه اكنون شهر جديد پرند نام گرفته است.
در سفر به شهرستان رباط کريم حتما به قلعه سنگي شهر پرند سري بزنيد.