چگونه فولاد مبارکه حباب بازار آزاد را در هم شکست؟

خبرگزاری آریا - آنچه در خرداد 1405 در بازار فولاد ایران رخ داد، یک درس کلاسیک از خنثی‌سازی تورم ساختگی است. فولاد مبارکه، لیدر بی‌منازع این صنعت، پس از حملات رمضان و در میانه انتظارات تورمی، نه با وعده، بلکه با 14 عرضه مستمر در بورس و یک اقدام جسورانه‌ی قیمت‌گذاری (4 هزار تومان پایین‌تر از قیمت کشف‌شده) به جنگ واسطه‌ها رفت. نتیجه در روزهای 9 و 10 خرداد رقم خورد: سقوط 9 هزار تومانی ورق گرم در بازار آزاد و ریزش زنجیره‌ای در ورق‌های سرد، گالوانیزه و رنگی. این یک پیروزی آماری نیست؛ فروپاشی یک حباب انتظاری و اثبات این حقیقت قدیمی است که «التهاب، زاییده عدم قطعیت است» و تولیدگر بزرگ وقتی وارد بازی تنظیم‌گری می‌شود، بازار کوچک‌ترین راهی جز تعادل ندارد.
در ادبیات اقتصاد نهادگرا و استراتژی رقابتی، رهبری بازار تنها به معنای در اختیار داشتن بیشترین سهم تولید نیست؛ بلکه به معنای توانایی تنظیم‌گری اکوسیستم و هدایت سیگنال‌های قیمتی است؛ همان نقشی که فولاد مبارکه از ابتدای سال و پس از حملات تجاوزکارانه جنگ رمضان، در اقتصاد ایران به عهده گرفت و علاوه تامین نیاز صنایع پایین دستی، گامی بلندتر برداشت و با آزاد کردن ظرفیت های خرده فروشی، حباب شکل گرفته در آخرین حلقه های بازار غیررسمی را نیز خنثی کرد. بررسی داده‌های بازار خرده‌فروشی محصولات فولادی در بازه 9 تا 10 خرداد 1405، پرده از موفقیت یک استراتژی هوشمندانه برمی‌دارد؛ مداخله پیش‌دستانه لیدر بازار برای خشکاندن ریشه‌های تورم و سفته‌بازی در انتهای زنجیره. این سلسله اتفاقات، با بازدید سرزده سعید زرندی از بازار آهن مکان تهران آغاز شد و نشانگر رونمایی از سیاست جدید فولاد مبارکه در مدیریت بازار بود.
14 گام استراتژیک در بورس کالا
برای درک فروپاشی التهابات بازار آزاد در دهه دوم خرداد، باید به رفتار سازمانی فولاد مبارکه در دو ماه نخست سال 1405 بازگشت. این مجتمع با اجرای یک برنامه تأمین ساختاریافته، 14 عرضه پیوسته و منظم را در بورس کالا عملیاتی کرد. این استمرار در عرضه، نخستین سیگنال اطمینان‌بخش به شبکه‌های پایین‌دستی بود که فرضیه «کمبود فیزیکی کالا» را از بین برد.
اما ضربه نهایی به حباب انتظارات تورمی، در عرضه تاریخی 4 خرداد وارد شد. در این تاریخ، فولادمبارکه در یک اقدام داوطلبانه و استراتژیک، ورق گرم خود را با قیمت 85 هزار تومان — یعنی 4 هزار تومان پایین‌تر از قیمت پایه کشف‌شده — روی تابلوی بورس کالا برد. از منظر مالی، این اقدام به معنای چشم‌پوشی از یک حاشیه سود کوتاه‌مدت است؛ اما از منظر استراتژیک، این یک مانور بی‌نظیر برای خنثی‌سازی رانت واسطه‌گری و کاهش تب تقاضای کاذب بود. لیدر بازار با این تخفیف داوطلبانه، لنگر قیمتی جدیدی در ذهن بازار ایجاد کرد.
تحلیل آماری بازار خرده‌فروشی (9 تا 10 خرداد)
تأثیر روانی و فیزیکی عرضه 4 خرداد، با یک تاخیر زمانی کوتاه، به شکل یک دومینوی نزولی در بازار آزاد (خرده‌فروشی) در تاریخ 9 و 10 خرداد خود را نشان داد. تحلیل جدول مقایسه‌ای قیمت‌ها اثبات می‌کند که استراتژی کاهش قیمت پایه، مستقیماً به کاهش التهاب در تمامی لایه‌های محصولی منجر شده است:
الف) محصولات گرم – ریزش سنگین در پرتقاضاترین بخش
مستقیم‌ترین اثر عرضه 85 هزار تومانی بورس، در بازار آزاد ورق گرم نمایان شد.
ورق گرم با ضخامت 2 میلی‌متر (شاخص‌ترین محصول بازار) با یک افت شدید 9,000 تومانی، از 126,000 تومان در روز 9 خرداد به 117,000 تومان در 10 خرداد سقوط کرد. سایر ضخامت‌های استراتژیک (3-4 میلی‌متر، 5 میلی‌متر و 6-16 میلی‌متر) نیز بین 3,000 تا 4,000 تومان کاهش قیمت روزانه را ثبت کردند و همگی در کانال 100 تا 112 هزار تومان تثبیت شدند. ب) محصولات سرد – تخلیه حباب در زنجیره میانی
آرامش بالادست به سرعت به ورق‌های سرد منتقل شد. به جز ضخامت بسیار نازک 0.4-0.5 میلی‌متر که روی 180,000 تومان مقاومت نشان داد، سایر مقاطع ریزش‌های معناداری را تجربه کردند:
ورق سرد 1.5-3 میلی‌متر با 5,000 تومان کاهش، به 160,000 تومان رسید. ورق‌های سرد 0.9-1.25 میلی‌متر و 0.6-0.8 میلی‌متر به ترتیب 4,500 و 2,500 تومان ارزان‌تر معامله شدند. ج) محصولات پوشش‌دار (گالوانیزه و رنگی) – بازگشت ثبات به صنایع نهایی
صنایع مصرفی (نظیر لوازم خانگی و سقف‌سازی) که مستقیماً به ورق‌های پوشش‌دار وابسته‌اند، از این موج کاهشی بهره‌مند شدند:
ورق رنگی ضخامت 0.45-0.5 میلی‌متر با افت قابل توجه 6,000 تومانی، از 210,000 تومان به 204,000 تومان عقب‌نشینی کرد. ورق گالوانیزه نیز در ضخامت‌های مختلف بین 1,000 تا 4,000 تومان کاهش یافت (بیشترین افت مربوط به ضخامت 0.4-0.6 میلی‌متر بود که روی عدد 182,000 تومان ایستاد).
پایان بازی واسطه‌ها تحلیل متقاطع داده‌های بورس کالا و بازار آزاد در خرداد 1405 یک اصل پایه‌ای اقتصاد صنعتی را به اثبات می‌رساند: «رانت و التهاب، زاییده عدم قطعیت است.»فولاد مبارکه با 14 عرضه مستمر، ابزار عدم قطعیت در تامین را از واسطه‌ها گرفت و با کاهش 4 هزار تومانی و داوطلبانه قیمت پایه ورق گرم در 4 خرداد، ابزار «هراس تورمی» را نیز خنثی کرد. پاسخ بازار خرده‌فروشی در روزهای 9 و 10 خرداد، دقیقاً انعکاس این سیاست بود؛ فروریختن دسته‌جمعی قیمت‌ها در تمامی زنجیره‌های نورد گرم، سرد، گالوانیزه و رنگی. این مداخله هدفمند نشان می‌دهد که بلوغ استراتژیک در حکمرانی شرکتی، چگونه می‌تواند منافع ملی، ثبات اکوسیستم تولید و آرامش مصرف‌کننده نهایی را به صورت همزمان تأمین کند.