خبرگزاری آریا - گزارش مشترک دیدهبان حقوق بشر و کلینیک حقوق بشر هاروارد، 23 مورد تأییدشده از استفاده اسرائیل از فسفر سفید در جنوب لبنان را مستند و خواستار قوانین سختگیرانهتر شد.
گزارش 45 صفحهای که با عنوان «سوختگیهای خارج از کنترل اثرات غیرانسانی ذخایر فسفر سفید و ضرورت قانونی قویتر» بهطور مشترک توسط سازمان دیدهبان حقوق بشر (هیومن رایتس ووتش) و «کلینیک بینالمللی حقوق بشر» در دانشکده حقوق دانشگاه هاروارد تهیه شده، 23 مورد تأییدشده از کاربرد این تسلیحات توسط اسرائیل در جنوب لبنان طی بازه زمانی مارس تا می 2026 (اردیبهشت 1405) را مستند کرده است.
در این گزارش همچنین به تشریح خسارات هولناک ناشی از بکارگیری این مواد در درگیریهای مسلحانه سالهای اخیر پرداخته شده و یادآوری گردیده است که مهمات حاوی فسفر سفید، که با قرار گرفتن در معرض اکسیژن دچار احتراق شدید میشوند، در حال حاضر مشمول هیچ معاهده بینالمللی مشخصی برای نظارت نیستند.
«بونی دوکریتی» مشاور ارشد تسلیحاتی در دیدهبان حقوق بشر و مدرس کلینیک حقوق بشر هاروارد، در این باره اظهار داشت: «فسفر سفید میتواند سوختگیهای بهشدت دردناک و آسیبهای جسمی، روحی، اجتماعی و اقتصادی مادامالعمر ایجاد کند. دولتها باید استفاده مداوم از این تسلیحات را محکوم کرده، خواستار گفتگوهای بینالمللی بیشتر در این خصوص شوند و اطمینان حاصل کنند که حقوق بینالملل بهدرستی پاسخگوی هزینههای انسانی غیرقابلقبول این تسلیحات است.»
بر اساس این گزارش، موارد دیگر استفاده از فسفر سفید از سال 2000 به این سو شامل مواردی چون بهکارگیری آن توسط اسرائیل در غزه (2008-2009 و 2023)، نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا علیه گروه داعش در عراق و سوریه (2017)، ائتلاف تحت رهبری عربستان در یمن (2016)، نیروهای اتیوپی در سومالی (2007)، نیروهای ناتو (بهویژه آمریکایی) و گروههای ضدحکومتی در افغانستان (بین 2005 تا 2011)، و آمریکا در عراق (2004) بوده است که الگویی تکرارشونده و نگرانکننده در سطح بینالمللی را به نمایش میگذارد.
مهمات حاوی فسفر سفید که در آسمان مناطق مسکونی منفجر میشوند، سلاحهایی کور و غیرقابل تفکیک میان نظامیان و غیرنظامیان به شمار میروند و بنابراین قوانین بینالمللی بشردوستانه عام را نقض میکنند؛ با این وجود، به رغم آثار سوزاننده مرگبارشان، در پروتکل سوم الحاقی به کنوانسیون تسلیحات متعارف (مصوب 1980) که به تنظیم تسلیحات آتشزا اختصاص دارد، گنجانده نشدهاند.
پروتکل یادشده، سلاحهای آتشزا را تسلیحاتی تعریف میکند که «اساساً برای» ایجاد آتش و سوزاندن انسانها طراحی شدهاند؛ تعریفی که تسلیحاتی مانند فسفر سفید را مستثنی میکند، زیرا این مواد رسماً برای اهدافی چون استتار عملیاتهای نظامی یا ایجاد روشنایی طراحی شدهاند و این امر خلأ قانونی خطرناکی را ایجاد کرده است.
دیدهبان حقوق بشر و کلینیک هاروارد، کاربرد فسفر سفید را از منظر «شرط مارتنز» مورد ارزیابی قرار دادهاند؛ حکمی در حقوق بینالملل بشردوستانه که تصریح میکند در غیاب معاهدهای خاص، غیرنظامیان و نظامیان کماکان تحت حمایت اصول انسانی و الزامات وجدان عمومی قرار دارند.
این دو نهاد تأکید کردند که صدمات غیرانسانی و دشوارِ درمان ناشی از این تسلیحات با اصول انسانی سنخیت ندارد، زیرا فسفر سفید میتواند بافتهای بدن را تا استخوان بسوزاند و ذرات باقیمانده در زخم با باز شدن پانسمان و برخورد با اکسیژن مجدداً شعلهور شوند و رنج قربانیان را چند برابر کنند.
در این گزارش آمده است که اعتراضات دولتها، سازمانهای بینالمللی، نهادهای مدنی، پزشکان و مؤسسات مالی، گواهی بر مغایرت این تسلیحات با الزامات وجدان عمومی است و در شرایطی که درخواستها برای اعمال نظارت سختگیرانهتر رو به افزایش است، تدوین قوانین بینالمللی قویتر و مشخصتری برای رسیدگی به این بحران به شدت احساس میشود.