خبرگزاری آریا - دبیر نخستین سوگواره عاشورایی «نذر شعر» گفت: از 747 آثار ارسال شده، 47 اثر به مرحله نهایی راه یافتند که براساس نظر هیئت داوران از کیفیت و محتوای لازم برای چاپ و انتشار برخوردارند.
به گزارش خبرگزاری آریا، آیین اختتامیه نخستین سوگواره عاشورایی «نذر شعر» در سالن آمفیتئاتر کتابخانه مرکزی پارک شهر برگزار شد.
یاسر تقوی، سرپرست ادارهکل کتابخانههای عمومی استان تهران در آیین اختتامیه جشنواره «نذر شعر» با اشاره به برگزاری این برنامه در ایام سوگواری حضرت سیدالشهدا (ع)، اظهار کرد: برگزاری «نذر شعر» برای ادارهکل کتابخانههای عمومی استان تهران و همکاران این مجموعه، توفیقی ارزشمند بود و امیدواریم خداوند این اقدام را از همه دستاندرکاران، شرکتکنندگان و خانوادههایی که در طول برگزاری جشنواره همراه ما بودند، بپذیرد.
وی ضمن قدردانی از مجموعه سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، داوران و دیگر مجموعهها و افرادی که در برگزاری این برنامه مشارکت داشتند، افزود: از همه بزرگوارانی که در این حماسه فرهنگی ما را همراهی کردند، بهویژه بنیانگذاران و دستاندرکاران این برنامه، تشکر میکنم و امیدوارم بتوانیم در مسیر امام حسین (ع) و فرهنگ عاشورا ثابتقدم بمانیم.
تقوی با اشاره به یاد شهدای انقلاب اسلامی و شهدای جنگهای اخیر و به خصوص رهبر شهید انقلاب گفت: یاد شهدای عزیز انقلاب اسلامی و همچنین شهدای جنگ اخیر، جنگ 12روزه و اتفاقات پس از آن را گرامی میداریم و امیدواریم در مسیر پاسداشت یاد و نام این شهدا نیز ثابتقدم باشیم.
سرپرست ادارهکل کتابخانههای عمومی استان تهران ادامه داد: در حدیثی از پیامبر اکرم (ص) آمده است که انسان باید در طول زندگی خود را در معرض نسیمهای رحمت الهی قرار دهد. برای بنده و مجموعه همکاران ادارهکل کتابخانههای عمومی استان تهران، برگزاری سوگواری عاشورایی «نذر شعر» و همراهی با دوستانمان در سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، مصداقی از همین نسیم رحمت الهی بود.
وی «نذر شعر» را برنامهای کمنظیر از نظر قالب و محتوا دانست و بیان کرد: قالب شعر، قالبی کمنظیر و اثرگذار است و محتوای این برنامه نیز با ذکر اباعبدالله الحسین (ع)، فرهنگ عاشورا و یاد شهدای عزیز پیوند خورده است؛ بنابراین امیدواریم همه عزیزان در این مسیر ثابتقدم باشند.
تقوی در پایان با آرزوی سلامتی برای حاضران، خاطرنشان کرد: امیدواریم با همراهی دوستان عزیزمان در شهرداری تهران و سایر دستگاهها، بتوانیم چنین برنامهها و اقدامات فرهنگی را در استان تهران بیش از پیش دنبال کنیم.
«نذر شعر»؛ از یک ایده تا مشارکت گسترده شاعران
اکبر بختیاری، دبیر نخستین سوگواره عاشورایی «نذر شعر» و مدیر فرهنگی هنری منطقه 9 تهران، در آیین اختتامیه این سوگواره با بیان اینکه هدف اصلی این رویداد به خدمت گرفتن هنر شعر برای بیان حقیقت بوده است، گفت: تمام تلاش ما این بود که هنر شعر به خدمت حقیقت بیاید؛ چراکه حقیقت در بسیاری از مقاطع تاریخی اتفاق افتاده، اما ممکن است هنر در خدمت بازنمایی آن قرار نگرفته باشد.
وی با اشاره به اینکه حماسه عاشورا بیش از هزار و 400 سال پیش رخ داده است، افزود: این واقعه صرفاً یک رویداد تاریخی نیست که در همان زمان باقی مانده باشد، بلکه امتداد و تداوم آن را میتوان در روزهای امروز نیز مشاهده کرد. زمانی که رهبر ما به شهادت میرسد، بلافاصله ذهن انسان به شهادت حضرت سیدالشهدا (ع) و شرایطی بازمیگردد که ایشان با وجود ویژگیهای برجسته و جایگاه دینی و اجتماعی خود به شهادت رسید.
بختیاری ادامه داد: وقتی کودکان شهید میناب را میبینیم، در شعر برخی از همین نوجوانان و جوانان برگزیده، پیوندی میان این کودکان و کودکان حضرت سیدالشهدا (ع) در کربلا برقرار شده است؛ کودکانی که قربانی عوامفریبی و توطئه شدند. همچنین وقتی یاران وفادار امام حسین (ع) را به یاد میآوریم، نمونههای آن را در پاسداران و نیروهای نظامی امروز میبینیم که در شرایط کنونی، بهعنوان عناصری وفادار به اسلام و ملت، جان خود را فدا کردند.
وی با اشاره به بررسی آثار برگزیدگان سوگواره اظهار کرد: در بسیاری از اشعار، این تناسب تاریخی و معنایی دیده میشود و بهخوبی نشان میدهد که تولید عشق به امام حسین (ع) زمان نمیشناسد. ما در تداوم یک عصر تاریخی قرار داریم و باید همچون یاران وفادار سیدالشهدا (ع)، انتخاب خود را انجام دهیم. این مفهوم باید در شعر جاری شود تا هنر بتواند تداوم تاریخی داشته باشد.
دبیر نخستین سوگواره عاشورایی «نذر شعر» با تأکید بر نقش شعر در حفظ حافظه تاریخی ملتها گفت: تاریخ، حافظه ملتهاست و اگر این حافظه از میان برود، درک درستی از گذشته و آینده نخواهیم داشت. شعر بهعنوان یک رسانه و هنری متعالی باید بیانگر حقیقت باشد و هنرمند نیز باید بتواند حقیقت را در آثار خود منعکس کند تا انسان مسیر زندگی و انتخابهای خود را بهتر بشناسد.
بختیاری در ادامه گزارشی از روند برگزاری این سوگواره ارائه کرد و گفت: فراخوان «نذر شعر» در ماه محرم منتشر شد و پس از آن شاهد مشارکت گسترده، پراکنده و پرشور شاعران از شهرستانها و استانهای مختلف بودیم. در ابتدا تصور نمیکردیم با چنین میزان گستردهای از مشارکت مواجه شویم.
وی افزود: یکی از ویژگیهای این دوره، حضور شاعران از نقاط مختلف کشور بود؛ بهگونهای که از میان شش برگزیده، سه نفر از شهرستانها و استانهای دیگر حضور داشتند و برای شرکت در آیین اختتامیه مسیر طولانی را طی کردند.
بختیاری یکی دیگر از ویژگیهای این سوگواره را محدود نشدن آن به شاعران شناختهشده عنوان کرد و گفت: «نذر شعر» صرفاً در انحصار شاعران مطرح قرار نگرفت و این فرصت را برای نوجوانان، جوانان و شاعران کمتر شناختهشده فراهم کرد تا آثارشان دیده و داوری شود و حتی در جمع برگزیدگان قرار بگیرند.
وی با اشاره به استقبال قابل توجه نوجوانان و جوانان از بخشهای مختلف سوگواره اظهار کرد: حضور این گروه از شاعران یکی از ویژگیهای قابل توجه «نذر شعر» بود و در کنار گستردگی جغرافیایی آثار، نشان داد که شعر عاشورایی همچنان میتواند مخاطبان و استعدادهای تازهای را با خود همراه کند.
747 اثر در رقابت «نذر شعر»
دبیر نخستین سوگواره عاشورایی «نذر شعر» با اشاره به آثار دریافتشده در این رویداد گفت: در مجموع 747 اثر به دبیرخانه سوگواره ارسال شد و داوری این آثار کار دشواری بود. آثار پس از کدگذاری و طی چند مرحله غربالگری، توسط هیئت داوران بررسی شدند که جا دارد از زحمات همه داوران تشکر کنم.
وی ادامه داد: در نهایت 47 اثر به مرحله نهایی داوری راه یافت و شش نفر در دو محور «حماسه حسینی» و «بعثت مردمی و رهبر شهید» بهعنوان برگزیده انتخاب شدند؛ به این ترتیب در هر محور سه نفر برگزیده خواهیم داشت که در آیین اختتامیه از آنها تجلیل میشود.
بختیاری از احتمال انتشار مجموعهای از آثار راهیافته به مرحله نهایی خبر داد و بیان کرد: 47 اثر نهایی، براساس نظر هیئت داوران، از ظرفیت چاپ برخوردار هستند و به لحاظ کیفیت و محتوا قابلیت آن را دارند که در قالب کتاب منتشر شوند.
وی افزود: اگر در آینده ظرفیت و فرصت لازم فراهم شود، تلاش خواهیم کرد این آثار را به چاپ برسانیم تا امکان استفاده گستردهتر از آنها فراهم شود. همچنین این آثار میتوانند در ابعاد و قالبهای هنری دیگر نیز مورد استفاده قرار گیرند.
«نذر شعر»؛ فرصتی برای نسل تازه شاعران
بختیاری در پایان با اشاره به استقبال نوجوانان و جوانان از محور «بعثت مردمی و اندیشه و شهادت رهبر شهید» گفت: یکی دیگر از نکات قابل توجه این سوگواره، میزان آثاری بود که از سوی قشر جوان و نوجوان درباره این موضوع دریافت کردیم؛ موضوعی که نشان داد نسل جدید نیز نسبت به این مفاهیم دغدغه و نگاه ادبی دارد.
وی ابراز امیدواری کرد برگزاری این سوگواره آغازی برای شکلگیری فعالیتهای گستردهتر فرهنگی و ادبی باشد و گفت: از همه کسانی که از راه دور و نزدیک در این جمع حضور پیدا کردند، تشکر میکنم و امیدوارم «نذر شعر» فتح بابی برای اهالی فرهنگ، هنر، کتاب، نویسندگان و اعضای کانونهای ادبی باشد و زمینه را برای شکلگیری اتفاقات بهتر و گستردهتر فراهم کند.
شعر؛ پدافند فرهنگی در برابر جنگ روایتها
محمد خراسانیزاده، معاون امور هنری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، در آیین اختتامیه نخستین سوگواره عاشورایی «نذر شعر»، با اشاره به جایگاه تهران در تحولات تاریخی و انقلاب اسلامی، اظهار کرد: تهران فقط پایتخت جمهوری اسلامی ایران نیست، بلکه در طول تاریخ معاصر، یکی از مهمترین کانونهای تحولات اجتماعی و سیاسی کشور بوده است.
وی با اشاره به دیدگاه رهبر شهید انقلاب درباره تهران افزود: در جلسهای که درباره تهران و جایگاه آن برگزار شده بود، برای من این پرسش شکل گرفت که این «تهران» که از آن سخن گفته میشود و با عنوان شهری پیشتاز و دارای شناسنامه انقلابی یاد شده، کجاست که ما گاهی آن را نمیبینیم؟ با مرور تاریخ، از مشروطه تا انقلاب اسلامی، میتوان نقش مردم و علمای تهران را در بزنگاههای مهم مشاهده کرد.
خراسانیزاده ادامه داد: در حوادث و جنگهای اخیر نیز این واقعیت بیش از گذشته برای همه آشکار شد و حماسه همراهی مردم تهران با نظام و کشور را به نمایش گذاشت. تهران در این مقطع صرفاً یک شهر نبود، بلکه به نمادی برای همه کسانی تبدیل شد که میخواهند پای حق بایستند.
بدرقهای که تهران را در تاریخ ماندگار کرد
معاون هنری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران با اشاره به تشییع و بدرقه رهبر شهید انقلاب گفت: در تاریخ شهرهایی داشتهایم که امامان خود را بدرقه کردهاند؛ مدینه پیامبر (ص) را بدرقه کرد و کوفه امیرالمؤمنین (ع) را. اما تهران رهبر شهید انقلاب را به گونهای بدرقه کرد که سر به آسمان برافراشت و این حماسه در تاریخ ماندگار شد.
وی با اشاره به پیوند این موضوع با هنر شعر اظهار کرد: چه افتخاری بالاتر از اینکه آن رهبر شهید و مجاهد، در عرصه هنر نیز همین قالبی را انتخاب کرده بود که امروز شما شاعران برگزیده انتخاب کردهاید. او خود استاد شعر بود و شعر بخشی از تاریخ ایران و به تعبیری، محمل بسیاری از هنرهای دیگر این سرزمین است.
شعر؛ قدیمیترین محمل هنر ایرانی
خراسانیزاده با اشاره به پیشینه شعر در فرهنگ ایرانی گفت: شعر و ادبیات تنها پدیدهای برای تریبونها و مجلسآرایی نیست، بلکه بخشی از فرهنگ است. دستکم سه هزار سال است که شعر در فرهنگ ایران، محمل انتقال بسیاری از هنرها و آیینها بوده است.
وی با اشاره به سنتهای نمایشی و آیینی ایران افزود: تعزیه یا شبیهخوانی، بخشی از هنر بازخوانی ایرانیان است و ریشههای بسیاری از آیینهای نمایشی و روایی ایران را میتوان در گذشته فرهنگی این سرزمین دنبال کرد. در دورهای که سواد در اختیار گروه محدودی از جامعه بود، حافظه شنیداری مردم وظیفه انتقال اسطورهها، آیینها و فرهنگ را بر عهده داشت و شعر در کنار موسیقی، نمایش، نقالی و دیگر هنرها، محمل این انتقال بود.
معاون هنری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران ادامه داد: آیینهایی مانند سوگ سیاوش نیز از جمله نمونههای کهن این فرهنگ هستند که بعدها در دوره اسلامی، بخشی از دارایی فرهنگی و هنری ایرانیان در خدمت فرهنگ اهل بیت (ع) قرار گرفت و هنرهایی مانند شبیهخوانی در پیوند با واقعه عاشورا و سیدالشهدا (ع) قرار گرفتند.
وی گفت: بسیاری از پیوندهایی که امروز در آیینهای محرم و مداحی میبینیم، ریشه در همین سنتهای تعزیه دارد و ما در طول تاریخ، بخشی از دارایی فرهنگی و هنری خود را نثار خاندان اهل بیت (ع) کردهایم. در تمام این پیوندها، شعر نقش محوری داشته است؛ چراکه شعر ریشه ادبیات و ادبیات نیز بخشی از فرهنگ یک جامعه است.
«پدافند زبانی»؛ روایت دیگری از دفاع
خراسانیزاده با اشاره به پیام رهبر انقلاب به مناسبت روز بزرگداشت فردوسی و شعر و ادب فارسی در 25 اردیبهشت 1405 اظهار کرد: برای نخستینبار بود که رهبر انقلاب در چنین مناسبتی پیامی صادر کردند و در آن، بر اهمیت مقابله فرهنگی و موضوع «پدافند» تأکید شد.
وی افزود: در این پیام بر این نکته تأکید شده بود که نبردی که تاکنون پیش رفته و با پیروزی همراه بوده، زمانی کامل میشود که در عرصه فرهنگ و سبک زندگی نیز بتوانیم مقابله کنیم. ریشه این مقابله نیز در زبان و ادبیات است.
معاون هنری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران با اشاره به تعبیر «پدافند زبانی» گفت: این تعبیر نشان میدهد زبان و شعر نیز میتوانند ابزار دفاع باشند. همانگونه که رزمندگان در خط مقدم و پای سامانههای دفاعی از کشور دفاع میکنند، شاعر نیز وقتی از زبان شعر استفاده میکند، میتواند از یک حرف، آرمان و اندیشه دفاع کند.
بازگشت کانونهای ادبی به فرهنگسراهای تهران
خراسانیزاده در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی شهر تهران بیان کرد: سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران دارای 35 فرهنگسرای بزرگ و صدها مرکز فرهنگی است که هرکدام میتوانند محمل یک اتفاق بزرگ ادبی و هنری باشند.
وی ادامه داد: حدود یک سال است که توفیق خدمت در معاونت امور هنری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران را دارم؛ معاونتی که در این دوره به ساختار فرهنگسراها افزوده شده است. در همین چارچوب نیز امروز شاهد فعالیت محافل شعر در برخی فرهنگسراها هستیم.
معاون هنری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران با اشاره به نقش کانونهای ادبی فرهنگسراها در دهه 80 گفت: بسیاری از چهرههای درخشان ادبیات امروز ایران، خروجی همین کانونها و محافل ادبی فرهنگسراهایی هستند که در دهه 80 شکل گرفتند. با این حال، پس از آنکه این نهالها رشد کردند و به درختان تنومند تبدیل شدند، بهتدریج برخی از این کانونها کمرنگ شدند.
وی از احیای دوباره این کانونها خبر داد و گفت: امیدوارم بهزودی این کانونها برای دهه بعدی انقلاب اسلامی و در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی دوباره شکل بگیرند و فرهنگسراهای تهران بار دیگر محل آمدوشد، گردهمایی و برگزاری محافل شاعران باشند.
خراسانیزاده در پایان با دعوت از اهالی فرهنگ و هنر برای همراهی با سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، اظهار کرد: دست یاری ما به سوی شاعران و اهالی فرهنگ دراز است تا کمک کنند این اتفاق بهتر و گستردهتر پیش برود. نهاد کتابخانههای عمومی نیز برادر تنی ماست و باید بیش از گذشته با یکدیگر همکاری کنیم تا از ظرفیتهای فرهنگی تهران استفاده بیشتری شود.
محافل ادبی میتوانند مسیر یک شاعر را تغییر دهند
قاسم صرافان، شاعر و یکی از داوران نخستین سوگواره عاشورایی «نذر شعر»، در آیین اختتامیه این رویداد با قدردانی از برگزارکنندگان و شرکتکنندگان گفت: امیدوارم همه کسانی که در این سوگواره حضور داشتند، جایزه و رتبه اصلی خود را از حضرت سیدالشهدا (ع) دریافت کنند و این اتفاق، انگیزهای برای ادامه مسیر شاعران باشد.
وی با اشاره به نقش انجمنها و محافل ادبی در رشد شاعران اظهار کرد: بسیاری از شاعران مسیر خود را از همین جلسات و انجمنها آغاز کردهاند. خود من نیز در ابتدا بهصورت تفننی شعر میگفتم و در حوزه مهندسی و دانشگاه فعالیت داشتم، اما برگزاری یک جلسه شعر در دانشگاه و جدی گرفته شدن این مسیر باعث شد شعر برای من به یک دغدغه جدی تبدیل شود.
صرافان افزود: این مسیر به اندازهای برای من جدی شد که پس از 24 سال از عضویت در هیئت علمی استعفا دادم و زندگی خود را وقف شعر کردم. تجربه شخصی من نشان میدهد که جلسات و انجمنهای ادبی میتوانند زمینه رشد استعدادهای تازه را فراهم کنند.
این شاعر با اشاره به پیوند شعر و حوادث روز گفت: برخی اشعار پس از شهادت رهبر شهید انقلاب، معنای دیگری پیدا کردهاند و شعر میتواند میان حوادث امروز و مفاهیم عاشورایی پیوند برقرار کند.
وی در ادامه اشعاری درباره عاشورا، شهدای جنگ اخیر و حضرت سیدالشهدا (ع) سرود.
در پایان مراسم اسامی برگزیدگان در دو محور «حماسه حسینی» و «رهبر شهید و بعثت مردمی» اعلام شد. این اسامی بدین شرح است:
محور «رهبر شهید و بعثت مردمی»
نفر اول: قاسم باء ـ استان گلستان
نفر دوم: شهاب مهری ـ با اثر «گلسرها دوباره میرویند»
نفر سوم: زهرا سپهکار ـ شهرستان اصفهان، با اثر «مشت گرهکرده»
محور «حماسه حسینی»
نفر اول: فاطمه عارفنژاد ـ شهرستان قم
نفر دوم: لیلا علیزاده ـ شهر تهران، با اثر «غمگینترین فعل جهان»
نفر سوم: علیاصغر شیری ـ شهرستان قم، با اثر «دست قلم»