خبرگزاری آریا - نزدیک به 150 پژوهشگر از بیش از 30 کشور جهان خواستار آن شده‌اند، که تغییرات اقلیمی به عنوان یک وضعیت اضطراری بهداشت جهانی به رسمیت شناخته شود.
به گزارش خبرگزاری آریا ؛ به نقل از دویچه وله، نزدیک به 150 پژوهشگر از بیش از 30 کشور جهان خواستار آن شده‌اند، که تغییرات اقلیمی به عنوان یک «وضعیت اضطراری بهداشت جهانی» به رسمیت شناخته شود؛ زیرا پیامد‌های گرمایش زمین برای سلامت انسان، از جمله مرگ و میر ناشی از گرما، خشکسالی و ناامنی غذایی، با سرعت فزاینده‌ای در حال گسترش است.
بر اساس تازه‌ترین گزارش سالانه لنست درباره سلامت و تغییرات اقلیمی، هزینه‌های انسانی و اقتصادی گرمایش زمین در دهه گذشته، از زمان امضای توافقنامه اقلیمی پاریس، به شدت افزایش یافته است. طبق این گزارش، تغییرات اقلیمی تنها در سال 2023 به بیش از نیم میلیون مرگ ناشی از گرما منجر شده و از سال 2016 تاکنون نیز نزدیک به سه میلیون نفر در سراسر جهان بر اثر گرما جان خود را از دست داده‌اند.
آلن دانگور، مدیر بخش اقلیم و سلامت در بنیاد ولکام که از حامیان مالی این گزارش است، گفت: «این وضعیت نمی‌تواند ادامه پیدا کند. ما باید مسیر خود را تغییر دهیم و سلامت و رفاه مردم را در مرکز واکنش به تغییرات اقلیمی قرار دهیم؛ به گونه‌ای که موفقیت را نه با اهداف کاهش انتشار گاز‌های گلخانه‌ای یا میزان افزایش دما، بلکه با تعداد جان‌های نجات یافته و بهبود پیامد‌های سلامت بسنجیم.»
یافته‌های تازه گزارش لنست نشان می‌دهد، که خطرات ناشی از تغییرات اقلیمی در حال افزایش است. گرمای شدید بارزترین نمونه این روند به شمار می‌رود. بر اساس این گزارش، سهم تغییرات اقلیمی در مرگ و میر ناشی از گرما بین سال‌های 2016 تا 2023 به 68 درصد رسید؛ در حالی که این میزان در دهه پیش از آن 55 درصد بود. همچنین سرعت افزایش سالانه مرگ و میر ناشی از گرمای مرتبط با تغییرات اقلیمی در همین دوره بیش از دو برابر شده است.
با این حال، مرگ و میر تنها بخش کوچکی از پیامد‌های این پدیده است. گرمای شدید می‌تواند موجب گرمازدگی، اختلال خواب و تشدید بیماری‌های مزمن شود.
افزون بر این، کار در شرایط گرمای شدید، خطر خستگی مفرط، بیماری و آسیب‌های جسمی را افزایش می‌دهد و می‌تواند درآمد و معیشت افراد را نیز به خطر بیندازد.
طبق این گزارش، گرمای شدید در سال 2025 موجب از دست رفتن 573 میلیارد ساعت کاری بالقوه در جهان شد که کارگران بخش کشاورزی بیشترین آسیب را از این وضعیت متحمل شدند. اقتصاد‌های آسیب پذیر در آفریقا و جنوب شرق آسیا نیز بیشترین خسارت را تجربه کردند؛ به طوری که زیان‌های ناشی از این وضعیت به پنج درصد تولید ناخالص داخلی آنها رسید، در حالی که این رقم در اقتصاد‌های توسعه یافته‌تر حدود نیم درصد بود.
مارینا رومانوئلو، مدیر اجرایی برنامه لنست درباره شمارش معکوس سلامت و تغییرات اقلیمی در دانشگاه کالج لندن، در نشست خبری گفت: «هزینه‌های اقتصادی این وضعیت بیش از همه به بخش‌ها و جوامع آسیب پذیر ضربه می‌زند.»
بر اساس داده‌های ماهواره‌ای، از سال 2003 تاکنون، روند خشک شدن زمین در 43 درصد از سطح خشکی‌های جهان به طور مستمر ادامه داشته است؛ در حالی که 37 درصد از خشکی‌های جهان با افزایش رطوبت مواجه بوده‌اند. در مجموع، بیش از 80 درصد خشکی‌های جهان در معرض تغییرات شدید در وضعیت رطوبتی قرار گرفته‌اند؛ وضعیتی که محصولات کشاورزی، منابع غذایی و بهداشت عمومی را تهدید می‌کند.
خشکسالی می‌تواند مردم را از دسترسی به آب آشامیدنی سالم محروم کند و خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی را افزایش دهد. در مقابل، سیل نیز خطر غرق شدن، جراحات جسمی و آلودگی منابع آب را به همراه دارد.
طبق این گزارش، موج‌های گرما و خشکسالی در سال 2024، در مقایسه با میانگین دوره 1981 تا 2010، حدود 128 میلیون نفر دیگر را در معرض ناامنی غذایی قرار دادند.
رومانوئلو در این باره گفت: «این وضعیت صرفا بدتر شدن تدریجی شرایط نیست، بلکه تغییری ناگهانی و اساسی است.»
ضرورت ایجاد سازوکار جهانی برای مقابله با بحران
پژوهشگران برای نجات جان انسان‌ها و حفاظت از سلامت عمومی، خواستار ایجاد سازوکاری جدید در سازمان جهانی بهداشت شده‌اند تا کشور‌ها بتوانند اطلاعات را به اشتراک بگذارند، واکنش‌های خود را هماهنگ کنند، تهدید‌ها را زیر نظر بگیرند و منابع مالی لازم را اختصاص دهند. این سازوکار با مشارکت سازمان ملل متحد و کشور‌های عضو آن ایجاد خواهد شد.
نزدیک‌ترین نمونه موجود، سازوکار اعلام وضعیت اضطراری بهداشت عمومی با ابعاد بین المللی در سازمان جهانی بهداشت است که در دوران همه گیری کووید 19 و شیوع بیماری‌ام پاکس مورد استفاده قرار گرفت. با این حال، این سازوکار عمدتا برای شرایط اضطراری کوتاه مدت طراحی شده و برای مقابله با تهدید پیچیده‌ای مانند تغییرات اقلیمی که به اقدامی مستمر و هماهنگ در بخش‌های مختلف نیاز دارد، کافی نیست.
رومانوئلو گفت : جهان به رویکردی گسترده‌تر نیاز دارد تا به جای واکنش به بحران‌های پیاپی، بتواند پاسخی منسجم و بلندمدت ارائه دهد، تاب آوری را افزایش دهد و توانایی کشور‌ها را برای جلوگیری از بحران‌های آینده تقویت کند.
با وجود تشدید پیامد‌های تغییرات اقلیمی، برخی اقدامات در زمینه انرژی پاک و آمادگی نظام‌های سلامت، نتایج مثبتی به همراه داشته است.
بر اساس گزارش، گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر تا حدی به کاهش مرگ و میر ناشی از آلودگی هوا در نیمی از 140 کشور بررسی شده از سال 2016 کمک کرده و از حدود 323 هزار مرگ در سال جلوگیری کرده است.
همچنین شمار کشور‌هایی که برنامه‌های ملی برای سازگار کردن خدمات سلامت با پیامد‌های تغییرات اقلیمی، از جمله موج‌های گرما و شیوع بیماری ها، تدوین کرده‌اند، از 14 کشور در سال 2015 به 56 کشور افزایش یافته است.
با این حال، پژوهشگران معتقدند سرعت پیشرفت‌ها همچنان بسیار کمتر از حد لازم است. سوخت‌های فسیلی که انتشار گاز‌های گلخانه‌ای و سایر آلاینده‌ها را به همراه دارند، هنوز بیش از 80 درصد انرژی جهان را تامین می‌کنند. انتشار گاز‌های ناشی از مصرف انرژی نیز در سال 2024 به رکوردی تازه رسید.
طبق این گزارش، صد شرکت بزرگ نفت و گاز جهان در مسیر تولیدی قرار دارند که تا سال 2040، میزان تولید سوخت‌های فسیلی آنها را به 150 درصد بیشتر از سطح سازگار با محدود کردن گرمایش زمین به یک و نیم درجه سانتی گراد خواهد رساند.
همچنین یارانه‌های خالص سوخت‌های فسیلی از سال 2016 دو برابر شده و به 6.2 تریلیون دلار رسیده است.
در سال 2024، ده کشور بیش از کل بودجه نظام سلامت خود برای این یارانه‌ها هزینه کردند
پژوهشگران هشدار می‌دهند که در کنار کمبود منابع مالی برای سازگار کردن نظام‌های سلامت با تغییرات اقلیمی، کاهش کمک‌های خارجی نیز شکاف مالی موجود را افزایش داده است. کشور‌های در حال توسعه برآورد می‌کنند که سالانه به حدود 3.3 میلیارد دلار برای سازگار کردن نظام‌های سلامت خود با پیامد‌های تغییرات اقلیمی نیاز دارند؛ اما در سال 2024 تنها حدود یک سوم این مبلغ تامین مالی شد.
هلن کلارک، نخست وزیر پیشین نیوزیلند و رئیس هیئت مدیره برنامه لنست درباره شمارش معکوس سلامت و تغییرات اقلیمی، گفت: «این گزارش هشداری جدی است که نشان می‌دهد تغییرات اقلیمی یک وضعیت اضطراری برای سلامت انسان است. آنچه کمبودش احساس می‌شود، شواهد نیست، بلکه اراده سیاسی برای اقدام است.»