خبرگزاری آریا - آیین آغاز سال تحصیلی دانشگاهها با حضور رئیس جمهور و وزرای علوم و بهداشت و جمعی از مسئولان برگزار شد.
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور اسلامی ایران روز دوشنبه بیستم مهر 1405 در آیین آغاز سال تحصیلی دانشگاهها در دانشگاه شهید بهشتی، با بیان اینکه «من نمی‌توانم اما ما می‌توانیم» گفت: می‌دانید که ما در چه وضعیتی قرار داریم. اعتقاد من این است که برون‌رفت از شرایطی که در آن گرفتار شده‌ایم، به دست دانشگاهیان و دانشجویان امکان‌پذیر است.
رئیس‌جمهور افزود: هیچ دلیلی وجود ندارد که نخبگان، دانشجویان و همه کسانی که عزم، باور و ایمان دارند که باید سربلند زندگی کنند، سر خم کنند و تسلیم شرایط شوند.
پزشکیان خاطرنشان کرد: وقتی چنین باوری در انسان وجود داشته باشد، راه خود را پیدا خواهد کرد. کسانی که اهل علم و دانش‌اند یا در مسیر کسب علم، افزایش دانایی و دستیابی به توانایی لازم برای رفع مشکلات و گرفتاری‌ها گام برمی‌دارند، می‌توانند راهگشای جامعه باشند.
من به‌تنهایی نمی‌توانم، اما ما می توانیم
رئیس‌جمهور ادامه داد: من به‌تنهایی نمی‌توانم، اما ما می توانیم و این همان باوری است که باید به آن پایبند باشیم. اگر با چنین اعتقادی در میدان حضور داشته باشیم، خواهیم توانست با قدرت از همه مشکلات و دشواری‌های پیش رو عبور کنیم.
پزشکیان یادآور شد: در دوران جنگ، ما اختیارات خود را به استانداران واگذار کردیم. باور و تصور من این است که همه شما و همه کسانی که در عرصه مدیریت فعالیت می‌کنند، توانایی آن را دارند که روزی رئیس‌جمهور، وزیر یا مسئولیت‌های مهم دیگری را بر عهده بگیرند.
رئیس‌جمهور افزود: نباید تصور کنیم که در این کشور فقط یک نفر می‌تواند رئیس‌جمهور باشد یا تنها افراد محدودی توانایی اداره امور را دارند. من چنین باوری ندارم که اگر ما را شهید کنند، دیگر افرادی شایسته‌تر از ما وجود نخواهند داشت که به میدان بیایند، پای این مملکت بایستند و برای عزت و سربلندی مردم از جان خود مایه بگذارند؟ چنین افرادی وجود دارند؛ آنچه اهمیت دارد، این است که به آن‌ها میدان بدهیم، زمینه شکوفایی استعدادهایشان را فراهم کنیم و فرصت دهیم تا توانایی‌های خود را نشان دهند.
وی خاطرنشان کرد: نباید تصور کنیم که چون در جایگاه ریاست یا مدیریت قرار گرفته‌ایم، باید دستور دهیم و دیگران صرفاً اطاعت کنند. خودم را خدمتگزار می‌دانم و معتقدم که مسئولیت، پیش از هر چیز، فرصتی برای خدمت کردن است.
پزشکیان تاکید کرد: بیایید دست در دست هم بگذاریم، برای عزت و سربلندی این کشور به پا خیزیم و برای حل مشکلات میهنمان تلاش کنیم. من باور دارم که این کار امکان‌پذیر است؛ به شرط آنکه به توانایی‌های یکدیگر ایمان داشته باشیم، به نسل جوان اعتماد کنیم و فرصت حضور و اثرگذاری را برای همه شایستگان فراهم آوریم.
می‌توانیم مشکلات را حل کنیم؛ به شرطی که دست به دست هم دهیم
رئیس‌جمهور ادامه داد: من که اینجا ایستاده‌ام، تا دیروز یک دانشجوی معمولی بودم؛ بعد پزشک شدم، مسئول دانشگاه شدم، وزیر شدم؛ یک نماینده معمولی بودم، مثل همه نماینده‌ها. الان هم مسئولیت بار سنگین کشور بر دوش ما است. این بار باید حل شود و ما می‌توانیم آن را حل کنیم؛ به شرطی که دست به دست هم بدهیم.
وی خاطرنشان کرد: اگر با هم باشیم و آن قله‌ها را ببینیم و تلاش کنیم، به آنجا خواهیم رسید. ممکن است من نرسم، اما از بین ما کسانی هستند که به آن قله‌ها خواهند رسید و بقیه را با خود به آن بالاها هدایت خواهند کرد.
پزشکیان اضافه کرد: زمانی که دانشجو بودیم، شعرهای مختلفی می‌خواندیم تا تغذیه روحی داشته باشیم. شعری بود که می‌گفت «گر مرد رهی میان خون باید رفت/ وز پای فتاده سرنگون باید رفت/ تو پای به راه در نه و هیچ مپرس/ خود راه بگویدت که چون باید رفت» باور کنید تا جایی که من ایستادم، اصلاً در فکر این نبودم که به اینجا برسم. اما با تمام وجود دلمان می‌خواست برای مردم، کشور، استقلال، عزت و سربلندی‌مان تا جایی که از دستمان بر می‌آید تلاش کنیم؛ و این چیزی بود که با تمام وجود به دنبالش بودیم.
رئیس‌جمهور بیان کرد: در ترکی ضرب‌المثلی هست که می‌گوید: «از پل نامرد عبور نکن، بگذار سیل تو را ببرد.» یا می‌گویند «در پناهگاه روباه نخواب، بگذار شیر بیاید تو را بخورد.» آن باور و اعتقادی که برای سربلندی کشور باید در تک‌تک ما وجود داشته باشد، ما را شبانه‌روز در این مسیر هدایت می‌کند که برای کشورمان با تمام وجود تلاش کنیم، سر خم نکنیم و راهی برای عزت و سربلندی پیدا کنیم. این هدف فقط با همراهی شما امکان‌پذیر است.
هیچ ظلمی بالاتر از این نیست که حرف درست و حق را نپذیریم
پزشکیان ادامه داد: خیلی وقت‌ها در دانشگاهها می‌بینم که افراد با هم دعوا یا اختلاف می‌کنند؛ این برای من مفهوم نیست. در قرآن آیه‌ای هست که می‌فرماید: آن‌ها تکذیب می‌کردند چون علمش را نداشتند یا تفسیر ماجرا را نمی‌دانستند. اگر حرف درستی به من بزنند، چرا نپذیرم؟ اگر کسی راه درست را به من نشان بدهد، مگر می‌شود قبول نکنم؟ این آیه می‌گوید هیچ ظلمی بالاتر از این نیست که حرف درست و حق را نپذیریم.
آدم‌ها را باید بر اساس حق شناخت نه جایگاه
رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: شهید بهشتی که نامش را بر این دانشگاه گذاشته‌اند، یک کتابی تحت عنوان «حق و باطل از دیدگاه قرآن» دارد، توصیه می‌کنم این کتاب را بخوانید. حق مستقل از من و شماست؛ حق مستقل از آدم‌هاست. آدم‌ها را باید بر اساس حق شناخت، نه بر اساس جایگاه. اینکه چون فلانی رئیس است، پس حق با اوست، درست نیست. رئیس هم باید در مقابل حق سر خم کند و آن را بپذیرد.
پزشکیان افزود: اگر دست به دست هم دهیم، خواهیم توانست مملکت را درست کنیم. آماده‌ایم دانشگاه با تخصص‌های مختلف به صحنه بیاید. اینکه من حرف درستی می‌زنم، یک حرف است؛ اینکه حرف درست را چگونه می‌توانم اجرا کنم، یک حرف دیگر است. تصور اینکه ما یک راه‌حل می‌دهیم، پس باید اجرا بشود، اشتباه است.
وی خاطرنشان کرد: ما یک عمر از این حرف‌ها می‌زنیم. همه می‌دانند که بنزین را نمی‌شود 1500 تومان فروخت؛ اصلاً حمل و نقلش چهار تا پنج هزار تومان است. یعنی آن چیزی که حمل می‌کنیم و می‌آوریم پنج هزار تومان است و ما بنزین را می‌دهیم 1500 تومان. حالا چه کار کنیم که مردم را همراه کنیم، مشکل را حل کنیم و در ضمن، مزایای این تصمیم را هم بتوانیم بر اساس عدالت به همه مردم دهیم؟
رئیس‌جمهور تاکید کرد: نمی‌شود با یک نسخه مساله را حل کرد؛ نمی‌شود با یک مداخله مشکل را حل کرد. باید از جهت‌های مختلف، با مداخلات مختلف و به مرور اقدام کنیم تا راه‌حل را پیدا کنیم.
پزشکیان اضافه کرد: دانشگاهها در کشورهای توسعه‌یافته دیگر نسل دو و سه نیستند؛ به طرف نسل چهار و پنج می‌روند. دانشگاهی که فقط به سمت علم و تحقیق می‌رود، در بهترین حالت دانشگاه نسل دو می‌شود. علم، تحقیق، مهارت، در خدمت جامعه بودن و بعد آینده را دیدن کاری است که باید انجام شود.
وی ادامه داد: اینکه امروز ما می‌توانیم حداکثر استفاده از منابع و معادن را کنیم، یک بحث است؛ اینکه بعد از 50 سال دیگر، اگر این معادن تمام شد، چه باید کنیم، یک بحث دیگر است.
وزیر علوم: به عقلانیت و گفت‌وگو متعهد باشیم/دشمن از روشن‌بودن چراغ دانشگاه ناراضی است
حسین سیمایی، وزیر علوم نیز در مراسم آغاز سال تحصیلی جدید با بیان اینکه باید به اخلاق، رعایت اصول و منش دانشگاهی، گفت‌وگو و عقلانیت متعهد باشیم و به وظایف ذاتی خود در قبال کشور و نظام عمل کنیم، گفت: دشمن از روشن بودن چراغ دانشگاه ناراضی است؛ بنابراین، همه ما باید حافظ امنیت دانشگاه باشیم و در تداوم فعالیت آن بکوشیم. وی اظهار کرد: با کمک همه بزرگوارانی که با نام و برخی نیز گمنام، همکاری و همراهی کردند، با سختی و با افتخار توانستیم دانشگاه را در سال جدید به‌صورت حضوری آغاز کنیم.
وی افزود: به گفته روسای دانشگاهها و بر اساس تاریخ آموزش عالی، شاید برای نخستین بار بود که در هفته اول مهرماه، همه دانشجویان در کلاس‌های درس حاضر شدند. دانشجویان دلشان برای دانشگاه تنگ شده بود و با آرامش در کلاس‌ها حضور یافتند تا بتوانیم به رشد علمی، مرجعیت علمی و تقویت دین و دانش که از خواسته‌های رهبر شهید انقلاب بود، تحقق ببخشیم.
وزیر علوم ادامه داد: شرط تداوم این وضعیت آن است که به اخلاق، رعایت اصول و منش دانشگاهی، گفت‌وگو و عقلانیت متعهد باشیم و به وظایف ذاتی خود در قبال کشور و نظام عمل کنیم.
سیمایی با تأکید بر ضرورت صیانت از امنیت دانشگاهها گفت: باید دقت کنیم که دست‌های دشمن از روشن بودن چراغ دانشگاه ناراضی است؛ بنابراین، همه ما باید حافظ امنیت دانشگاه باشیم و در تداوم آن بکوشیم.
وی با بیان اینکه دانشگاه نمی‌تواند نهادی محلی باشد، تصریح کرد: دانشگاه باید بین‌المللی باشد و رفت‌وآمدهای علمی و ارتباطات بین‌المللی داشته باشد. تحقق این هدف به حمایت‌های مالی نیاز دارد.
وزیر علوم با اشاره به اهمیت فرصت‌های مطالعاتی و اعزام‌های علمی اظهار کرد: فرصت‌های مطالعاتی و اعزام‌ها در حوزه‌های جدید علم و فناوری اهمیت یافته‌اند، اما این فرصت‌ها کاهش پیدا کرده است. همچنین آزمایشگاه‌های دانشگاهی نیازمند روزآمدسازی هستند.
سیمایی در ادامه، تقویت کلاس‌های هوشمند را گامی فراتر از کلاس‌های مجازی دانست و گفت: به دلیل ناترازی‌ها و جنگ، به هر حال با وقفه‌هایی روبه‌رو شدیم؛ اما در شرایط عادی، کلاس‌های هوشمند می‌توانند به ارتقای کیفیت آموزش کمک کنند.
گفت‌وگو و پرهیز از تخریب از ویژگی‌های شهید بهشتی بود
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با تأکید بر ضرورت بازخوانی ویژگی‌های شخصیتی شهید بهشتی، تصریح کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری به شاخصه‌های شخصیتی این شهید بزرگوار نیاز داریم؛ ما اگرچه از نام‌گذاری دانشگاه به نام ایشان به خود می‌بالیم، اما باید پرسید که تا چه میزان به وضعیت فرهنگی دانشگاه و تطبیق آن با آرمان‌های ایشان ورود کرده‌ایم. امام خمینی (ره) درباره ایشان فرمودند که «شهید بهشتی یک ملت بود»؛ این تعبیر به دلیل برخورداری ایشان از خصلت‌های متعالی همچون خرد، عقلانیت، انصاف، عدالت، گفت‌وگو و مدارا بود که این ویژگی‌ها امروز نیاز اصلی جامعه دانشگاهی است.
وزیر علوم در ادامه با طرح پرسشی مبنی بر وجود این خصایل اخلاقی در جریان‌های مخالف، افزود: باید دید آیا این ویژگی‌های والای انسانی در میان اپوزیسیون بی‌وطن و وطن‌فروش جایی دارد یا خیر؛ بدیهی است که این‌گونه نیست و ما باید به تناسب میان نام این دانشگاه و منش شهید بهشتی توجه جدی داشته باشیم.
سیمایی برای تبیین عقلانیت و عدالت شهید بهشتی، به خاطره‌ای از دوران انقلاب اشاره کرد و گفت: در آن دوران، شعاری زننده علیه شاه سر داده می‌شد که شهید بهشتی با وجود فضای سنگین آن زمان، در برابر این موج ایستاد. ایشان معترضانه فرمودند که این نسبت ناروا است و شاه، فرزند مشروع پدرش است؛ اگر هزار عیب بر شاه وارد است، شما نمی‌توانید عیب هزار و یک را برای او جعل کنید. این اقدام، نشان‌دهنده شجاعت، جرأت اخلاقی و انصاف عمیق شهید بهشتی بود که تنها بر مدار حق و عدالت ایستادگی می‌کرد.
وی بیان داشت: شهید بهشتی اهل گفت‌وگو، مناظره و مشورت بود. در سال 1360، در اوج مشکلات آن دوران، نورالدین کیانوری، دبیرکل حزب توده، از او برای مناظره درباره آزادی دعوت کرد. با وجود تفاوت جایگاه علمی و سیاسی این دو نفر، شهید بهشتی دعوت را پذیرفت. وقتی به او پیشنهاد شد این مسئولیت را به فرد دیگری واگذار کند، گفت: ادب ایجاب می‌کند خودم در این مناظره شرکت کنم، چون از من دعوت شده است.
وزیر علوم اضافه کرد: در جریان این مناظره، کیانوری آیه‌ای از قرآن را اشتباه خواند و شهید بهشتی آیه صحیح را نوشت و به‌آرامی به او داد. کیانوری بعدها از شهید بهشتی پرسید چرا همان‌جا اشتباه او را به رخ نکشیده است. شهید بهشتی پاسخ داد: «ما که نیامده‌ایم در تلویزیون همه را تخریب کنیم؛ ما برای این‌ها انقلاب نکردیم.» و در مقابل، گروه‌هایی مانند منافقین اهل گفت‌وگو نبودند و با خشونت، سخنرانی‌های شهید بهشتی، رهبر شهید و مرحوم هاشمی رفسنجانی را برهم می‌زدند.
سیمایی ادامه داد: ما افتخار می‌کنیم که رهبران نهضت و بنیان‌گذاران نظام، چنین شخصیت‌هایی بودند. درباره شخصیت‌های نظام خاطرات فراوانی وجود دارد که نمونه‌ای از آن را نمی‌توان در میان دشمنان و مخالفان کشور پیدا کرد.ما باید به سنت و سیره بزرگان نظام، مانند شهید بهشتی، اقتدا کنیم؛ مجتهدی آگاه که در سنت اخلاقی و معرفتی اسلام پرورش یافته بود.
وی گفت: در ادامه، خطاب به رئیس‌جمهور می‌گویم که با کمک همه بزرگوارانی که برخی با نام و برخی گمنام همکاری و همراهی کردند، حقیقتاً با سختی و با افتخار توانستیم سال تحصیلی جدید را در دانشگاهها به‌صورت حضوری آغاز کنیم.
وزیر بهداشت: علم بدون اخلاق و عدالت نمی‌تواند در مسیر درست قرار گیرد
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هم در این آیین با تأکید بر ضرورت پیوند علم با اخلاق، عقلانیت و عدالت گفت: ایستادگی کادر درمان در جنگ اخیر و خدمت‌رسانی شبانه‌روزی برای نجات مجروحان، جلوه‌ای از مسئولیت‌پذیری دانشگاهیان در برابر مردم است.
محمدرضا ظفرقندی افزود: دانشگاه باید همیشه بیش از علم، ایستادگی بیاموزد؛ چراکه علم بدون اخلاق نمی‌تواند جهت درست را مشخص کند و علم باید با اخلاق، عقلانیت، عدالت و عشق همراه باشد و نسبت به وطن و مردم احساس مسئولیت داشته باشد چراکه اگر علم با عدالت همراه نباشد، فقر، گرسنگی و مشکلات مردم برای فرد عالم معنایی نخواهد داشت.
ظفرقندی با اشاره به اقدامات دانشگاهیان و کادر درمان در جنگ اخیر، افزود: در جریان بمباران بیمارستان‌ها، پزشکان، پرستاران و کادر درمان برای نجات مجروحان به میدان آمدند و در شرایطی دشوار به خدمت‌رسانی ادامه دادند.
وی ادامه داد: در شهرهای مختلف، کارکنان درمانی زیر بمباران برای نجات جان مردم و بیرون کشیدن مجروحان تلاش کردند و برخی از این صحنه‌ها ثبت و منتشر شد و بسیاری دیگر دیده نشد.
وزیر بهداشت اظهار کرد: همکاران ما گاه سه شبانه‌روز بدون استراحت به خدمت ادامه دادند؛ این ایستادگی، جلوه‌ای از مسئولیت‌پذیری دانشگاهیان و کادر درمان در برابر مردم است.
دانشگاه ها نیازمند عقلانیت و شعورمداری
ظفرقندی با بیان اینکه عشق یعنی اینکه آدم بداند از این آب و خاک برخاسته و بی هویت نیست، افزود: دانشگاه زمانی معنا پیدا می کند که بتوانیم در سختی ها در کنار مردم باشیم و برای مردم و عدالت خدمت کنیم.
وی ادامه داد:ما که در خلاء پرورش نیافته ایم؛ از این مردم استفاده کردیم تا توانستیم یک جایگاه علمی پیدا کنیم و برای حل مسئله و عقلانیت خدمت کنیم. دانشگاه های ما نیازمند عقلانیت و شعور مداری است.
وزیر بهداشت تاکید کرد: باید بتوانیم مشکلات مردم را حل کنیم مسائل و منافع ملی را در نظر بگیریم و باید مبتنی برشعور و شواهد حرکت کنیم و این یک حرکت عقلانی نیاز دارد و در کنار اخلاق باید عقلانیت، عدالت و عشق به کشور را ترویج و تشویق کنیم و ایستادگی در این حالت معنا پیدا می کند.