خبرگزاری آریا - امروزه تجهیزات و قطعات بسیاری در صنعت ساختمان سازی نقش دارند. با وجود شباهت برخی از آن ها به یکدیگر، کاربرد هر یک با توجه به جنس و شیوه تولید متفاوت است؛ تفاوت لوله بدون درز و درزدار یکی از این موارد است. لوله manisman یا Seamless Pipe در دسته لوله بدون درز و بدون جوش قرار می گیرد و مطابق با استاندارد API 5L انستیتو آمریکایی تولید و به بازار مصرف عرضه می شود. این قطعات، دو نوع کلی از انواع پروفیل های فولادی هستند که هر‌کدام از آن ها بسته به روش تولید، دارای مشخصاتی هستند که آن ها را برای شرایطی خاص مناسب می سازد.
آشنایی با لوله بدون درز
لوله مانیسمان یکی از انواع لوله های بدون درز است که به دلیل نبودن جوش در آن ها کاربرد زیادی در بخش هایی از صنعت که لوله درزدار نمی تواند پاسخگو باشد، دارد. کیفیت تولید این مقطع فولادی نسبت به سایر محصولات بالا‌تر بوده و به دلیل نداشتن فرآیند جوشکاری بر روی آن از استحکام بالا‌تری نسبت به مابقی کالا‌ها برخوردار است. نکته قابل توجه این است که ساخت لوله بدون درز یا مانیسمان در قطر‌های پایین صورت می گیرد. امروزه چندین روش ایجاد شده است که از این روش ها می توان به ریخته گری، نورد اکسترود، اکستروژن، کشش عمیق و فلوفرمینگ اشاره کرد. یکی از مهم ترین تفاوت لوله بدون درز و درزدار این مورد است.
آشنایی با مقاطع فولادی درزدار
روش تولید این لوله درزدار به‌گونه ای است که ابتدا ورق فولادی برش خورده و پس از نورد به شکل دایره در می آید. سپس در آخرین مرحله فاصله به وجود آمده جوشکاری می گردد و برای آزمایش فرستاده می شود. پروفیل های درز جوش مستقیم و اسپیرال دو نوع از انواع لوله درزدار هستند. با گذشت زمان و توسعه فناوری، طراحی و تولید مدل اسپیرال به صورت اقتصادی انجام می شود.
تفاوت لوله بدون درز و درزدار
پروفیل فولادی بدون درز در اصطلاح به لوله مانیسمان هم معروف است. برای تولید لوله بدون درز، از مقاطع فولادی اعم از شمش استفاده کرده و پس از حرارت و کشش و سایر فرایند‌ها، به شکل نهایی خود تبدیل می شود. اما در تولید نوع دیگر این پروفیل ها که با نام پروفیل سیاه هم شناخته می شود، پس از برش ورق و شکل دهی آن، از جوشکاری نیز استفاده می گردد تا لوله درزدار تولید گردد.
به لوله های فولادی درزدار ، لوله های فولادی جوش داده شده نیز می گویند. آنها با تغییر شکل خمشی صفحات فولادی یا نوارهای فولادی جوش داده می شوند. لوله های درزدار نیز به صورت لوله های جوش داده شده درز مستقیم و لوله های جوش مارپیچی تقسیم می شوند.
لوله فولادی جوش داده شده از جوشکاری یک صفحه فولادی که توسط یک درز یا یک درز مارپیچی به شکل لوله ای نورد شده است، تشکیل می شود. از نظر روش ساخت، بیشتر به لوله های فولادی جوش داده شده برای انتقال سیال کم فشار، لوله فولادی برقی با جوش مارپیچی، لوله فولادی جوشی مستقیم، لوله جوشی الکتریکی و موارد مشابه تقسیم می شود.
در ادامه در مورد تفاوت هایی که در دو نوع لوله درزدار و بدون درز وجود دارد، به صورت کامل صحبت می گردد:
- فرایند قالب گیری
تفاوت لوله بدون درز و درزدار در فرایند قالب‌گیری هم مشخص است. پروفیل ورق سیاه پس از جوشکاری، توسط نواری استیل باریک فولاد برش داده می شود. بعد از آن با قالب گیری سرد به شکل نهایی خود دست می یابد. در ابتدا جوشکاری مخصوص و سپس جوشکاری فاصله انجام می شود و محل جوش بیرونی کاملا پولیش و صیقل داده می شود تا در انتها هیچ برآمدگی وجود نداشته باشد. اما نوع دیگر آن یعنی لوله بدون درزدار از طریق کشش گرم قالب استوانه ای انجام می شود؛ بنابراین هیچ فاصله‌ای برای جوش وجود نخواهد داشت.
- فرق ظاهری
ماده اولیه مانیسمان ، شمش فولادی است. در نتیجه عیوب سطح بیرونی شمش با فرایند نورد گرم از بین نمی رود؛ فقط پس از اتمام ساخت محصول، پولیش می شود و جلا می یابد. نکته قابل توجه این است که در روند کاهش دیواره، این عیب می تواند تا حدی از بین برود. اما مواد اولیه برای تولید لوله های درزدار ، ورق های دیگر از جمله ورق سیاه نورد گرم است که کیفیت سطح کویل، معیار کیفیت سطح کالا است.
- کارایی و کاربرد
یکی دیگر از تفاوت لوله بدون درز و درزدار در کاربرد و موارد مصرفی آن ها است. مانیسمان از استحکام بالا‌تری برخوردار است و همچنین می تواند 20 درصد فشار کار بیشتری را نسبت به سایر محصولات تحمل کند که این مورد مزیت لوله مانیسمان به شمار می رود. لوله فولادی درزدار عمدتاً به لوله فولادی جوش داده شده اشاره دارد و به دلیل هزینه کم و راندمان تولید بالا، لوله فولادی بدون درز در بسیاری از زمینه ها جایگزین می شود. اگرچه لوله های فولادی جوشی جایگزین لوله های فولادی بدون درز می شوند، اما هنوز تفاوت های اساسی دارند.
- امکان جوشکاری
تولید اجزای مانیسمان یا بدون درز، فقط با مقررات اصلی ASTM انجام می شود. عدم وجود ترکیبات شیمیایی فوق در پروفیل سیاه، ویژگی لوله درزدار محسوب می شود و نشان دهنده تفاوت لوله بدون درز و درزدار در همین است. این امر موجب می شود تا عوامل مختلف نا‌پایداری ایجاد شود که فرایند جوشکاری را سخت و غیر‌قابل نفوذ می کند.
- مقاومت در برابر خوردگی
مقاومت در برابر خوردگی خوب یا بد نیز بسته به ترکیب آلیاژ متفاوت است. هر دو محصول با همان ترکیب شیمیایی و عملیات حرارتی، مقاومت در برابر خوردگی یکسانی دارند. ASTM با ارائه تست تکمیلی می تواند ثابت کند که مقاومت در برابر خوردگی جوش برابر یا بهتر از فلز جوش داده شده است. عملیات حرارتی پس از جوشکاری برای پروفیل ناقص در محیط کلرید اسیدی، موجب تسریع خوردگی می شود. در واقع محیط آن‌ه ا بد نیست و فقط به تست نیاز دارند.
- هزینه و قیمت محصول
تفاوت لوله بدون درز و درزدار را می توان در قیمت آن ها هم مشاهده کرد. به دلیل قیمت مواد اولیه، تجهیزات و فرایند‌های تولید، معمولا قیمت لوله مانیسمان بیشتر از لوله درزدار است. اما گاهی اوقات با فشار بازار، این نسبت برعکس می شود.
- خمش و انبساط
گسترش عملیات جوش در آزمایش های زیر با تایید ASTM مشخص می شود. ابتدا 45 درجه و سپس 90 درجه خم شود و بعد در امتداد جوش صاف شود و مراحل فوق دوباره تکرار شود. سپس طوری چرخانده شود که قطر خم بیشتر از 180 درجه باشد. استاندارد‌های کیفیت جوش اتخاذ شده توسط پارگی و جدایی بین دانه ای، در مورد بزرگنمایی 40 برابر مجاز نیست. شعاع خمش با ترکیب آلیاژ، حداقل شعاع خم برای d2 کنترل می شود. فرایند اتصال با جوش در شرایط خنثی یا حالت فشرده انجام می شود. علاوه بر این، برای کاهش سختی محصول باید آن را آنیل کرد و از این طریق عملکرد خمش را بهبود بخشید.
تمامی اطلاعات موجود در مورد لوله های بدون درز که در این مقاله بیان شد به صورت کاملا تخصصی توسط کارشناسان حوزه فولاد تدوین شده است که شما می توانید در محتوای بیشتر را در لینک https://ahanmelal.com/blog/mannesmann-pipe از دانشنامه آهن ملل مطالعه نمایید.