خبرگزاری آریا - مذاکرات اخیر ایران و آمریکا در عمان را میتوان از دو دیدگاه تحلیل کرد.
سید فرهاد حسینی/ از یک سو، تجربه سالهای گذشته نشان داده که رویکرد آمریکا در قبال ایران بر اساس فشار حداکثری و حفظ تحریمها بوده و کمتر نشانهای از حسن نیت در رفع محدودیتها دیده شده است. این امر موجب شده تا بسیاری در ایران نسبت به کارآمدی مذاکره با آمریکا بدبین باشند.
از سوی دیگر، حضور ایران در این مذاکرات، بهویژه در فضای رسانهای جهانی که تلاش میکرد تصویری یکسویه و خصومتآمیز از ایران ارائه دهد، یک پیام دیپلماتیک داشت: ایران در عین قدرت بازدارندگی، اهل گفتوگو و مدیریت بحران از مسیر دیپلماسی نیز هست که این رویکرد تبلیغات منفی دشمن را خنثی می نماید.
نکته قابل تأمل، تاکید سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه و مسئول تیم مذاکره کننده ایران بود که پس از پایان گفتوگوها اعلام کرد: «صحبتها انجام شد و باید دستورات بعدی را از تهران دریافت کنم» این بیان به وضوح نشان میدهد که تصمیمسازی نهایی در پایتخت و توسط مراکز بالادستی کشور انجام میشود .
آمریکا با حضور فرمانده نظامی منطقهای خود در تیم مذاکرهکنندگان، تلاش آشکاری برای ایجاد فشار روانی و حتی اشارهای ضمنی به گزینه نظامی داشت. اما در مقابل، ایران بدون آنکه نیاز باشد نمایندهای نظامی به میز مذاکره بفرستد، پاسخ خود را در میدان عمل نشان داد.
نیروهای مسلح ایران، بهویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با آمادهسازی و استقرار تجهیزات پیشرفته دفاعی در منطقه حساس تنگه هرمز، قدرت بازدارندگی خود را به نمایش گذاشتند. این اقدامات شامل آمادهباش زیردریاییهای مجهز به اژدرهای پیشرفته، گشتزنی قایقهای تندروی مسلح به موشکهای ضد ناو در مجاورت ناوگان آمریکا و همچنین آمادگی پهپادهای انتحاری بود.
پیام این اقدامات، فراتر از یک نمایش نظامی صرف بود. انتشار نمادین تصویر موشک بالستیک "خرمشهر" با این مضمون که "در صورت نیاز، خرمشهر را میفرستیم"، به وضوح اعلام کرد که ایران پشتوانه نظامی قدرتمندی دارد و تصمیمگیران آن در تهران، در عین پایبندی به دیپلماسی، برای دفاع از تمامیت ارضی و منافع ملی کاملاً مصمم و آماده هستند.
بنابراین، حضور فرمانده آمریکایی نه تنها تأثیر روانی مورد نظر را بر تیم مذاکرهکننده ایران نگذاشت، بلکه طرف ایرانی با نمایش حسابشده اقتدار دفاعی خود، بر بیتأثیری چنین تاکتیکهایی و همچنین عزم راسخ خود برای عدم عقبنشینی در برابر تهدید صحه گذاشت. این رویکرد، موازنه قدرت را به گونهای تنظیم کرد که هر گونه اقدامی عجولانه از سوی طرف مقابل را با ریسک و هزینه غیرقابل قبول مواجه میساخت.
پس از پایان مذاکره نیز آمریکا با اعمال تحریمهای جدید، بار دیگر عدم تعهد خود به مسیر دیپلماتیک را نشان داد. این اقدام، بیاعتمادی عمیق به سیاستهای آمریکا را بیشتر کرد.
در نهایت، هرگونه اقدام نظامی تهاجمی علیه ایران، نه تنها موجب گسترش دامنه درگیری خواهد شد، بلکه میتواند آغاز افول قدرت هژمونیک آمریکا در منطقه و جهان باشد. ایران با تکیه بر اراده ملی، قدرت بازدارندگی و دیپلماسی هوشمند، نشان داده که در برابر زورگویی تسلیم نخواهد شد و هر تهاجمی با پاسخ سخت و حسابشده مواجه میشود. این واقعیت را نه تنها منطقه، بلکه بازیگران بینالمللی نیز به خوبی درک میکنند.