خبرگزاری آریا -مشاور مدیرعامل و مدیر امور سازمان و برنامه‌ریزی راهبردی بانک تجارت با بیان اینکه مدل سنتی تأمین مالی مبتنی بر تسهیلات نقدی دیگر پاسخگوی پیچیدگی‌های اقتصاد و نیازهای جدید بازار نیست، گفت: تأمین مالی تعهدی با اتصال اعتبار به جریان واقعی معامله، می‌تواند ضمن کاهش ریسک انحراف منابع و آثار تورمی، تأمین مالی را هدفمندتر و متناسب با نیاز واقعی کسب‌وکارها کند.
به گزارش خبرگزاری آریا، کاوه صبائی در پنل «اعتبار، موتور رشد فروش» که به میزبانی باروک و در حاشیه هشتمین نمایشگاه صنعت پخش برگزار شد، درباره مدل‌های جدید تامین مالی و نقش بانک‌ها و فین تک‌ها در توسعه این مدل‌ها اظهار کرد: وقتی درباره تأمین مالی صحبت می‌کنیم، ابتدا باید به مدل سنتی و کلاسیک تأمین مالی توجه کنیم؛ مدلی که در آن منابع آزاد توسط بانک جمع‌آوری و در قالب تسهیلات در اختیار بخش دیگری از اقتصاد قرار می‌گیرد.
وی افزود: در این مدل، بانک منابع را در اختیار متقاضی قرار می‌دهد و پس از آن، نظارت و اعتبار سنجی بر اساس چارچوب‌های موجود انجام می‌شود؛ در حالی که در مدل‌های جدید، تلاش می‌شود تأمین مالی به جریان واقعی کسب‌وکار و معامله متصل شود.
تأمین مالی تعهدی، مدل جدید تأمین مالی
صبائی با تشریح مدل تأمین مالی تعهدی گفت: در این مدل، تسهیلات حذف نمی‌شود، بلکه جایگاه آن تغییر می‌کند و ممکن است در مرحله بعدی مورد استفاده قرار گیرد. نقطه آغاز، شکل‌گیری یک تعامل تجاری واقعی میان خریدار و فروشنده است و بانک در گام نخست، تعهد مربوط به این معامله را پوشش می‌دهد و در صورت نیاز، تسهیلات نیز در قالب‌های مختلف ارائه می‌شود.
وی ادامه داد: این مدل از چند جهت می‌تواند شانس موفقیت بیشتری نسبت به مدل سنتی داشته باشد. نخست اینکه جریان معامله مشخص است و بانک می‌داند در حال تأمین مالی چه چیزی است؛ بنابراین منابع در یک فضای خلأ و بدون مشخص بودن مقصد نهایی قرار نمی‌گیرد.
مشاور مدیرعامل بانک تجارت تصریح کرد: در تأمین مالی تعهدی، سه عنصر اصلی معامله یعنی کالا، داده و طرفین معامله در یک چارچوب مشخص به یکدیگر متصل می‌شوند و همین موضوع باعث می‌شود احتمال انحراف منابع و ریسک تأمین مالی کاهش پیدا کند.
صبائی در پاسخ به این پرسش که چرا بانک‌ها به سمت مدل‌های جدید تأمین مالی حرکت کرده‌اند، توضیح داد: بخشی از این تغییر به این دلیل است که مدل کلاسیک تأمین مالی دیگر به‌تنهایی پاسخگوی شرایط موجود نیست. در این فرآیند، تمام طرف‌های درگیر با چالش‌هایی مواجه هستند؛ از سپرده‌گذار که انتظاراتی از منابع خود دارد تا بانک که با محدودیت‌های ترازنامه‌ای و الزامات متعدد مواجه است.
وی افزود: در چنین شرایطی، مدل‌های جدید تأمین مالی با توجه به ویژگی‌هایی که دارند، شانس بیشتری برای انطباق با نیاز بازار خواهند داشت و می‌توانند منابع را به شکل هدفمندتری به سمت جریان واقعی اقتصاد هدایت کنند.
تجربه تأمین مالی در زنجیره‌های مختلف
مدیر امور سازمان و برنامه‌ریزی راهبردی بانک تجارت با اشاره به تجربه اجرای مدل‌های تأمین مالی زنجیره‌ای گفت: تجربه‌ای که اکنون درباره آن صحبت می‌کنیم نشان می‌دهد این مدل‌ها در حوزه‌های مختلف کسب‌وکار قابلیت اجرا دارند و نکته مهم این است که در این مدل‌ها ابتدا جریان واقعی تجارت شکل می‌گیرد و سپس تأمین مالی متناسب با آن انجام می‌شود.
وی تأکید کرد: در این چارچوب، منابع صرفاً برای ایجاد قدرت خرید جدید تزریق نمی‌شوند، بلکه تأمین مالی به یک جریان واقعی اقتصادی متصل است و همین موضوع می‌تواند آثار تورمی آن را نسبت به تأمین مالی نقدی کاهش دهد.
صبائی در پاسخ به این پرسش که آیا آینده تأمین مالی به سمت رقابت بانک‌ها و فین‌تک‌ها خواهد رفت یا همکاری آنها، اظهار کرد: در این زمینه روایت‌های مختلفی وجود دارد؛ یک روایت معتقد است فین‌تک‌ها در نهایت بانک‌ها را کنار خواهند زد و روایت دیگری بر این باور است که بانک‌ها فین‌تک‌ها را در خود ادغام خواهند کرد، اما به نظر من پرسش اصلی این نیست که کدام یک دیگری را حذف می‌کند، بلکه باید دید چه مدلی می‌تواند نیاز واقعی خریدار، فروشنده و تأمین‌کننده منابع را بهتر پاسخ دهد.
وی افزود: خریدار به دنبال این است که بیشتر، هوشمندانه‌تر و با زمان بازپرداخت مناسب خرید کند. فروشنده نیز به دنبال افزایش فروش و دریافت سریع‌تر مطالبات خود است. بانک هم باید نیاز مشتری و منابع مورد نیاز او را پاسخ دهد. بنابراین اگر این سه ضلع را کنار هم قرار دهیم، همکاری بانک و فین‌تک می‌تواند ارزش بیشتری ایجاد کند.
صبائی با اشاره به رویکرد بانک تجارت گفت: بانک تجارت از یک سو تجربه و ظرفیت تخصصی در حوزه اصناف و کسب‌وکارهای کوچک و متوسط دارد و از سوی دیگر تجربه تأمین مالی زنجیره‌ای در حوزه‌های بالادستی مانند نفت، گاز، پتروشیمی، مواد و فلزات را در کارنامه خود دارد.
وی ادامه داد: در حوزه تأمین مالی زنجیره‌ای و به‌ویژه در بخش‌های پایین‌دستی، با پیچیدگی و تنوع بالای کسب‌وکارها مواجه هستیم و هر کسب‌وکار نیازهای متفاوتی دارد. به همین دلیل، بانک به‌تنهایی نمی‌تواند تمام این نیازها را با یک مدل ثابت پوشش دهد.
فین‌تک چابک است ، بانک منابع دارد
مشاور مدیرعامل بانک تجارت تأکید کرد: فین‌تک‌ها از چابکی بالایی برخوردارند، اما منابع ارزان و گسترده‌ای که بانک در اختیار دارد در اختیار آنها نیست. از سوی دیگر، بانک نیز برای پوشش تمام جزئیات و پیچیدگی‌های زنجیره‌های مختلف کسب‌وکار به ظرفیت‌های فناورانه و داده‌ای نیاز دارد.
وی گفت: زمانی که بانک و فین‌تک در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و محصول مشترک ایجاد می‌کنند، قابلیت‌های هر دو طرف افزایش پیدا می‌کند و در عین حال، نقاط ضعف یکدیگر را نیز پوشش می‌دهند.
صبائی افزود: بر همین اساس، بانک تجارت با توجه به رویکرد خود در اقتصاد پلتفرمی و تحول دیجیتال، همکاری با فین‌تک‌ها را هم ضروری و هم سودمند ارزیابی می‌کند.
وی در ادامه با اشاره به نقش شرکت‌های پخش در اکوسیستم تأمین مالی اظهار کرد: شرکت‌های پخش به دلیل سال‌ها فعالیت با فروشگاه‌ها و کسب‌وکارهای مختلف، شناخت نسبتاً دقیقی از رفتار آنها دارند و همین سابقه می‌تواند برای توسعه مدل‌های تأمین مالی مبتنی بر داده بسیار ارزشمند باشد.
صبائی تأکید کرد: یکی از مزیت‌های مهم شرکت‌های پخش، شناخت رفتار مشتریان و پذیرندگان در طول سال‌های فعالیت است و این اطلاعات می‌تواند در کنار ظرفیت‌های فین‌تک‌ها و بانک‌ها، به طراحی مدل‌های دقیق‌تر اعتباردهی کمک کند.
اعتبارسنجی کافی نیست، ظرفیت‌سنجی هم باید مورد توجه باشد
مشاور مدیرعامل بانک تجارت در پاسخ به پرسشی درباره ریسک توسعه اعتباردهی در مقیاس بزرگ، گفت: هرچقدر اعتباردهی توسعه پیدا کند، موضوع مدیریت ریسک نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. یکی از هشدارهای مهم در این زمینه این است که مدل جدید تأمین مالی نباید در آینده به شکل دیگری به ایجاد تقاضای غیرواقعی و آثار تورمی منجر شود.
وی افزود: برای مثال، ممکن است فردی منابع نقدی مشخصی برای خرید داشته باشد و بانک نیز به همان میزان اعتبار در اختیار او قرار دهد. اما اگر منابع نقدی او به سمت بازار غیرمولد برود و همزمان اعتبار بانکی نیز صرف خرید شود، تقاضای بیشتری در اقتصاد ایجاد خواهد شد.
صبائی ادامه داد: حتی ممکن است فردی با منابع مشخص، اعتبار بیشتری دریافت کند و در نتیجه قدرت خرید او بیش از نیاز واقعی‌اش افزایش پیدا کند. بنابراین باید مراقب باشیم مدلی که با هدف تأمین مالی واقعی طراحی شده، در ادامه موجب ایجاد فشار غیرواقعی بر سمت تقاضا نشود.
وی با تأکید بر اهمیت «ظرفیت‌سنجی» در کنار اعتبارسنجی گفت: در بانک صرفاً اعتبارسنجی مطرح نیست، بلکه باید ظرفیت واقعی متقاضی نیز سنجیده شود. ممکن است یک کسب‌وکار از نظر اعتبارسنجی وضعیت مناسبی داشته باشد، اما داده‌های مربوط به خرید و فروش، اندازه کسب‌وکار و رفتار تجاری آن نشان دهد که نیاز واقعی او کمتر از میزان اعتباری است که درخواست کرده است.
صبائی تصریح کرد: اگر داده‌ها نشان دهد یک کسب‌وکار متناسب با اندازه فعالیت خود به میزان مشخصی اعتبار نیاز دارد، نباید صرفاً به دلیل برخورداری از امتیاز اعتباری بالا، چند برابر نیاز واقعی او اعتبار اختصاص پیدا کند.
نقش مکمل فین‌تک‌ها در کنار بانک
وی خاطرنشان کرد: بانک‌ها سال‌هاست اعتبارسنجی را انجام می‌دهند، اما در حوزه‌های پیچیده کسب‌وکار و زنجیره تأمین، دقت مورد نیاز برای ظرفیت‌سنجی بسیار بیشتر است. اینجا همان نقطه‌ای است که همکاری سه‌جانبه میان بانک، فین‌تک و بخش تأمین‌کننده داده می‌تواند اهمیت پیدا کند.
صبائی گفت: بانک منابع و تجربه اعتباردهی را دارد، فین‌تک‌ها و پلتفرم‌ها به داده‌های عملیاتی و رفتار واقعی کسب‌وکار نزدیک‌تر هستند و ابزارهای تحلیل داده و هوش مصنوعی نیز می‌توانند به تصمیم‌گیری دقیق‌تر کمک کنند.
وی افزود: با کنار هم قرار گرفتن این ظرفیت‌ها می‌توان اعتبار را هوشمندانه‌تر و متناسب با نیاز واقعی تخصیص داد و از انحراف منابع جلوگیری کرد.
توسعه تأمین مالی زنجیره‌ای نیازمند طراحی دقیق است
مشاور مدیرعامل بانک تجارت با بیان اینکه توسعه تأمین مالی زنجیره‌ای یک مسیر درست برای تحول نظام تأمین مالی است، اظهار کرد: تجربه حرکت در زنجیره‌های مختلف نشان داده است که می‌توان از تأمین مالی نقدی و سنتی فاصله گرفت و منابع را به جریان واقعی کسب‌وکار متصل کرد.
وی افزود: با این حال، نقدها و دغدغه‌هایی که درباره مدل‌های جدیدتأمین مالی مطرح می‌شود، دغدغه‌های واقعی و قابل توجهی هستند و باید برای آنها راهکار طراحی شود.
صبائی تأکید کرد: طراحی راهکارهای جدید تأمین مالی نیازمند همکاری بیشتر میان بانک‌ها، فین‌تک‌ها و بازیگران زنجیره است تا بتوان در کنار توسعه مقیاس تأمین مالی، ریسک‌های احتمالی آن را نیز مدیریت کرد.
وی خاطر نشان کرد: هدف این است که تأمین مالی در زنجیره‌های مختلف، از جمله حوزه‌هایی مانند پوشاک و سایر کسب‌وکارها، به صورت هوشمند و متناسب با جریان واقعی تجارت انجام شود و در این مسیر، همکاری میان بانک و فین‌تک می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری مدل‌های کارآمدتر تأمین مالی باشد.