خبرگزاری آریا - یک رسانه عراقی گزارش داد، تشدید تنش میان ایران و آمریکا و تحرکات متحدان منطقهای تهران می تواند هرگونه درگیری محدود را به یک جنگ فراگیر و چندجبههای در خاورمیانه تبدیل کند و این مساله بر ضرورت عقلانیت و پرهیز از هرگونه جنگ طلبی را بیش از پیش تاکید دارد.
به گزارش روز شنبه وبگاه المطلع عراق در گزارشی نوشت: در صورت لغزش تنشهای موجود بهسوی یک رویارویی آشکار، ایران تنها بازیگر میدان نخواهد بود. طی سالهای گذشته شبکهای از متحدان و همپیمانان منطقهای تهران شکل گرفته که هر یک از آن ها ظرفیتهای نظامی و عملیاتی قابل توجهی برخوردارند و میتوانند مسیر هر جنگ احتمالی را تحت تأثیر قرار دهند. همین امر، بر نگرانیها نسبت به گسترش جغرافیایی درگیری و تبدیل آن به نزاعی چندجبههای افزوده است.
در عراق، گزارشهایی از سوی رسانهها منتشر شده است که از نمایش بخشی از توان موشکی گروه «سرایا اولیاءالدم» حکایت دارد. این گروه، به گفته منابع رسانهای، بخشی از زرادخانه خود را در آنچه «تونل محرمانه» توصیف شده، به نمایش گذاشته است؛ اقدامی که از نگاه ناظران، پیامی بازدارنده و هشدارآمیز به واشنگتن تلقی میشود.
این گروه پیشتر نیز آمادگی خود را برای ادامه «مقابله با حضور آمریکا» اعلام کرده و این موضعگیری را در چارچوب تحولات منطقهای، بویژه در ارتباط با ایران، تبیین کرده بود.
سرایا اولیاءالدم تأکید کرده است که بیطرفی را نمیپذیرد و بر گزینههای تشدید تنش و دفاع از آنچه اصول دینی و سیاسی خود میداند، پای میفشارد.
این گروه که پس از ترور سردار شهید قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس در سال 2020 شکل گرفت، مسئولیت حملاتی علیه نیروهای آمریکایی در عراق، از جمله پایگاه عینالاسد و همچنین حملاتی علیه پایگاه حریر در اربیل را بر عهده گرفته است.
در یمن، جنبش انصارالله طی سالهای اخیر به بازیگری نظامی با تأثیرگذاری گسترده در دریای سرخ تبدیل شده است. بر اساس گزارشهای خبرگزاریهای بینالمللی، این گروه با حملات مکرر به کشتیهای تجاری، تنگه بابالمندب را به یکی از پرریسکترین گذرگاههای دریایی جهان بدل کرده است.
انصارالله در چارچوب کارزاری که آن را مرتبط با پیامدهای جنگ غزه میداند، از موشکها و پهپادها استفاده کرده و حتی موفق به غرق کردن برخی کشتیهای تجاری مرتبط با امریکا و رژیم صهیونیستی شدهاند. همچنین شلیک موشک به سمت سرزمینهای اشغالی، رژیم صهیونیستی را وادار به تقویت سامانههای دفاعی خود در اطراف بندر ایلات کرده است. با وجود حملات هوایی آمریکا، ارزیابیها نشان میدهد این جنبش همچنان از توان عملیاتی کافی برای تأثیرگذاری بر امنیت دریایی و ایجاد پیامدهای اقتصادی فرامرزی برخوردار است.
در لبنان نیز حزبالله بهعنوان یکی از برجستهترین بازیگران منطقه شناخته میشود. بنا بر گزارش شبکه الجزیره و دیگر منابع بینالمللی، این جنبش زرادخانهای متشکل از حدود 150 هزار موشک و راکت در اختیار دارد که توان هدفگیری عمق سرزمینهای اشغالی را داراست.
توانمندیهای حزبالله شامل موشکهای نقطهزن، پهپادها، سامانههای ضدکشتی و ضدزره است و برد برخی از موشکهای این جنبش بیش از 500 کیلومتر برآورد میشود؛ موضوعی که به معنای قرار گرفتن بخش عمدهای از سرزمینهای اشغالی در برد این تسلیحات است.
در این میان، عراق بهعنوان یکی از محتملترین کانونهای تأثیرپذیری مستقیم از هرگونه درگیری منطقهای مطرح است. روزنامه «العربی الجدید» در گزارشی از اقدام برخی گروههای عراقی همسو برای گشایش دفاتر ثبتنام داوطلبان در صورت وقوع حمله احتمالی آمریکا خبر داده است. این تحرکات با برگزاری تجمعات و راهپیماییهایی همراه بوده که در برخی از آنها، شرکتکنندگان با پوشیدن کفن، آمادگی خود را برای نبرد نمادین کردهاند.
این فعالیتها در شهرهایی چون بغداد، بصره و نجف گزارش شده است. در حالی که برخی منابع امنیتی آن را در چارچوب فعالیتهای اجتماعی و مذهبی برای همبستگی توصیف کردهاند، گروهی دیگر این تحرکات را نشانهای از بسیج عقیدتی در حمایت از ایران میدانند.
همزمان، گروههایی مانند «کتائب حزبالله» و «جنبش النجباء» آمادگی خود را برای مشارکت در هرگونه پاسخ احتمالی اعلام کردهاند و گمانهزنیهایی درباره احتمال صدور فتوای دینی در حمایت از تهران در صورت حمله به ایران مطرح شده است.
در همین راستا، اکرم الکعبی، دبیرکل جنبش النجباء، تأکید کرده است که هرگونه تجاوز آمریکا به ایران به گسترش درگیری در غرب آسیا منجر خواهد شد و نیروهای مقاومت، حضور نیروهای خارجی را اهدافی مشروع تلقی میکنند.
مجموع این تحولات نشان میدهد خاورمیانه در مقطعی حساس و ناپایدار قرار دارد؛ جایی که بازدارندگی نظامی و تلاشهای دیپلماتیک بهطور همزمان پیش میروند. هرچند واشنگتن و تهران بارها اعلام کردهاند که خواهان جنگ نیستند، اما تحرکات میدانی و آمادهباش متحدان منطقهای ایران این احتمال را تقویت میکند که یک خطای محاسباتی توسط واشنگتن، جرقه درگیریای فراتر از مرزهای دو کشور را بزند. در چنین سناریویی، چشمانداز جنگی منطقهای با مشارکت چندین جبهه، بیش از هر زمان دیگری قابل تصور خواهد بود و آینده ثبات منطقه به توان بازیگران در مهار تنش و اولویت دادن به راهحلهای سیاسی گره خورده است.