خبرگزاری آریا - عملکرد وزارت نفت در دولت چهاردهم در شرایطی رقم خورد که صنعت نفت همزمان با مأموریت افزایش تولید و توسعه ظرفیتها، با مجموعهای از شرایط اضطراری و محدودیتهای داخلی و خارجی روبهرو بود. با وجود آسیب به بخشی از زیرساختهای صنعت نفت در جریان حملات و ضرورت مدیریت شرایط بحرانی، جریان تولید، تأمین و توزیع انرژی در کشور استمرار یافت و کارکنان صنعت نفت با حضور شبانهروزی، از تداوم سوخترسانی و ارائه خدمات به بخشهای مختلف کشور اطمینان حاصل کردند.
به گزارش خبرنگار شانا، یکی از مهمترین جلوههای این تابآوری، مدیریت سریع شبکه تأمین و توزیع فرآوردههای نفتی پس از حمله 16 اسفند 1404 به بخشی از مخازن و شریانهای انتقال فرآورده بود. جریان تأمین سوخت در استانهای تهران و البرز و استانهای نیمهشمالی کشور برقرار ماند و تمهیدهای لازم برای مدیریت عرضه و جلوگیری از اختلال در سوخترسانی اجرایی شد.
همزمان، با خارجشدن چهار پالایشگاه گاز طبیعی از چرخه تولید در منطقه عسلویه در اواخر اسفند 1404، مدیریت تولید، تأمین و توزیع گاز با استفاده از ظرفیتهای موجود دنبال شد تا نیاز بخشهای مختلف کشور بدون وقفه تأمین شود.
در کنار مدیریت شرایط اضطراری، افزایش تولید نفت و گاز یکی از محورهای اصلی عملکرد وزارت نفت در دولت چهاردهم بوده است. تولید نفت خام از آغاز فعالیت دولت چهاردهم تا پایان سال 1404 حدود 230 هزار بشکه در روز افزایش یافت. همچنین، تولید گاز خام در سال 1404 نسبت به سال 1402 حدود 36 میلیون مترمکعب در روز بیشتر شد. تحقق کامل اهداف برنامه هفتم پیشرفت در سال 1404 در زمینه افزایش تولید نفت و گاز از میدانهای مشترک نیز از دیگر دستاوردهای این دوره به شمار میرود؛ موضوعی که با توجه به ضرورت صیانت از منابع مشترک و جلوگیری از برداشت رقبا، اهمیت ویژهای برای صنعت نفت دارد.
در بخش بالادستی، همزمان با افزایش تولید، برنامهریزی برای بازگردانی تولید و بازسازی واحدهای آسیبدیده نیز دنبال شد. این اقدام در کنار دریافت مجوزهای لازم از مراجع ذیصلاح و تدوین راهکارهای مدیریت تأمین و عرضه سوخت، بخشی از برنامه صنعت نفت برای حفظ پایداری تولید و خدمات در شرایط بحرانی بود. رویکرد اتخاذشده بر این اساس استوار بود که عملیات بازسازی و بازگردانی ظرفیتها، همزمان با حفظ تولید و پاسخگویی به نیاز جاری کشور پیش برود.
شتابگیری جمعآوری گازهای مشعل
یکی دیگر از محورهای مهم عملکرد صنعت نفت، جمعآوری گازهای همراه نفت و کاهش مشعلسوزی است. براساس عملکرد ثبتشده، توان عملیاتی جمعآوری گازهای مشعل همراه بهصورت تجمعی تا پایان سال 1404 به 5 میلیارد و 900 میلیون مترمکعب در سال رسید و بیش از 95 درصد اهداف تعیینشده در برنامه هفتم پیشرفت برای سال مذکور محقق شد. این اقدام ضمن جلوگیری از هدررفت منابع هیدروکربوری، زمینه استفاده اقتصادی از گازهای همراه و کاهش آثار محیط زیستی ناشی از مشعلسوزی را فراهم میکند.
در بخش پالایش نیز افزایش تولید فرآوردهه ای نفتی در دستور کار قرار گرفت و تولید بنزین موتور پالایشگاهی در دولت چهاردهم حدود 9 میلیون لیتر در روز افزایش یافت. این رشد در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که افزایش مصرف داخلی فرآوردههای نفتی، ضرورت تقویت ظرفیت تولید و مدیریت عرضه را بیش از گذشته نمایان کرده است. در همین چهارچوب، بازسازی واحدهای آسیبدیده و بازگردانی ظرفیتهای تولیدی نیز در برنامه صنعت نفت قرار گرفت.
صنعت نفت در دولت چهاردهم در حوزه بانکرینگ نیز رشد 34 درصدی را تجربه کرد. توسعه سوخترسانی دریایی افزونبر تقویت خدمات مرتبط با حملونقل دریایی، از ظرفیتهای اقتصادی و تجاری کشور در حوزه انرژی استفاده میکند و میتواند به افزایش نقش ایران در بازار منطقهای سوخترسانی دریایی کمک کند.
در صنعت پتروشیمی نیز ایجاد 5 میلیون و 200 هزار تن ظرفیت جدید تولید محصولات پتروشیمی در دستور کار قرار گرفت. چهار طرح با مجموع ظرفیت 2 میلیون و 600 هزار تن تا پایان سال 1404 تکمیل شدند، اما به دلیل شرایط اضطراری ناشی از جنگ، راهاندازی آنها به تعویق افتاد. توسعه این ظرفیتها درمجموع با هدف افزایش ارزش افزوده منابع هیدروکربوری، تکمیل زنجیره ارزش و تقویت توان تولید محصولات پتروشیمی دنبال شده است.
حرکت بهسمت مدیریت هوشمند انرژی
در حوزه مدیریت مصرف و بهرهوری انرژی، ایجاد سامانه جامع مدیریت هوشمند انرژی از اقدامهای زیرساختی وزارت نفت بود. زیرساختهای لازم برای اتصال نقاط میترینگ به مرکز مانیتورینگ وزارت نفت فراهم شده است و بانکهای اطلاعاتی چهار شرکت اصلی پس از تشکیل و استانداردسازی به این مرکز متصل شدهاند. هماکنون دادهها با حداکثر فاصله زمانی 24 ساعت به مرکز منتقل و نمایش داده میشوند و بستههای کاری نصب تجهیزات سنجش الکترونیک هوشمند نیز در شرکتهای تابع اصلی در حال اجراست. این زیرساخت میتواند مبنایی برای پایش دقیقتر مصرف و تصمیمگیری دادهمحور در مدیریت انرژی باشد.
در حوزه مسئولیت اجتماعی نیز از مجموع 12 هزار و 294 پروژه عامالمنفعه ابلاغی به شرکت ملی نفت ایران، 2 هزار و 858 پروژه با اعتباری معادل 9 هزار و 600 میلیارد تومان در دولت چهاردهم تکمیل و بهرهبرداری شد. این پروژهها با مشارکت عوامل اجرایی استانی اجرا شده و بخشی از نیازهای زیرساختی مناطق پیرامونی فعالیتهای نفتی را پوشش داده است.
ساماندهی کارورهای گاز طبیعی برای مدیریت مصرف
استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای بهینهسازی مصرف گاز نیز دنبال شد و صلاحیت 62 شرکت متقاضی بهعنوان کارور نوع 2 احراز و در ادامه، 81 قرارداد با 20 شرکت صاحب صلاحیت در 29 شرکت گاز استانی امضا شد. همچنین، برای نخستین بار هفت قرارداد سرمایهگذاری برای احداث واحدهای فرآورش سریعالاحداث با ظرفیت مجموع 430 هزار بشکه در روز نفت خام با بخش خصوصی امضا شد که با اجراییشدن آنها بیش از 10 درصد فرآورش کنونی کشور را بخش خصوصی انجام خواهد داد.
در کنار این دستاوردها، رشد مصرف گاز و فرآوردههای نفتی، تشدید ناترازی انرژی، آسیب به بخشی از زیرساختهای تولید، انتقال، ذخیرهسازی و توزیع، کاهش توان عملیاتی صنعت پتروشیمی، محدودیتهای صادراتی، تأمین منابع مالی پایدار، چالشهای روابط مالی شرکت ملی نفت ایران با دولت و آثار تحریمها در دسترسی به خدمات بانکی، بیمهای و فناوری، از مهمترین چالشهای صنعت نفت بوده است.
با وجود این شرایط، مجموعه اقدامها در دولت چهاردهم نشان میدهد صنعت نفت همزمان با مدیریت شرایط اضطراری، مسیر افزایش تولید، توسعه ظرفیتهای پالایشی و پتروشیمی، جمعآوری گازهای مشعل، هوشمندسازی مدیریت انرژی، جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی و تقویت زیرساختهای تولید و تأمین انرژی را دنبال کرده است؛ مسیری که تداوم آن میتواند به افزایش تابآوری صنعت نفت و تقویت امنیت انرژی کشور منجر شود.