«نخبه‌فرسایی» میدان را برای هیاهوی لمپنیسم و شارلاتانیسم باز می کند

خبرگزاری آریا - معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار زنجان گفت: «نخبه‌فرسایی» فقط افراد را خسته نمی‌کند، بلکه ظرفیت حل مسئله را هم از بین می برد و وقتی افراد توانمند خسته می‌شوند و از میدان عقب می‌روند، میدان برای صداهای بلند لمپن ها و شارلاتانیسم نیز باز می شود.

معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار زنجان گفت: «نخبه‌فرسایی» فقط افراد را خسته نمی‌کند، بلکه ظرفیت حل مسئله را هم از بین می برد و وقتی افراد توانمند خسته می‌شوند و از میدان عقب می‌روند، میدان برای صداهای بلند لمپن ها و شارلاتانیسم نیز باز می شود.
به گزارش خبرگزاری آریا استانداری زنجان، علی صادقی در نشست استاندار زنجان با اعضای خانه احزاب استان، افزود : امروز پدیده ای فضای سیاسی و اجتماعی ما را دستخوش وضعیتی کرده که می توان عنوان «نخبه‌فرسایی» را بر آن گذاشت.
وی ادامه داد: نخبه‌فرسایی یک پدیده ظریف‌تر و شاید خطرناک‌تر است؛ یعنی نخبه را در میدان نگه داریم، اما آنقدر خسته‌اش کنیم و آنقدر انرژی از او بگیریم که دیگر نتواند آن‌طور که باید اثر بگذارد.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار زنجان گفت : در وضعیت و شرایط نخبه‌فرسایی؛ آدم سر جای خودش است،تجربه و دانش دارد، اما بخش زیادی از انرژی‌اش را صرف حل مسئله نمی‌کند، بلکه صرف جواب دادن، توضیح دادن، دفاع کردن، جواب دادن به حاشیه‌ها و اثبات این می‌شود که فلان مطلب درباره او درست نبوده است. 
صادقی تأکید کرد: در خصوص نخبه‌فرسایی فقط یک آدم را خسته نمی‌کنیم، بلکه ظرفیت حل مسئله را خسته می‌کنیم. وقتی آدم‌های توانمند خسته می‌شوند. 
معاون استاندار زنجان در ادامه با اشاره به مفهوم «لمپنیسم سیاسی» گفت: وقتی می‌گوییم لمپن، بعضی وقت‌ها فکر می‌کنیم منظورمان یک آدم بی‌سواد، بی‌فرهنگ یا بی‌ادب است، اما ممکن است یک آدم تحصیلات و عنوان داشته باشد، اما رفتارش در عرصه سیاسی کاملاً لمپنی باشد.
صادقی افزود: ما نباید لمپنیسم را از روی لباس، مدرک و موقعیت اجتماعی بشناسیم. لمپنیسم یک نوع رفتار است؛ به این معنا که به جای استدلال هیاهو کنیم، به جای نقد، تحقیر کنیم، به جای سؤال، اتهام بزنیم، به جای اینکه با حرف طرف مقابل درگیر شویم با شخصیت او درگیر شویم و به جای اینکه بگوییم چرا یک تصمیم اشتباه است، بگوییم این آدم مشکل دارد.
وی ادامه داد: یک تفاوت خیلی مهم وجود دارد؛ آدم اهل گفت‌وگو می‌خواهد شما را قانع کند، اما آدم اهل هیاهو، می‌خواهد بر شما غلبه کند و شما را شکست دهد. این دو با هم خیلی فرق دارند؛ یکی دنبال حقیقت است و دیگری دنبال غلبه کردن.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار زنجان گفت : در فضای لمپنیسم گاهی بلندی صدا جای استدلال را می‌گیرد؛ هرکس صدایش بلندتر باشد، سریع‌تر به نظر می‌رسد، هرکس تندتر حمله کند، شجاع‌تر جلوه می‌کند و هرکس بیشتر جنجال کند، بیشتر دیده می‌شود. اینجا یک اتفاق خطرناک می‌افتد و آن اینکه هیاهو کم‌کم جای اعتبار را می‌گیرد.
صادقی با تأکید بر ضرورت مسئولیت‌پذیری در بیان مطالب گفت: ممکن است فردی اطلاعات دقیقی داشته باشد، اما مسئله این است که مسئولیت حرفش را بپذیرد. می‌داند یک حرف ممکن است آبروی یک نفر را ببرد، ولی آن را می‌زند؛ می‌داند یک شایعه ممکن است اعتماد مردم را خراب کند، ولی آن را منتشر می‌کند.
وی ادامه داد: یک اختلاف مدیریتی لزوماً فساد نیست، ولی ممکن است آن را در قالب فساد مطرح کنند. از فرد می‌پرسید مدرکت چیست؟ می‌گوید من شنیدم. شنیده‌ها برای اتهام زدن کافی نیست. اگر این مرز را از بین ببریم، فضای عمومی تبدیل به جایی می‌شود که هرکس هر چیزی که می‌خواهد بگوید و بعد مسئولیتش را نپذیرد.
معاون استاندار زنجان در ادامه به تفاوت میان لمپنیسم و شارلاتانیسم اشاره کرد و گفت: اگر بخواهم خیلی ساده بگویم، لمپن هیاهو ایجاد می‌کند و شارلاتان از هیاهو استفاده می‌کند. ممکن است یک دعوا درست شود و شارلاتان از آن دعوا یک روایت بسازد؛ مثل کسی که یک شعله روشن می‌کند و نفر بعدی از همان شعله یک آتش‌سوزی بزرگ می‌سازد.
صادقی افزود: هیاهو ماده اولیه شارلاتانیسم می‌شود. شارلاتان همیشه دروغگو نیست؛ گاهی کار را پیچیده‌تر می‌کند، مرز بین واقعیت، برداشت و احتمال را با هم قاطی می‌کند، یک واقعیت کوچک را می‌گیرد و خیلی بزرگ می‌کند، اختلاف نظر را تبدیل به دشمنی می‌کند، یک ضعف مدیریتی را تبدیل به فروپاشی می‌کند و یک تصمیم کارشناسی را به نیت افراد نسبت می‌دهد.
وی ادامه داد: از همه مهم‌تر، یک مسئله پیچیده را به یک مقصر ساده تبدیل می‌کند؛ چرا که توضیح دادن یک مسئله پیچیده خیلی سخت است، اما گفتن اینکه فلانی مقصر است خیلی راحت‌تر است. مخاطب هم از این موضوع خوشش می‌آید، چون احساس می‌کند فهمیدیم مشکل چیست، در حالی که ممکن است یک جواب ساده برای یک مسئله پیچیده شنیده شده باشد.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار زنجان با طرح این پرسش که چرا چنین روندی رشد می‌کند، گفت: برای تحلیل این وضعیت باید به همان مفهوم و پدیده نخبه‌فرسایی برگردیم؛ وقتی آدم توانمند ببیند هزینه حرف زدن بالاست، یک روز می‌گوید اصلاً چرا من باید وارد این مبحث شوم و وارد حاشیه نمی‌شوم. استاد دانشگاه می‌گوید به من چه و صاحب‌نظر می‌گوید هرچه بگویم، یک عده برداشت دیگری می‌کنند. کم‌کم این آدم‌ها عقب می‌روند، اما اهل صدا اغلب نمی‌روند.
وی افزود: آدم عاقل معمولاً قبل از حرف زدن فکر می‌کند، اما آدم بی‌محابا اول حرف می‌زند. ممکن است اتفاقی بیفتد که آدم‌های دقیق به خاطر هزینه‌های اجتماعی و سیاسی کمتر حرف بزنند و آدم‌های پرسر و صدا چون چنین ملاحظاتی ندارند بیشتر حرف بزنند و نسبت صدا در جامعه تغییر کند.
معاون استاندار زنجان افزود: خطر بزرگ‌تر این است که جامعه به این رفتار عادت کند. اگر کسی با حرف بیشتر دیده شود، با اتهام بی‌سند بیشتر شنیده شود و یک جمله هیجانی بیشتر از یک تحلیل کارشناسی دست‌به‌دست شود، آن وقت پیام خطرناکی به جامعه داده‌ایم؛ به جامعه می‌گوییم اگر می‌خواهید دیده شوید، دقیق نباش، تند باش و بی‌محابا رفتار کن.
صادقی ادامه داد: در این صورت رفتار یک نفر تبدیل به فرهنگ می‌شود و وقتی فرهنگ شد، دیگر با حذف چند نفر حل نمی‌شود؛ چون مسئله آدم‌ها نیستند، بلکه مسئله این است که جامعه برای چه نوع رفتاری پاداش و ارزش تعیین می‌کند.
وی گفت: ممکن است جامعه کم‌کم معیارهایش عوض شود؛ به جای اینکه بپرسد چه کسی بیشتر می‌فهمد، بپرسد چه کسی بیشتر دیده می‌شود و به جای اینکه بپرسد چه کسی راحت‌تر و دقیق‌تر می‌گوید، بپرسد چه کسی بهتر حرف می‌زند. آن وقت اعتماد به نفس جای دانش، شهرت جای اعتبار، هیجان جای استدلال و شعار جای سیاست را می‌گیرد.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار زنجان با اشاره به استاندار فعلی زنجان اظهار کرد: آقای سیدمحسن صادقی با مجموعه‌ای از سوابق مدیریت اجرایی امروز در استان حضور دارد. مگر آقای صادقی همین‌طوری آمده است؟ مگر سابقه نداشته است؟ آقای دکتر صادقی با کوله‌باری از تجربه و به عنوان فرزند همین آب و خاک، امروز سکان اجرایی استان را بر عهده گرفته است.
وی تأکید کرد: نمی‌گوییم عملکرد او نقد نشود؛ اصلاً هیچ مدیری نباید از نقد مصون باشد، اما خیلی فرق دارد بین نقد مدیر و فرسوده کردن ظرفیت مدیریت.
صادقی در بخش دیگری از سخنان خود درباره «خانه احزاب» گفت: به نظر من خانه احزاب فقط جایی نیست که احزاب دور هم جمع شوند؛ باید جایی باشد که ادعا با سند روبه‌رو شود، اختلاف با گفت‌وگو همراه شود و سیاست از آدم‌ها عبور کند و به مسائل برسد.
وی افزود: خانه احزاب می‌تواند «اتاق فکر بعد از بحران» نباشد، بلکه «اتاق تشخیص قبل از بحران» نیز باشد. 
وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره مفهوم وفاق نیز اظهار کرد: وفاق یعنی اختلاف داشته باشیم، اما اختلاف ما امکان تصمیم بهتر ایجاد کند. ممکن است اختلاف نظر داشته باشیم، اما نباید همدیگر را دشمن خودم بدانیم و اختلاف نظر را به تخریب شخصیت تبدیل کنیم.
معاون استاندار زنجان در جمع‌بندی سخنان خود گفت: اگر بخواهیم همه این بحث‌ها را در یک زنجیره خلاصه کنیم، نخبه‌فرسایی آدم‌های توانمند را خسته می‌کند؛ آدم‌های توانمند که خسته شدند، میدان خالی می‌شود؛ وقتی میدان خالی شد، صداها بلند می‌شوند؛ بعضی از این صداها تبدیل به خوراک شارلاتانیسم می‌شوند؛ شارلاتانیسم شبه‌نخبگی تولید می‌کند و وقتی اعتماد به تخصص کم شد، نخبه‌فرسایی دوباره بیشتر می‌شود. یک چرخه ایجاد می‌شود.
صادقی افزود: اگر این چرخه را نشکنیم، یک روز ممکن است به جایی برسیم که کسی که بیشتر می‌فهمد کمتر حرف بزند و کسی که کمتر می‌فهمد بیشتر حرف بزند. این خطر کوچکی نیست؛ در نهایت ممکن است جامعه به جایی برسد که دیگر نداند چه کسی مشهور است، چه کسی تحلیل می‌کند و چه کسی فقط روایت می‌سازد.
وی در پایان تأکید کرد: نقد کنیم اما تخریب نکنیم، اختلاف داشته باشیم اما دشمن‌سازی نکنیم، رقابت کنیم اما لمپنیسم را ابزار رقابت نکنیم، آزادانه حرف بزنیم اما مسئولیت بپذیریم و از همه مهم‌تر، نخبه را نقد کنیم اما فرسوده نکنیم. بین این دو فاصله زیادی وجود دارد؛ نخبه‌کشی نخبه را از میدان به در می‌کند و نخبه‌فرسایی اثر نخبه را از میدان بیرون می‌کند و هیاهو آماده است که جای آن را بگیرد.