خبرگزاری آریا -
نایب‌رئیس کمیسیون انرژی اتاق تهران و دبیر سندیکای صنعت برق ایران با هشدار نسبت به تداوم مشکلات مالی و سرمایه‌گذاری در صنعت برق گفت: تاب‌آوری این صنعت در سال‌های اخیر عمدتاً با اتکا به بخش خصوصی حفظ شده است، اما این تاب‌آوری بی‌نهایت نیست و در صورت تداوم کم‌توجهی به سرمایه‌گذاری و تسویه مطالبات، نه‌تنها بخش خصوصی بلکه بخش دولتی نیز در تأمین پایدار برق با چالش جدی مواجه خواهد شد.به گزارش خبرنگار اقتصادی آریا، مهدی مسائلی در نشست خبری سندیکای صنعت برق ایران با اشاره به سابقه 27 ساله این تشکل و عضویت حدود 850 شرکت در آن اظهار کرد: سندیکای صنعت برق طیف گسترده‌ای از فعالان این صنعت، از تولید، انتقال و توزیع تا خرده‌فروشی برق و همچنین پیمانکاران، مشاوران، سازندگان و بازرگانان را نمایندگی می‌کند.
وی با تأکید بر اینکه برق باید فراتر از یک کالای اساسی و به عنوان یک کالای استراتژیک و امنیتی مورد توجه قرار گیرد، افزود: طول شبکه برق کشور حدود یک میلیون و 450 هزار کیلومتر است، در حالی که طول مرزهای آبی و خاکی ایران بیش از 6 هزار کیلومتر است؛ بنابراین شبکه برق کشور از نظر طولی ظرفیتی معادل بیش از 240 بار پوشش دادن مرزهای کشور دارد.
مسائلی ادامه داد: همین گستردگی نشان می‌دهد که برق صرفاً یک خدمت عمومی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت امنیتی کشور محسوب می‌شود و به همین دلیل سندیکای صنعت برق خواستار حمایت ویژه و عملیاتی حاکمیت از این صنعت است.
تاب‌آوری بخش خصوصی به پایان نزدیک می‌شود؟
دبیر سندیکای صنعت برق ایران با اشاره به شرایط صنعت برق از سال 1404 گفت: صنعت برق در این مدت با مسائل و محدودیت‌های مختلفی مواجه بوده، اما به پشتوانه بخش خصوصی توانسته است تاب‌آوری خود را حفظ کند. با این حال باید توجه داشت که این تاب‌آوری بی‌نهایت نیست.
به گفته وی، در صورت تداوم شرایط موجود، چالش‌های صنعت برق به حدی خواهد رسید که حتی بخش دولتی و وزارت نیرو نیز به تنهایی قادر به پاسخگویی به آنها نخواهد بود.
مسائلی با اشاره به ارزش دارایی‌های صنعت برق کشور اظهار کرد: ارزش دارایی‌های صنعت برق ایران بیش از 200 میلیارد دلار است که حدود 150 میلیارد دلار آن مربوط به نیروگاه‌ها و شبکه برق کشور می‌شود.
وی افزود: اگر عمر این دارایی‌ها حدود 30 سال در نظر گرفته شود، برای حفظ وضع موجود سالانه حدود 5 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مورد نیاز است و علاوه بر آن، برای توسعه صنعت و پاسخگویی به رشد مصرف نیز به حدود 5 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری سالانه نیاز داریم.
بدهی و ناترازی،حاصل تضعیف اقتصاد برق
نایب‌رئیس کمیسیون انرژی اتاق تهران با اشاره به وضعیت مالی صنعت برق گفت: بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی وزارت نیرو، اختلاف درآمد و هزینه این وزارتخانه در سال 1405 حدود 395 هزار میلیارد تومان منفی اعلام شده است.
وی ادامه داد: بر اساس آخرین صورت‌های مالی حسابرسی‌شده توانیر، بدهی دولت به وزارت نیرو حدود 240 هزار میلیارد تومان است و پیش‌بینی می‌شود پس از حسابرسی‌های مربوط به سال 1404، بیش از 100 هزار میلیارد تومان دیگر به این رقم اضافه شود.
مسائلی با اشاره به احتمال تداوم ناترازی برق در سال 1405 هشدار داد: بیش از 90 درصد برق تحویلی کشور بر پایه نیروگاه‌های حرارتی تولید می‌شود و این نیروگاه‌ها به سوخت نیاز دارند؛ بنابراین در صورت بروز مشکل در تأمین سوخت، کمبود برق و حتی قطعی آن دور از انتظار نخواهد بود.
وی با تشبیه صنعت برق به یک درخت گفت: اگر محصول امروز این درخت ناترازی است، باید دید در سال‌های گذشته چه منابعی در اختیار آن قرار گرفته است. صنعت برق امروز با انباشت بدهی به بخش خصوصی مواجه است و از سوی دیگر مطالبات خود از دولت را نیز به موقع دریافت نمی‌کند، در نتیجه زنجیره تأمین این صنعت دچار مشکل شده است.
مهاجرت نیروهای متخصص از صنعت برق
مسائلی یکی دیگر از پیامدهای وضعیت موجود را تضعیف منابع انسانی صنعت برق دانست و گفت: بسیاری از نخبگانی که می‌توانستند در حوزه خدمات فنی و مهندسی، پیمانکاری و سایر بخش‌های این صنعت فعالیت کنند، به سمت صنایع دیگر مهاجرت کرده‌اند و در برخی موارد نیز با فرار مغزها مواجه هستیم.
وی تأکید کرد: مشکلات صنعت برق صرفاً به وزارت نیرو محدود نمی‌شود و نهادهای مختلفی از وزارت نفت گرفته تا دستگاه‌های مرتبط با بیمه، مالیات، بانک مرکزی و وزارت صمت بر شرایط این صنعت اثرگذار هستند.
110 هزار میلیارد تومان بدهی صنایع به صنعت برق
دبیر سندیکای صنعت برق ایران با اشاره به مطالبات صنعت برق از مصرف‌کنندگان اظهار کرد: حدود 110 هزار میلیارد تومان بدهی صنایع به این صنعت وجود دارد که این رقم نشان می‌دهد زنجیره تأمین برق با یک مشکل جدی مالی مواجه است.
وی افزود: اگر منابع مالی لازم در اختیار صنعت برق
قرار نگیرد، پیمانکار، مشاور، سازنده و بازرگان نیز امکان ادامه فعالیت نخواهند داشت و در نهایت این مسئله خود را در توان تولید و تأمین برق نشان خواهد داد.
مسائلی گفت: نمی‌توان از یک سو انتظار داشت برق پایدار در اختیار صنایع، شبکه اینترنت و سایر بخش‌ها قرار گیرد و از سوی دیگر منابع لازم برای توسعه و نگهداری زیرساخت آن تأمین نشود.
توسعه اینترنت و هوش مصنوعی بدون برق ممکن نیست
نایب‌رئیس کمیسیون انرژی اتاق تهران در ادامه با اشاره به وابستگی زیرساخت‌های ارتباطی به برق اظهار کرد: بیش از 114 میلیون مشترک پهن‌باند 4G در کشور وجود دارد و توسعه نسل‌های جدید ارتباطی و همچنین استفاده از هوش مصنوعی، نیازمند توسعه همزمان زیرساخت برق است.
وی افزود: در فاصله سال‌های 2020 تا 2025، میزان سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جدید زیرساختی مرتبط با هوش مصنوعی در جهان هفت برابر شده است، اما اگر مصرف‌کنندگان و خدمات جدید را توسعه دهیم و همزمان زیرساخت برق را توسعه ندهیم، با محدودیت جدی مواجه خواهیم شد.
مسائلی ادامه داد: یکی از دلایل برخورد با استخراج غیرمجاز رمزارز نیز همین است؛ برخی مصرف‌کنندگان بدون توجه به ظرفیت شبکه به آن متصل می‌شوند، در حالی که شبکه برای چنین میزان مصرفی توسعه پیدا نکرده است.
وی با اشاره به وابستگی شبکه ارتباطی به برق گفت: وقتی برق یک منطقه قطع می‌شود، یکی از نخستین پیامدها می‌تواند اختلال در سایت‌های BTS باشد؛ چراکه این تجهیزات نیز برای ادامه فعالیت به برق پشتیبان نیاز دارند و تأمین باتری و سایر تجهیزات پشتیبان هزینه قابل توجهی دارد.
توسعه تجدیدپذیرها بدون ذخیره‌ساز کافی نیست
مسائلی با اشاره به سیاست توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر گفت: حرکت به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر راهبرد درستی است، اما توسعه گسترده انرژی خورشیدی بدون توجه همزمان به ذخیره‌سازها نمی‌تواند مسئله ناترازی را به‌طور کامل حل کند.
وی توضیح داد: انرژی خورشیدی می‌تواند در روزهای آفتابی برق تولید کند، اما برای شب و روزهای ابری باید راهکار ذخیره‌سازی نیز وجود داشته باشد. بنابراین اگر برای یک برنامه، «پلن A» داریم، باید «پلن B» آن نیز مشخص باشد.
دبیر سندیکای صنعت برق ایران با اشاره به وضعیت ظرفیت خورشیدی کشور گفت: از حدود 6 هزار مگاوات ظرفیت منصوبه خورشیدی، حدود 700 مگاوات در بورس انرژی عرضه شده است؛ در حالی که صحبت از هدف‌گذاری‌های بسیار بالاتر برای توسعه ظرفیت خورشیدی در کشور است.
سرمایه‌گذار «موش آزمایشگاهی» نیست
وی ریشه بخشی از مشکلات توسعه تجدیدپذیرها را در نبود ثبات اقتصادی و مقرراتی دانست و گفت: تا زمانی که به اقتصاد زیرساختی برق توجه نشود و قوانین و مقررات دائماً تغییر کند، نمی‌توان انتظار داشت سرمایه‌گذار وارد این صنعت شود.
مسائلی تصریح کرد: سرمایه‌گذار «موش آزمایشگاهی» نیست که با هر تغییر سیاست و مقررات، شرایط جدیدی را تجربه کند. اگر از سرمایه‌گذار می‌خواهیم در صنعت برق سرمایه‌گذاری کند، باید شرایط اقتصادی و مقرراتی با ثباتی برای او فراهم شود.
وی با اشاره به مشکلات تأمین ارز افزود: صنعت برق یک صنعت ارزبر است و به گفته وی، حدود 60 درصد نیاز ارزی کشور به این صنعت مرتبط است، اما منابع ارزی مورد نیاز به میزان کافی در اختیار آن قرار نمی‌گیرد.
مسائلی در پایان گفت: با توجه به شرایط موجود، به نظر می‌رسد طی چند سال آینده همچنان به نیروگاه‌های فسیلی وابسته خواهیم بود و در صورت تأمین نشدن سوخت، صنعت برق با مشکل مواجه خواهد شد.
وی توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر کوچک و سامانه‌های خورشیدی برای مصارف خانگی را اقدامی مناسب دانست، اما تأکید کرد: با شرایط فعلی لجستیک و تأمین ارز، دستیابی به اهداف بلندپروازانه توسعه تجدیدپذیرها دشوار خواهد بود.
دبیر سندیکای صنعت برق ایران در پایان تأکید کرد: حمایت از صنعت برق نباید صرفاً در حرف باشد و باید در عمل اتفاق بیفتد؛ چراکه برق «زیرساختِ زیرساخت‌ها» است و بدون آن، زندگی عادی، توسعه صنعتی، اشتغال و حتی زیرساخت‌های ارتباطی کشور با مشکل مواجه خواهد شد.