خبرگزاری آریا- اگر در کوچهپسکوچههای ایلام قدم بزنید، جنگی که در خبرها از آن میگویند، شکلی دیگر دارد. اینجا خبری از سنگرهای بتنی نیست، اما در هر خانه، یک فرماندهی بینشان در کار است. زنانی که با نرخ بیکاری 19 درصدی دستوپنجه نرم میکنند (در حالی که میانگین کشوری 15 درصد است)، اما هر روز با نخ و پارچه، با گندم و خمیرمایه، و با اتصالی ساده به اینترنت، پیکر نحیف اقتصاد خانواده را نفسدار نگه میدارند.
یکی از روزهای گرم تابستان، در یکی از کارگاههای کوچک حاشیهی شهر، صحنهای دیدنی رخ میداد؛ چند زن کنار هم نشسته بودند و عروسکهایی با لباسهای محلی میدوختند. حرفهایشان از گرانی نخ و پارچه بود، اما دستهایشان آنقدر تند چرخ میزد که انگار کمبودها را به ریشخند گرفتهاند. این تصویر، تنها یک نمونه از صدها کارگاه خُردی است که امروز در ایلام، پشت درهای بستهی خانهها، مشغول تولیدند. آنچه این زنان را از یک مصرفکنندهی صرف به یک فعال اقتصادی تبدیل کرده، نه سرمایهی کلان که «چارهاندیشی» است. محصولات دستساز این بانوان، حالا راه خود را به بازارچههای محلی و حتی از طریق تاجران مرزی، به شهرهای همسایه در عراق باز کرده است. این یعنی تحریم اگرچه مسیر را بسته، اما راه را نبسته است.
آمارها چه میگویند؟ مقاومتِ قابللمس
اعداد و ارقام، روایت این مقاومت را شفافتر میکنند. بر اساس اعلام مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان ایلام در تیرماه 1405، از مجموع اعتبار 107 میلیارد تومانیِ اختصاصیافته به مشاغل خانگی در سال 1403، سهم بانوان با استقبال بیسابقهای مواجه شده و مبلغ 93 میلیارد تومان (معادل 88 درصد) محقق و پرداخت گردیده است. همچنین شبکهی گستردهای از مراکز کاریابی و مشاورهی تخصصی در سطح استان، با هدف هدایت این جمعیت بهسوی اشتغال پایدار، فعالیت مستمر دارند. در روستاها نیز صندوقهای اعتبارات خرد، ضریب نفوذ پیدا کرده و به زنانی که روزگاری فقط مدیر خرج خانه بودند، امکان «تولید درآمد» داده است.
مدیریت بحران؛ در سبد خرید و سفرهی خانواده
اما شاید بزرگترین کارزاری که زنان ایلامی در آن میدرخشند، «مدیریت روانی» خانواده در بحران تورم است. آنها با حذف تشریفات غیرضروری، تغییر سبد غذایی به نفع کالاهای داخلی و اشتراکگذاری خرید در محلهها، از التهاب بازار به خانه راه نمیدهند. این «سپرِ عاطفی» در برابر فشار اقتصادی، دستاوردی نامرئی اما حیاتی است که در هیچ بودجهای نمیگنجد، اما ستون فقرات تابآوری جامعهی ایلام را شکل میدهد.
افقِ پیش رو؛ از تولید تا بازارِ دائمی
آنچه این روزها در بازدیدهای میدانی از استان بهچشم میخورد، نیاز مبرم به «بازارچههای دائمی» است؛ جایی که زنان بتوانند محصولات خود را بدون واسطه به دست مصرفکننده برسانند. تجربهی موفق فروش مستقیم در برخی نقاط ایلام، نشان داده که این مدل، درآمد تولیدکننده را تا 40 درصد افزایش میدهد. همچنین کارشناسان اقتصادی استان بر این باورند که با تقویت صادرات مرزی به عراق، میتوان مزیتهای رقابتی محصولات دستساز زنان ایلامی را به یک برند منطقهای تبدیل کرد.
حرف آخر؛ وقتی زنان، جان پناه اقتصادند
این روزها که واژهی «جنگ اقتصادی» در خبرها تکرار میشود، شاید بهتر باشد به جای تمرکز بر آمارهای کلان، به این واقعیت ساده نگاه کنیم: در ایلام، زنان با دستهای خالی اما ذهنی خلاق، هر روز از کیان اقتصادی خانواده دفاع میکنند. آنها نه منتظر معجزهی ارزی و نه چشمبهراه وعدههای دور، بلکه در متنِ زندگی، مشغول ساختن اقتصادی کوچک اما مستقل هستند. آیندهی این استان، در گرو دیده شدن همین سرمایههای پنهان است. سرمایههایی که در کوچههای خاکگرفتهی ایلام، بیادعا اما استوار، در حال رویشند.