خبرگزاری آریا - واشنگتن در حال بررسی طرحی تازه برای احیای همکاری انرژی با مسکو است؛ تصمیمی که می‌تواند معادلات روابط روسیه و اروپا را تغییر دهد.
دولت دونالد ترامپ در حال بررسی طرحی برای بازگشت گاز روسیه به بازار اروپا است؛ طرحی که بر اساس گزارش روزنامه نیویورک‌تایمز، بخشی از برنامه واشنگتن برای دستیابی به توافق صلح با مسکو به شمار می‌رود و می‌تواند مسیر صادرات گاز روسیه از طریق اوکراین به اتحادیه اروپا را دوباره فعال کند.
بر اساس این گزارش که به نقل از افراد آگاه از مذاکرات منتشر شده است، نمایندگان آمریکا پیشنهاد داده‌اند اروپا خرید گاز روسیه را افزایش دهد و اوکراین نیز امکان بازگشایی خطوط لوله‌ای را بررسی کند که پیش‌تر برای انتقال گاز روسیه به کشورهای عضو اتحادیه اروپا مورد استفاده قرار می‌گرفتند.
استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان دونالد ترامپ، این پیشنهاد را در گفت‌وگو با مقام‌های اروپایی و اوکراینی، از جمله ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهور اوکراین، در جریان سفر خود به کی‌یف در ماه سپتامبر مطرح کرده‌اند.
این پیشنهاد در چارچوب برنامه‌ای بلندمدت برای ارائه مشوق‌های اقتصادی به روسیه و دستیابی به توافقی گسترده‌تر مطرح شده است؛ توافقی که علاوه بر روابط مسکو و ناتو، تضمین‌های امنیتی برای اوکراین و مسائل ارضی را نیز در بر می‌گیرد.
تغییر مسیر سیاست انرژی اروپا
روسیه پیش از تشدید جنگ اوکراین در سال 2022، حدود 45 درصد از واردات گاز اتحادیه اروپا را تامین می‌کرد. با اعمال تحریم‌های غرب و آسیب‌دیدن زیرساخت‌های کلیدی انتقال گاز، از جمله خط لوله نورد استریم 1، سهم روسیه از واردات گاز این اتحادیه تا سال 2025 به حدود 12 درصد کاهش یافت.
با این حال، کشورهای عضو اتحادیه اروپا در سال گذشته میلادی همچنان حدود 36 میلیارد مترمکعب گاز روسیه، شامل گاز انتقال‌یافته از طریق خطوط لوله و گاز طبیعی مایع، خریداری کردند. ارزش واردات گاز طبیعی مایع روسیه به اتحادیه اروپا نیز بر اساس برآوردهای منتشرشده به 7.2 میلیارد یورو رسید که نزدیک به یک میلیارد یورو بیشتر از سال 2024 است.
انتقال گاز روسیه از خاک اوکراین در ژانویه 2025 متوقف شد؛ زمانی که مقام‌های کی‌یف تصمیم گرفتند توافق ترانزیت گاز با مسکو را تمدید نکنند. پس از این تحول، خط لوله ترک‌استریم به تنها مسیر باقی‌مانده برای انتقال گاز خط لوله‌ای روسیه به اتحادیه اروپا تبدیل شد.
با وجود این، بروکسل همچنان بر برنامه کاهش وابستگی انرژی به روسیه تاکید دارد. اتحادیه اروپا از ژوئن 2026 روند حذف تدریجی واردات گاز روسیه را در چارچوب برخی قراردادهای کوتاه‌مدت خط لوله‌ای آغاز کرده است و قصد دارد واردات گاز طبیعی مایع روسیه را از ژانویه 2027 و واردات گاز از طریق خطوط لوله را تا سپتامبر همان سال ممنوع کند. هدف نهایی این برنامه، توقف کامل واردات گاز روسیه تا پایان سال 2027 است.
در مقابل، مسکو طی سال‌های اخیر صادرات انرژی خود به آسیا را افزایش داده است. صادرات گاز طبیعی روسیه به چین در سال 2025 به 38.8 میلیارد مترمکعب رسید که 24.8 درصد بیشتر از سال قبل بود.
ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهور روسیه، پیش‌تر اعلام کرده بود مسکو آمادگی دارد به کشورهای اتحادیه اروپا سوخت عرضه کند، اما برای این کار به نشانه‌ای از سوی بروکسل نیاز دارد. او تاکید کرده بود روسیه به جای انتظار برای قطع کامل روابط انرژی از سوی اروپا، امکان‌پذیری و توجیه اقتصادی صادرات به این بازار را ارزیابی خواهد کرد.
تعلیق تحریم‌های روسیه برای بررسی 60 روزه
هم‌زمان با انتشار گزارش‌ها درباره احتمال ازسرگیری صادرات گاز روسیه به اروپا، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، اعلام کرد دونالد ترامپ برای ارزیابی پیامدهای اقتصادی تحریم‌ها و تعرفه‌های مرتبط با روسیه تا 60 روز فرصت در نظر گرفته است.
ترامپ روز جمعه با امضای یک فرمان اجرایی، اجرای برخی تحریم‌ها و تعرفه‌های پیش‌بینی‌شده در قانونی موسوم به قانون گراهام را به حالت تعلیق درآورد. این قانون که ماه گذشته با امضای رییس‌جمهور آمریکا رسمیت یافته بود، با هدف افزایش فشار بر مسکو به دلیل ادامه جنگ اوکراین تدوین شده است.
قرار بود این اقدامات از هفته آینده اجرایی شوند و علاوه بر اعمال تعرفه بر کالاهای روسی، کشورهایی را نیز هدف قرار دهند که نفت و گاز روسیه را خریداری می‌کنند.
با این حال، فرمان اجرایی ترامپ مدت دقیق تعلیق این اقدامات را مشخص نکرد. روبیو روز شنبه گفت رییس‌جمهور آمریکا تصمیم گرفته است برای بررسی پیامدهای احتمالی تحریم‌ها و تعرفه‌ها بر اقتصاد جهانی و اقتصاد آمریکا، یک دوره ارزیابی 60روزه در نظر بگیرد.
ترامپ نیز در گفت‌وگو با خبرنگاران در اقامتگاه خود در مارالاگو در فلوریدا گفت هنوز تصمیم نهایی خود را در این زمینه اعلام نکرده است.
این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که تنها چند هفته تا انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در ماه نوامبر باقی مانده و افزایش قیمت انرژی، هم‌زمان با اختلال در عرضه جهانی نفت در پی جنگ با ایران، فشارها بر دولت ترامپ را افزایش داده است.
روبیو با اشاره به پیچیدگی‌های اجرای قانون گراهام گفت این قانون علاوه بر تحریم روسیه، اعمال تعرفه بر کالاهای کشورهایی را نیز پیش‌بینی می‌کند که از انرژی روسیه استفاده می‌کنند. او به هند اشاره کرد که با وجود تنوع‌بخشی به منابع انرژی خود، همچنان وابستگی قابل توجهی به نفت روسیه دارد.
تصمیم ترامپ برای تعلیق تحریم‌ها با انتقاد ولودیمیر زلنسکی مواجه شده است. رییس‌جمهور اوکراین هشدار داده که این اقدام می‌تواند ولادیمیر پوتین را جسورتر کند و به طولانی‌تر شدن جنگ بینجامد.
همچنین دارلین گراهام، سناتور جمهوری‌خواه ایالت کارولینای جنوبی و خواهر لیندزی گراهام، سناتوری که تا قبل از مرگ از حامیان اصلی این قانون بود، با تصمیم ترامپ مخالفت کرده و گفته است قصد دارد در جریان سفر انتخاباتی رییس‌جمهور آمریکا به ایالت خود، این موضوع را با او در میان بگذارد.
او تاکید کرد که ترجیح می‌دهد فشارها بر روسیه ادامه یابد، زیرا به پوتین و دولت روسیه اعتماد ندارد.
توافق واشنگتن و مسکو برای افزایش عرضه گازوئیل
در تحولی دیگر، روبیو از توافق جداگانه آمریکا و روسیه برای افزایش عرضه گازوئیل به بازارهای جهانی دفاع کرد؛ توافقی که هدف آن کاهش فشار ناشی از افزایش قیمت سوخت در پی جنگ با ایران و اختلال در عرضه انرژی عنوان شده است.
بر اساس اعلام ترامپ، روسیه در مرحله نخست بیش از 300 هزار تن گازوئیل به آمریکا عرضه خواهد کرد و ارسال محموله‌های بعدی نیز در ماه نوامبر و پس از آن ادامه می‌یابد.
روبیو در دفاع از این توافق گفت گازوئیل روسیه در هر صورت به فروش خواهد رسید و تفاوت اصلی در این است که چه میزان از آن به بازار آمریکا اختصاص پیدا کند.
وزیر امور خارجه آمریکا همچنین تاکید کرد که توافق گازوئیل و تعلیق تحریم‌ها، بازتاب‌دهنده دشواری مدیریت هم‌زمان بحران‌های خاورمیانه و اوکراین است؛ بحران‌هایی که به گفته او، اکنون بیش از گذشته بر یکدیگر تاثیر می‌گذارند.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد دولت ترامپ، در شرایط افزایش فشارهای ناشی از قیمت انرژی و اختلال در عرضه جهانی سوخت، در حال بررسی راهکارهایی برای استفاده از ظرفیت‌های انرژی روسیه است.