خبرگزاری آریا - تکمیل ردیفهای A و B واحد فرآورش مرکزی نفت خام (CTEP) آزادگان جنوبی و آغاز عملیات پیشراهاندازی، در نگاه نخست یک خبر اجرایی از پیشرفت یک پروژه صنعتی است، اما درواقع روایت عبور صنعت نفت از یکی از مهمترین گلوگاههای توسعه میدانهای نفتی غرب کارون است. نبود ظرفیت فرآورش متناسب، میتوانست مسیر بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای تولیدی این منطقه را محدود کند، حالا با رسیدن اجرای واحد فرآورش مرکزی نفت خام به ایستگاه پایانی، جهش تولید در غرب کارون نهتنها دور از انتظار نیست، بلکه هدفی دردسترس است.
به گزارش شانا، پیشرفت پروژه واحد فرآورش مرکزی نفت خام (CTEP) میدان آزادگان جنوبی اکنون به نقطهای رسیده است که دیگر نمیتوان آن را تنها یک واحد فرآورشی دانست؛ این پروژه بهعنوان یکی از زیرساختهای اصلی توسعه غرب کارون، نقشی تعیینکننده در افزایش ظرفیت تولید، تکمیل زنجیره فرآورش نفت و مدیریت گازهای همراه دارد.
با تکمیل چهار ردیف فرآورشی این مجموعه، بزرگترین واحد فرآورش نفت خام کشور در آستانه دستیابی به ظرفیت طراحیشده 320 هزار بشکه در روز قرار گرفته است؛ ظرفیتی که میتواند مسیر توسعه میدانهای نفتی غرب کارون را هموارتر کند و محدودیتهای فرآورشی پیشروی افزایش تولید را کاهش دهد.
توسعه میدانهای نفتی؛ فراتر از حفاری چاه
افزایش تولید نفت فقط با حفاری چاههای جدید محقق نمیشود. نفت تولیدشده پس از خروج از مخزن، برای ورود به مسیر انتقال و صادرات باید فرایندهای مختلفی مانند جداسازی آب و نمک، تثبیت نفت خام و آمادهسازی کیفی را پشتسر بگذارد. واحد فرآورش مرکزی نفت خام آزادگان جنوبی با همین مأموریت طراحی شده است؛ مجموعهای که نفت خام تولیدی میدان را دریافت میکند و پس از انجام فرایندهای لازم، آن را برای انتقال به تلمبهخانه غرب کارون آماده میکند.
در کنار بخش نفتی، زیرساختهای لازم برای جمعآوری، فرآورش و انتقال گازهای همراه نیز در این پروژه پیشبینی شده است؛ موضوعی که افزونبر افزایش بهرهوری، کاهش سوزاندن گازهای ارسالی به مشعل و صیانت از محیط زیست را دنبال میکند. واحد فرآورش مرکزی نفت خام حلقه اتصال میان تولید نفت، فرآورش و انتقال است؛ حلقهای که توسعه میدانهای نفتی غرب کارون بدون تکمیل آن با محدودیت روبهرو میشد.
واحد فرآورش مرکزی نفت خام، زیرساخت راهبردی توسعه غرب کارون
غرب کارون به دلیل وجود میدانهای مشترک آزادگان جنوبی و شمالی، یادآوران، یاران شمالی و جنوبی، یکی از مهمترین کانونهای توسعه نفت کشور به شمار میرود. تحقق برنامههای افزایش تولید در این منطقه، نیازمند توسعه همزمان بخشهای مختلف زنجیره تولید است.
واحد فرآورش مرکزی نفت خام، با چهار ردیف فرآورشی، هرکدام با ظرفیت 80 هزار بشکه نفت خام در روز، ظرفیت فرآورش روزانه 320 هزار بشکه را فراهم میکند. این مجموعه افزونبر واحدهای فرآورشی، شامل تأسیسات جانبی، مخازن، شبکه انتقال و زیرساختهای مرتبط با مدیریت گازهای همراه است.
محمدعلی اژدری، مجری پروژه، پیشتر با تشریح اهمیت این طرح، واحد فرآورش مرکزی نفت خام را یکی از مهمترین زیرساختهای توسعه میدانهای نفتی غرب کارون دانسته و اعلام کرده بود که این مجموعه، نقش محوری در فرآورش نفت تولیدی میدانهای منطقه و پشتیبانی از برنامههای افزایش تولید دارد.
به گفته وی، ظرفیت ایجادشده در این پروژه تنها پاسخگوی نیاز کنونی آزادگان جنوبی نیست، بلکه امکان توسعه بیشتر میدانهای نفتی منطقه را نیز فراهم میکند.
نمونهای از توان مهندسی و اجرایی صنعت نفت
مسیر تکمیل واحد فرآورش مرکزی نفت خام در چند مرحله اجرا شده است. دیماه پارسال، با افتتاح ردیفهای C و D، نیمی از ظرفیت طراحیشده این مجموعه وارد چرخه شد و فرآورش روزانه 160 هزار بشکه نفت خام آغاز شد.
محسن پاکنژاد، وزیر نفت، در آیین افتتاح این بخش از پروژه، واحد فرآورش مرکزی نفت خام را یکی از زیرساختهای کلیدی توسعه میدانهای نفتی غرب کارون دانست و تأکید کرد که توسعه میدانهای مشترک تنها با افزایش حفاری محقق نمیشود، بلکه ایجاد ظرفیتهای فرآورشی متناسب، شرط لازم برای تولید پایدار است.
به گفته وی، راهاندازی این واحد فرآورشی افزونبر پاسخگویی به نیازهای تولیدی آزادگان جنوبی، ظرفیت لازم برای افزایش تولید در دیگر میدانهای منطقه را نیز فراهم میکند.
وزیر نفت همچنین اجرای این پروژه را نمونهای از توان مهندسی و اجرایی داخل کشور دانست و تأکید کرد که متخصصان، سازندگان و پیمانکاران ایرانی توانستهاند یکی از پروژههای پیچیده فرآورشی صنعت نفت را با تکیه بر توان داخلی پیش ببرند.
اکنون با تکمیل ردیفهای A و B واحد فرآورش مرکزی نفت خام به مرحلهای نزدیک شده است که میتواند کل ظرفیت طراحیشده خود را در اختیار برنامههای توسعهای منطقه قرار دهد.
ظرفیت 320 هزار بشکهای در آستانه بهرهبرداری کامل
تکمیل ردیفهای A و B را میتوان مرحلهای تعیینکننده در مسیر بهرهبرداری کامل از واحد فرآورش مرکزی نفت خام دانست. براساس گزارش شرکت مهندسی و توسعه نفت، این دو ردیف فرآورشی تکمیل شده و عملیات پیشراهاندازی، آزمون سامانههای فرایندی و آمادهسازی برای ورود به چرخه بهرهبرداری در حال انجام است.
با راهاندازی این دو ردیف، ظرفیت فرآورش این مجموعه از 160 هزار بشکه در روز به 320 هزار بشکه میرسد؛ ظرفیتی که واحد فرآورش مرکزی نفت خام را به بزرگترین واحد فرآورش نفت خام کشور تبدیل میکند.
نصرالله زارعی، مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت، با اعلام تکمیل ردیفهای A و B، این مرحله را نقطه عطف پروژه دانست و اعلام کرد بخش اصلی واحد فرآورش مرکزی نفت خام به پایان رسیده است و تمرکز بعدی بر تکمیل واحد فرآورش و فشردهسازی گازهای همراه است.
فراتر از افزایش ظرفیت فرآورش
افزایش ظرفیت فرآورش از 160 هزار به 320 هزار بشکه در روز، یک رشد عددی نیست؛ بلکه به معنای ایجاد امکان استفاده از ظرفیتهای جدید تولید در میدانهای نفتی غرب کارون است. در طرحهای توسعهای صنعت نفت، افزایش تولید زمانی به نتیجه میرسد که زیرساختهای دریافت، فرآورش و انتقال نفت نیز همزمان توسعه یابد. در غیر این صورت، بخشی از ظرفیت تولید به دلیل محدودیتهای عملیاتی قابل استفاده نخواهد بود.
واحد فرآورش مرکزی نفت خام با فرآورش نفت خام، جداسازی آب و ناخالصیها و آمادهسازی نفت برای انتقال، این امکان را فراهم میکند که تولید میدانها با پایداری بیشتری ادامه یابد و نفت تولیدی پس از طی فرایندهای لازم به شبکه انتقال وارد شود.
گام بعدی؛ جمعآوری گازهای همراه و کاهش سوختن گازهای مشعل
یکی از مهمترین بخشهای باقیمانده در این پروژه، تکمیل واحدهای مرتبط با گازهای همراه نفت است؛ بخشی که نقش مهمی در کاهش سوختن گازهای ارسالی به مشعل و افزایش بهرهوری منابع هیدروکربوری خواهد داشت. براساس برنامهریزی انجامشده، پس از تکمیل این بخش، روزانه حدود 200 میلیون فوتمکعب گاز همراه پس از فرآورش به کارخانه گاز و گاز مایع 3200 منتقل خواهد شد.
جمعآوری این گازها افزونبر کاهش آلایندگیهای محیط زیستی، از اتلاف منابع جلوگیری میکند و امکان استفاده از این خوراک در زنجیره پاییندستی را افزایش میدهد. از همین رو، واحد فرآورش مرکزی نفت خام را باید پروژهای دانست که همزمان دستیابی به سه هدف افزایش ظرفیت فرآورش نفت، کاهش فلرینگ و تکمیل زنجیره ارزش در غرب کارون را میسر میکند.
پروژهای که در سختترین شرایط متوقف نشد
تداوم اجرای واحد فرآورش مرکزی نفت خام در جریان جنگ 12روزه نیز یکی از نکات قابل توجه این پروژه بود. زارعی اعلام کرده بود اگرچه محدودیتهایی در حمل برخی تجهیزات وارداتی ایجاد شد، اما عملیات اجرایی پروژه متوقف نشد و روند تکمیل ردیفهای فرآورشی و آمادهسازی واحدها ادامه یافت.
به گفته وی، برخی تجهیزات ازجمله دو دستگاه تفکیکگر با تأخیر وارد کشور شدند، اما این موضوع مانع ادامه برنامه اجرایی پروژه نشد. تداوم فعالیت واحد فرآورش مرکزی نفت خام در آن شرایط نشان داد پروژههای راهبردی صنعت نفت حتی در شرایط بحرانی نیز مسیر توسعه خود را حفظ میکنند.
زیرساختی برای آینده تولید نفت
واحد فرآورش مرکزی نفت خام امروز فراتر از یک پروژه فرآورشی است؛ این مجموعه یکی از پایههای اصلی تحقق برنامههای افزایش تولید در غرب کارون به شمار میرود.
براساس برنامههای شرکت مهندسی و توسعه نفت، با تکمیل این پروژه، ظرفیت فرآورش در مجموعه میدانهای نفتی غرب کارون به 820 هزار بشکه در روز میرسد؛ ظرفیتی که نقش مهمی در تحقق برنامههای افزایش تولید کشور خواهد داشت.
اکنون واحد فرآورش مرکزی نفت خام در آستانه بهرهبرداری کامل قرار گرفته است؛ پروژهای که از یک طرح صنعتی فراتر رفته و به یکی از زیرساختهای راهبردی توسعه میدانهای نفتی غرب کارون تبدیل شده است؛ زیرساختی که افزایش تولید، کاهش سوختن گازهای ارسالی به مشعل و استفاده بهینه از منابع هیدروکربوری را همزمان دنبال میکند.