خبرگزاری آریا - عضو هیات رییسه مجلس با تشریح دلایل غیبت دانشگاههای ایران در رتبهبندی جدید تایمز، گفت: هرچند تحریمهای مالی و بانکی مانع اصلی حضور دانشگاهها بوده است، اما وزارت علوم و دستگاههای مسئول باید درباره نحوه پیگیری، اطلاعرسانی و برنامه بازگشت ایران به نظامهای ارزیابی جهانی پاسخگو باشند.
فرشاد ابراهیمپور عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، ، با اشاره به انتشار اخباری درباره نبود نام دانشگاههای ایرانی در رتبهبندی جدید مؤسسه تایمز آموزش عالی، گفت: بررسی این موضوع نیازمند نگاهی دقیق و دور از هیجان رسانهای است؛ چرا که حضور یا عدم حضور دانشگاهها در رتبهبندیهای بینالمللی تنها به کیفیت علمی دانشگاهها محدود نمیشود و مجموعهای از عوامل مدیریتی، مالی، سیاسی و بینالمللی در آن نقش دارد.
نماینده مردم ایذه، باغملک و صیدون در مجلس ادامه داد: مؤسسه تایمز آموزش عالی از سال 2026 ساختار رتبهبندی تأثیرگذاری دانشگاهها را تغییر داده و برای حضور دانشگاهها در این بخش، شرط عضویت در یک شبکه تخصصی مرتبط با پایداری و تأثیرگذاری را تعیین کرده است؛ عضویتی که برخلاف گذشته رایگان نیست و نیازمند پرداخت هزینه و انجام فرآیندهای مالی است.
عضو هیات رییسه مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه رشد علمی دلیل حذف دانشگاههای ایرانی در رتبهبندی جدید مؤسسه تایمز آموزش عالی نبوده است، گفت: براساس توضیحات رسمی این مؤسسه، دانشگاههای کشورهای تحت تحریمهای بینالمللی به دلیل محدودیتهای مالی و بانکی و الزامات داخلی این مؤسسه امکان انجام پرداخت و تکمیل فرآیند عضویت را نداشتهاند. بنابراین، عدم حضور تعدادی از دانشگاههای ایرانی در این رتبهبندی، ناشی از حذف علمی یا ارزیابی منفی عملکرد دانشگاهها نبوده، بلکه بیشتر به موانع ناشی از تحریمهای مالی بازمیگردد.
تحریم مانع حضور شد، اما مسئولیت مدیریت علمی کشور همچنان پابرجاست
ابراهیمپور با تأکید بر اینکه تحریمها یکی از چالشهای جدی برای حضور علمی ایران در عرصه بینالمللی است، تصریح کرد: نمیتوان تأثیر محدودیتهای بانکی و مالی را نادیده گرفت؛ چراکه دانشگاهها برای حضور در بسیاری از شبکهها و نظامهای ارزیابی جهانی نیازمند ارتباطات مالی و اداری هستند که تحریمها این مسیر را دشوار کرده است. با این حال، وجود تحریم نباید باعث شود دستگاههای مسئول از برنامهریزی، پیشبینی تغییرات و ایجاد مسیرهای جایگزین غافل شوند. نظام آموزش عالی کشور باید سازوکاری فعال برای رصد تحولات رتبهبندیهای جهانی داشته باشد تا دانشگاهها در زمان تغییر مقررات و معیارها با موانع ناگهانی مواجه نشوند.
عضو کمیسیون آموزش مجلس در ادامه خاطرنشان کرد: وزارت علوم به عنوان متولی سیاستگذاری آموزش عالی، معاونت علمی ریاست جمهوری به عنوان متولی توسعه فناوری و وزارت امور خارجه و مسئول ظرفیتهای دیپلماسی علمی، باید نقش هماهنگکننده و تسهیلگر خود را پررنگتر ایفا کنند.
وزارت علوم باید درباره زمان اطلاعرسانی و اقدامات انجامشده پاسخ دهد
فراکسیون دانشگاهیان، آموزش عالی و آیندهپژوهی مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه مجلس به دنبال مقصرسازی نیست بلکه به دنبال اصلاح فرآیندهاست، گفت: کمیسیون آموزش مجلس از وزارت علوم درخواست خواهد کرد گزارش دقیق و مستندی درباره این موضوع ارائه کند.این گزارش باید مشخص نماید وزارت علوم از چه زمانی دچار این تغییرات شده و از فرآیند رتبهبندی مطلع بوده، چه اقداماتی برای اطلاعرسانی به دانشگاهها انجام داده، چه تعداد از دانشگاهها متقاضی حضور بودهاند و چه موانعی برای ثبت اطلاعات آنها وجود داشته است. همچنین باید مشخص شود که عدم حضور در این رتبهبندی چه آثار احتمالی بر جذب دانشجوی خارجی، توسعه همکاریهای پژوهشی، ارتباطات بینالمللی دانشگاهها و اعتبار علمی کشور خواهد داشت و برای جبران این موضوع چه برنامهای تدوین شده است.
ضعف در دیپلماسی علمی باید جبران شود
عضو کمیسیون آموزش مجلس با اشاره به ضرورت تقویت ارتباطات علمی بینالمللی، اظهار کرد: مرجعیت علمی کشور تنها با تولید مقاله یا افزایش تعداد دانشگاهها محقق نمیشود، بلکه حضور فعال در شبکههای علمی جهانی، همکاریهای بینالمللی و معرفی توانمندیهای دانشگاههای کشور نیز بخشی از این مسیر است.غیبت دانشگاههای ایران از برخی نظامهای ارزیابی جهانی اگرچه نباید به عنوان تنها معیار سنجش جایگاه علمی کشور تلقی شود، اما تداوم این وضعیت میتواند بر تصویر بینالمللی آموزش عالی ایران اثرگذار باشد .سیاست علمی کشور باید به گونهای باشند که دانشگاههای ایرانی بتوانند حتی در شرایط محدودیتهای بینالمللی، مسیرهای ارتباطی خود را حفظ کرده و جایگاه علمی کشور را در عرصه جهانی تقویت کنند.
مجلس از ابزارهای نظارتی برای بررسی قصور احتمالی استفاده میکند
وی درباره احتمال برخورد نظارتی مجلس با مسئولان مربوطه گفت: در مرحله نخست باید گزارش دقیق دستگاههای مسئول ارائه تا مشخص شود چه میزان از این اتفاق ناشی از عوامل خارجی و چه میزان مربوط به ضعف مدیریتی داخلی بوده است.اگر مشخص گردد در اطلاعرسانی، پیگیری موضوع یا ایجاد راهکارهای جایگزین کوتاهی مدیریتی صورت گرفته است، مجلس از ظرفیتهای نظارتی خود مانند سؤال، تذکر و تحقیق و تفحص استفاده خواهد کرد. موضوع رتبهبندی دانشگاهها نباید صرفاً به یک خبر آماری محدود شود؛ بلکه باید آن را بخشی از مسئله بزرگتر یعنی دیپلماسی علمی و جایگاه آموزش عالی کشور دانست.ضروری است وزارت علوم، معاونت علمی ریاست جمهوری، وزارت امور خارجه و شورای عالی انقلاب فرهنگی با هماهنگی بیشتر، برنامهای مشخص برای تقویت حضور دانشگاههای ایران در نظامهای ارزیابی معتبر جهانی ارائه کنند تا کشور در مسیر تحقق مرجعیت علمی با موانع کمتری مواجه شود./
پایان پیام