خبرگزاری آریا - آیین رونمایی از کتاب «آقای مهندس، زندگی و زمانه محمدرضا نعمت‌زاده» به کوشش مجتبی حسینی، با حضور جمعی از چهره‌های اقتصادی، صنعتی، مدیریتی و سیاسی کشور در سازمان مدیریت صنعتی برگزار شد و سخنرانان این مراسم با بازخوانی تجربه‌های چند دهه مدیریت صنعتی ایران، بر ضرورت انتقال تجربه، تصمیم‌گیری شجاعانه، تفویض اختیار و اصلاح ساختارهای اداری برای شتاب‌بخشی به توسعه کشور تأکید کردند.
محمدرضا نعمت‌زاده، وزیر اسبق صنعت، معدن و تجارت، در این مراسم با بازخوانی فراز و فرودهای مدیریتی خود، باور به امکان‌پذیر بودن توسعه را یکی از مهم‌ترین الزامات پیشرفت کشور دانست و اظهار کرد: درس بزرگ امام خمینی(ره) به ما این بود که در مسیر انقلاب و ساختن کشور، بن‌بستی وجود ندارد.
وی افزود: اگر مدیری به یک پروژه اعتقاد داشته باشد و آن پروژه در راستای منافع ملی باشد، تمامی سدها قابل شکستن است.
نعمت‌زاده با اشاره به همکاری خود با روسای جمهور مختلف از دوره سازندگی تا دولت یازدهم گفت: در تمام این سال‌ها، هر زمان پروژه‌ای را برای توسعه کشور پیشنهاد دادم و تصمیم‌سازی دقیق انجام شد، با بن‌بست مواجه نشدم؛ چراکه مسئولان دولتی و بدنه کارشناسی، زمانی که به این نتیجه رسیدند اقدامی به نفع مردم است، از آن حمایت کردند.
وی در ادامه با انتقاد از رویکرد برخی دستگاه‌های نظارتی که بدون درک فضای عملیاتی صنعت، موجب کندی اجرای پروژه‌ها می‌شوند، اظهار کرد: گاهی این برخوردها ناشی از نداشتن آگاهی نسبت به فضای صنعتی است. مدیران نظارتی باید در میدان حضور پیدا کنند تا بدانند در پروژه‌های پیچیده‌ای مانند پتروشیمی و پالایشگاه، تصمیم‌گیری لحظه‌ای تا چه اندازه اهمیت دارد و نمی‌توان از راه دور برای صنعت تصمیم گرفت.
وزیر اسبق صنعت، معدن و تجارت، مدیریت را یک هنر دانست و خطاب به مدیران جوان گفت: مدیریت تنها با خواندن کتاب‌های کلاسیک به دست نمی‌آید و برای ساختن ایران باید شجاعت پذیرش مسئولیت را داشت؛ زیرا اگر مدیر بترسد و تصمیم نگیرد، کشور درجا می‌زند.
نعمت‌زاده با تأکید بر اهمیت کار کارشناسی و شفافیت افزود: پس از دهه‌ها تجربه مدیریتی به این نتیجه رسیده‌ام که تنها راه مقابله با سختی‌ها، تکیه بر کار کارشناسی، شفافیت و شجاعت در عبور از موانع اداری است.
وی همچنین از تدوین مجموعه خاطرات و تجربیات خود در قالب دفترچه‌ای راهنما برای مدیران آینده خبر داد و ابراز امیدواری کرد این تجربیات بتواند به عنوان سندی برای تداوم مسیر توسعه و دوری از هیاهوهای غیرسازنده مورد استفاده قرار گیرد.
نوذری: توسعه نتیجه شجاعت در تصمیم‌گیری است
غلامحسین نوذری، وزیر اسبق نفت نیز در این مراسم، الگوی مدیریتی نعمت‌زاده را نمونه‌ای از شجاعت در تصمیم‌سازی و تفویض اختیار دانست و گفت: توسعه نتیجه مستقیم شجاعت در تصمیم‌گیری است، نه انباشت پرونده‌های اداری.
وی با اشاره به تجربه مدیریتی خود در وزارت نفت اظهار کرد: در هفته‌های نخست حضورم در این وزارتخانه، از مدیران خواستم نیازهای خود به اختیارات وزیر برای پیشبرد پروژه‌ها را به صورت مکتوب اعلام کنند. این فهرست به 20 مورد رسید و با همه آنها موافقت کردم؛ چراکه تفویض اختیار به معنای اعتماد به کارشناس و پذیرش مسئولیت است.
نوذری افزود: در دوران مدیریتم شاهد بودم که گاهی رده‌های بالاتر اجرایی، اختیارات بدنه کارشناسی را به خود اختصاص می‌دا
دند و همین موضوع موجب کندی تصمیم‌سازی و در نهایت شکست در تصمیم‌گیری می‌شد. مهندس نعمت‌زاده هم تصمیم‌ساز بود و هم تصمیم‌گیر و همین ویژگی مسیر توسعه را هموار می‌کرد.
وزیر اسبق نفت در ادامه با اشاره به اجرای طرح کارت سوخت گفت: با اجرای این طرح، مصرف بنزین در هفته نخست از 85 میلیون لیتر به 62 میلیون لیتر کاهش یافت.
وی کارت سوخت را ابزاری برای شناسنامه‌دار کردن ناوگان حمل‌ونقل و مدیریت برخی بحران‌های امنیتی دانست و افزود: در چند مورد، سرقت خودروها از طریق ردیابی سوخت‌گیری در شبکه کارت هوشمند کشف شد.
نوذری همچنین با اشاره به زمستان سخت سال 1386 و کاهش شدید دما در برخی استان‌ها گفت: اگر زیرساخت‌های پالایشگاهی که در آن دوره ایجاد شد، وجود نداشت، با قطع گاز وارداتی از ترکمنستان با فروپاشی شبکه مواجه می‌شدیم.
وی پروژه‌هایی مانند پالایشگاه ستاره خلیج فارس را نمونه‌ای از تصمیم‌های شجاعانه دانست و گفت: این پروژه که امروز 40 تا 45 میلیون لیتر بنزین کشور را تأمین می‌کند، در آن زمان تنها یک نقشه روی کاغذ بود، اما با شجاعت اجرایی به مرحله عملیاتی رسید.
نوذری در عین حال با انتقاد از نگاه‌های غیرفنی برخی دستگاه‌های نظارتی تأکید کرد: دستگاه‌های نظارتی باید ارزیابی کنند اگر مدیران در شرایط بحرانی تصمیم نمی‌گرفتند، چه هزینه‌های سنگینی به کشور تحمیل می‌شد.
حسن‌زاده: توسعه نیازمند پیوند سیاست‌گذاری و میدان اقتصاد است
صمد حسن‌زاده، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران نیز با تأکید بر ضرورت درک متقابل دولت و بخش خصوصی گفت: توسعه اقتصادی زمانی شتاب می‌گیرد که سیاست‌گذار واقعیت میدان اقتصاد را بشناسد و فعال اقتصادی نیز زبان سیاست‌گذاری و منافع عمومی را درک کند.
وی نعمت‌زاده را از جمله دولتمردانی دانست که عقلانیت، عمل‌گرایی، انعطاف‌پذیری، میانه‌روی و حمایت از بخش خصوصی را در سطح بالایی دنبال کرده و افزود: انتشار این کتاب فراتر از ثبت خاطرات یک فرد است و می‌تواند تجربه را به دانش قابل انتقال و بخشی از تاریخ صنعتی و توسعه‌ای ایران تبدیل کند.
رئیس اتاق بازرگانی ایران با اشاره به روند شکل‌گیری صنایع مادر و پتروشیمی در کشور، اظهار کرد: زیرساخت‌های بنیادین این صنایع در دوره پس از جنگ و دولت سازندگی پایه‌گذاری شد و در دوره اصلاحات نیز با تدوین استراتژی توسعه صنعتی 20 ساله کشور، مسیر جهش صنعتی ادامه یافت.
حسن‌زاده تأکید کرد: توسعه پایدار حاصل پیوند صنایع، فناوری، سرمایه‌گذاری، نیروی انسانی و مدیریت کارآمد است و اگر تجربیات گران‌بهای صنعتی به نسل بعد منتقل نشود، بخش قابل توجهی از سرمایه‌های ملی از بین خواهد رفت.
وی گفت: نسل جدید اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری به روایت‌های واقعی و بی‌واسطه از پیروزی‌ها، شکست‌ها، ریسک‌پذیری و عبور از موانع نیاز دارد.
افخمی: توسعه واقعی به تفکر بزرگ‌مقیاس و تأمین مالی بین‌المللی نیاز دارد
علی‌اشرف افخمی، مدیرعامل اسبق بانک صنعت و معدن نیز با بیان اینکه پیشرفت هیچ کشوری تصادفی نیست، گفت: پشت هر شاخص اقتصادی، مجموعه‌ای از تصمیم‌های درست قرار دارد.
وی با اشاره به تجربه توسعه صنعت پتروشیمی اظهار کرد: اگر مدل توسعه تمدن‌ساز پتروشیمی در مناطقی مانند چابهار و مکران تکرار شود، ظرفیت صادرات پتروشیمی کشور می‌تواند از حدود 20 میلیارد دلار فعلی به 80 تا 100 میلیارد دلار افزایش یابد.
افخمی، یکی از ویژگی‌های برجسته مدیریتی نعمت‌زاده را تفکر بزرگ‌مقیاس دانست و افزود: در آغاز توسعه پتروشیمی، در حالی که نگاه‌ها به پروژه‌های کوچک‌مقیاس محدود بود، با تأکید بر مقیاس‌های اقتصادی جهانی، مجتمع‌هایی با ظرفیت‌های میلیونی پایه‌گذاری شد که امروز بندر امام و عسلویه را به پیشران صادرات غیرنفتی کشور تبدیل کرده است.
وی همچنین با اشاره به تجربه تأمین مالی پروژه‌های بزرگ بدون اتکا به منابع دولتی گفت: نعمت‌زاده با ایجاد اعتبار و اعتماد بین‌المللی توانست پروژه‌های بزرگ را با استفاده از فاینانس خارجی و بدون ضمانت یا بودجه دولتی به سرانجام برساند.
افخمی با اشاره به تجربه کشتیرانی نیز افزود: با الگوبرداری از این مدل و با استفاده از فاینانس بین‌المللی، 44 فروند کشتی تجاری به ارزش چند میلیارد دلار بدون دریافت منابع دولتی به ناوگان ملی اضافه شد و تعهدات مالی آن نیز تسویه شد.
وی تأکید کرد: توسعه پایدار از مسیر آزمون و خطای مداوم نمی‌گذرد و ایران باید از تجارب موفق جهانی و مدل‌های تحول صنعتی کشورهایی مانند مالزی و ویتنام استفاده کند.
علیرضایی: مدیریت زنان با انتصاب‌های نمایشی محقق نمی‌شود
راضیه علیرضایی، رئیس سابق سازمان صنعت، معدن و تجارت استان خراسان رضوی و از نخستین زنان مدیر ارشد صنعتی کشور نیز با انتقاد از رویکردهای نمایشی در به‌کارگیری زنان در ساختار مدیریتی گفت: فرمول مدیریت زنان، اختصاص پست‌های نمایشی و مشاوره‌ای نیست، بلکه بای
د به آنان میدان عملی، اعتماد به کار کارشناسی، حمایت فنی و شجاعت اجرایی داده شود.
وی با اشاره به تجربه انتصاب خود در خراسان رضوی اظهار کرد: مصاحبه من با وزیر وقت صنعت و معدن تنها هشت دقیقه طول کشید؛ زیرا نعمت‌زاده به جای نگاه‌های کلیشه‌ای جنسیتی، برنامه، فرمول عملیاتی و شناخت من از ظرفیت‌های صنعتی و معدنی استان، بحران آب و طرح‌های نوین صنایع های‌تک و زعفران را مورد توجه قرار داد و کارآمدی را ملاک انتخاب قرار داد.
علیرضایی افزود: زنان ایرانی در دانشگاه‌ها تحصیل کرده‌اند و توانایی خود را در کار کارشناسی، ساخت و مدیریت صنعتی به اثبات رسانده‌اند؛ بنابراین قرار دادن دو یا سه زن در کابینه یا انتصاب مشاوران فرمالیته، پاسخگوی مسئله مشارکت زنان در مدیریت نیست.
وی همچنین نسبت به کاهش حس تعلق نسل جوان به هویت صنعتی ایران ابراز نگرانی کرد و گفت: امروز نتوانسته‌ایم نسل جوان و دانشجویان را قانع کنیم که ایران یک کشور صنعتی است، در حالی که مدیران صنعتی ایران در مراجع رسمی و فنی اروپا از جایگاه علمی و حرفه‌ای برخوردار بوده‌اند.
وی صنعتی شدن ایران را بخشی از تاریخ تمدن معاصر و ضامن استقلال کشور دانست و بر ضرورت بازتعریف فرهنگی جایگاه صنعت و کارآفرینی تأکید کرد.
حداد عادل: ثبت تجربه مدیران، مانع تکرار خطاهای گذشته است
غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز با اشاره به سابقه دوستی خود با نعمت‌زاده، بر اهمیت ثبت و مستندسازی تجربه مدیران تأکید کرد و گفت: ثبت تجربیات مدیران از تحولات مثبت سال‌های اخیر است و می‌تواند به استمرار تجربه و جلوگیری از تکرار خطاهای گذشته کمک کند.
وی بی‌ثباتی مدیریت را یکی از آسیب‌های نظام اداری دانست و تأکید کرد: اگر مدیری درست کار می‌کند، باید فرصت ادامه فعالیت داشته باشد تا تجربه او به چرخه اداره کشور منتقل شود.
مجتبی حسینی، پژوهشگر و تدوینگر کتاب نیز با اشاره به برگزاری 33 جلسه و بیش از 130 ساعت گفت‌وگو با نعمت‌زاده گفت: بخشی از تاریخ یک کشور در اسناد ثبت شده، اما بخش دیگری در حافظه افرادی قرار دارد که در بزنگاه‌ها تصمیم گرفته‌اند.
وی افزود: هدف از تدوین این کتاب تنها گزارش وقایع نبود، بلکه تلاش شد چرایی تصمیمات، محدودیت‌های ساختاری و نحوه مواجهه با بن‌بست‌ها نیز مورد بررسی قرار گیرد تا میان تجربه‌های گذشته و تصمیم‌های آینده پلی ایجاد شود.
در مجموع، سخنرانان این مراسم ثبت تجربه مدیران، شجاعت در تصمیم‌گیری، تفویض اختیار، اعتماد به بدنه کارشناسی، اصلاح بروکراسی و استفاده از الگوهای موفق تأمین مالی و توسعه صنعتی را از الزامات عبور اقتصاد ایران از موانع موجود و حرکت به سوی توسعه پایدار عنوان کردند.