خبرگزاری آریا -استاندار خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و استعدادهای جوانان استان گفت: برگزاری هفته جهانی فضا در نیشابور می‌تواند نقطه آغاز حرکت‌های بزرگ علمی و فناورانه باشد و زمینه توسعه صنعت فضایی در شرق کشور را فراهم کند.
به گزارش خبرگزاری آریا در نیشابور بزرگ ،استاندار خراسان رضوی، در مراسمی به مناسبت هفته جهانی فضا در افلاک‌نمای خیام نیشابور با تأکید بر ضرورت فراهم‌کردن زمینه رشد و فعالیت جوانان و بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و فناورانه استان، گفت: توسعه تنها به ساخت‌وساز و ایجاد زیرساخت‌های فیزیکی محدود نمی‌شود، بلکه توجه به ذهن پویا و خلاق جوانان و فراهم‌کردن فرصت برای شکوفایی استعدادهای آنان از مهم‌ترین الزامات توسعه است.
غلامحسین مظفری با اشاره به ظرفیت‌های علمی و فرهنگی نیشابور عنوان کرد: این شهر با برخورداری از پیشینه علمی و فرهنگی ارزشمند و پرورش شخصیت‌های برجسته، ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای حرکت در مسیر توسعه دارد و باید از این داشته‌ها برای ساختن آینده استفاده کرد. برگزاری هفته فضا در نیشابور نیز می‌تواند نقطه آغاز حرکت‌های بزرگ در این حوزه باشد.
استاندار خراسان رضوی با اشاره به اهمیت ایجاد فرصت برای فعالیت جوانان افزود: امروز ذهن پویا و فعال جوانان از مهم‌ترین ظرفیت‌هایی است که می‌تواند جامعه را در مسیر رشد و توسعه قرار دهد. باید شرایطی فراهم شود تا جوانان بتوانند استعدادها و توانمندی‌های خود را نشان دهند و در عرصه‌های علمی و فناورانه نقش‌آفرینی کنند. کسب رتبه نخست جهانی در المپیاد نجوم طی دو سال متوالی، مایه افتخار است و ضرورت توجه بیشتر به استعدادهای جوانان را نشان می‌دهد.
مظفری ادامه داد: سرعت تحولات، پیشرفت فناوری و تغییرات در عرصه‌های مختلف بسیار زیاد است و اگر حتی برای مدتی کوتاه از این روند عقب بمانیم، فاصله ما با دیگران به میزان قابل‌توجهی افزایش پیدا می‌کند. ازاین‌رو، باید با شناخت دقیق ظرفیت‌های موجود و استفاده از فرصت‌ها، زمینه حضور مؤثرتر جوانان و مجموعه‌های علمی استان را در عرصه‌های جدید فراهم کنیم.
وی همچنین بیان کرد: در حوزه‌هایی مانند اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی، ظرفیت‌های ارزشمندی در استان وجود دارد که باید به‌درستی سامان‌دهی و از آن‌ها استفاده شود. در همین راستا، شورای سیاست‌گذاری متمرکزی برای سامان‌دهی این ظرفیت‌ها در استان شکل گرفته است تا امکان بهره‌گیری هماهنگ از توانمندی‌های موجود فراهم شود.
استاندار خراسان رضوی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت: در این حوزه اتفاقات گسترده و مهمی رخ داده و طی 100 روز، اقدامات زیرساختی قابل‌توجهی در خراسان رضوی انجام شده است. این اقدامات مسئولیت سنگینی برای مجموعه استان ایجاد می‌کند تا بتوانیم با همکاری و هم‌افزایی، زمینه توسعه فناوری و استفاده از ظرفیت‌های علمی و تخصصی موجود را فراهم کنیم. این ظرفیت‌ها می‌توانند زمینه شکل‌گیری یک پایگاه مهم علمی و فناورانه در شرق کشور را فراهم کنند و در مسیر توسعه خراسان و ایفای نقش مؤثرتر این منطقه در سطح ملی و فراتر از آن مورد استفاده قرار گیرند. خراسان رضوی به دلیل موقعیت جغرافیایی و ارتباط با کشورهای منطقه، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و باید از این ظرفیت برای گسترش همکاری‌ها و تقویت نقش استان استفاده شود.
وی با بیان اینکه توسعه استان باید بر پایه ظرفیت‌های موجود و نگاه رو به آینده دنبال شود، اظهار کرد: داشته‌های علمی، فرهنگی و انسانی استان سرمایه‌ای برای حرکت به سمت آینده است و باید با تکیه بر آن‌ها، زمینه معرفی توانمندی‌های خراسان رضوی در عرصه‌های مختلف فراهم شود. در این مسیر، توجه به نسل جدید و واگذاری فرصت و مسئولیت به جوانان، ضرورتی است که باید در برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای مورد توجه قرار گیرد.
استاندار خراسان رضوی همچنین با تأکید بر اهمیت بهره‌برداری از زیرساخت‌های ایجادشده تصریح کرد: مهم‌تر از ساخت مجموعه‌ها، بهره‌برداری مناسب از آن‌هاست. باید این مجموعه‌ها با امکانات مناسب در اختیار بهره‌برداران قرار گیرند و برای استفاده مؤثر از ظرفیت‌های آن‌ها برنامه‌ریزی شود. نگهداری و به‌روز نگه‌داشتن امکانات نیز اهمیت زیادی دارد تا این زیرساخت‌ها بتوانند در مسیر تحقق اهداف علمی و فناورانه مورد استفاده قرار گیرند.
مظفری خاطرنشان کرد: بخشی از ظرفیت‌هایی که امروز در اختیار استان قرار دارد، حاصل تلاش و مشارکت افرادی است که با علاقه و همراهی خود در شکل‌گیری این مجموعه‌ها نقش داشته‌اند. حفظ این سرمایه‌ها و فراهم‌کردن زمینه استمرار فعالیت آن‌ها، در کنار توسعه امکانات و استفاده از توان جوانان، باید مورد توجه قرار گیرد.
در ادامه، حسین سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران با تأکید بر ضرورت سرمایه‌گذاری در صنعت فضایی و تقویت نیروی انسانی متخصص، گفت: آینده کشور با توسعه این صنعت گره خورده است و برای حفظ جایگاه ایران در عرصه فضایی باید از ظرفیت‌های علمی و تخصصی داخلی استفاده کرد و زمینه مشارکت گسترده‌تر دانشگاه‌ها، بخش خصوصی و مجموعه‌های فناور را فراهم آورد.
وی افزود: در دو سال گذشته، دستاوردهای مهمی در این حوزه به دست آمده و در بسیاری از شاخص‌های توسعه صنعت فضایی رکوردهای جدیدی ثبت شده است. انجام نخستین مانور مداری با استفاده از پیشران‌های گاز سرد، تثبیت فناوری ماهواره‌بر سیمرغ، پرتاب نخستین ماهواره مخابراتی کاملاً بومی ناهید 2 و انجام پرتاب‌های سه‌گانه ماهواره‌های سنجشی از جمله این دستاوردهاست. همچنین نخستین پرتاب‌های انجام‌شده توسط بخش خصوصی، نشان‌دهنده گسترش فعالیت‌ها و افزایش رقابت در صنعت فضایی کشور است.
رئیس سازمان فضایی ایران ادامه داد: در حال حاضر ماهواره‌هایی در بخش‌های مختلف صنعت فضایی کشور در دست ساخت بوده و تعداد این ماهواره‌ها نیز در حال افزایش است. این روند نشان می‌دهد که ظرفیت نیروی انسانی و توان تخصصی کشور برای توسعه صنعت فضایی گسترش یافته و برنامه‌های متعددی برای تداوم این مسیر در دست اجراست. در ماه‌های آینده نیز انتظار می‌رود رکوردهای جدیدی در این حوزه ثبت شود.
سالاریه با اشاره به اهمیت نیروی انسانی در توسعه فناوری‌های فضایی بیان کرد: آنچه صنعت فضایی کشور را شکل داده، صرفاً تجهیزات، ساختمان‌ها و آزمایشگاه‌ها نیست، بلکه نیروی انسانی متخصص، دانش و توانمندی‌های بومی است. اگر نیروی انسانی توانمند و آموزش‌دیده در اختیار داشته باشیم و زمینه فعالیت و مشارکت او را فراهم کنیم، می‌توانیم مسیر توسعه را با قدرت ادامه دهیم. صنعت فضایی ایران طی بیش از دو دهه گذشته بر پایه دانش و تخصص داخلی شکل گرفته و همین ویژگی، پشتوانه ادامه فعالیت‌ها و بازسازی ظرفیت‌های آسیب‌دیده است.
وی همچنین گفت: حوزه فضایی با بخش‌های مختلف زندگی و آینده جوامع ارتباط دارد و سرمایه‌گذاری در آن برای کشورهایی که به دنبال پیشرفت هستند، ضرورتی جدی است. امروزه استفاده از منابع انرژی و سایر منابع موجود در ماه و سیارک‌ها، از موضوعات عملیاتی مورد توجه قدرت‌های بزرگ فضایی جهان است و پیش‌بینی‌هایی درباره آغاز بهره‌برداری از منابع ماه در سال 2028 تا 2030 مطرح شده است. بنابراین، ایران نیز باید برای حفظ سهم و جایگاه خود در این عرصه، از هم‌اکنون برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری کند.
رئیس سازمان فضایی ایران افزود: خراسان رضوی ظرفیت‌های مناسبی برای توسعه کاربردهای فناوری فضایی دارد و می‌توان از تصاویر و داده‌های ماهواره‌ای در حوزه‌هایی مانند کشاورزی، مدیریت منابع آب و معدن استفاده کرد. دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و مجموعه‌های دانش‌بنیان استان نیز می‌توانند در اجرای پروژه‌های عملیاتی و توسعه این کاربردها مشارکت داشته باشند. برنامه ما این است که با تکیه بر ظرفیت‌های علمی و تخصصی استان، از مرحله طرح موضوع فراتر برویم و پروژه‌های اجرایی مشخصی را دنبال کنیم.
وی با اشاره به توسعه فناوری‌های ماهواره‌ای در کشور اظهار کرد: اکنون ماهواره‌هایی با قدرت تفکیک مکانی حدود یک متر و بهتر از آن در دست ساخت هستند و پروژه‌های متعددی نیز در مجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با همکاری بخش خصوصی و سایر مجموعه‌های فعال در این صنعت تعریف شده است. توسعه این ماهواره‌ها و گسترش خدمات مبتنی بر داده‌های فضایی، از محورهای مهم برنامه‌های کشور در این حوزه به شمار می‌رود.
او با اشاره به جایگاه ایران در صنعت فضایی جهان بیان کرد: در حال حاضر حدود 10 تا 12 کشور در جهان توانایی ساخت ماهواره، طراحی و ساخت پرتابگر، انجام پرتاب، در اختیار داشتن پایگاه پرتاب، کنترل ماهواره در مدار و دریافت و پردازش داده‌های آن را دارند و ایران یکی از کشورهای برخوردار از این توانمندی‌هاست. حفظ و ارتقای این جایگاه، مستلزم تداوم سرمایه‌گذاری، تقویت نیروی انسانی و توسعه همکاری میان بخش‌های مختلف است.
سالاریه با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های علمی و مردمی نیشابور افزود: این شهرستان از ظرفیت‌های مناسبی در حوزه علم، پژوهش و توسعه برخوردار است و مشارکت مردم در احداث افلاک‌نما نیزنشان‌دهنده علاقه‌مندی و همراهی آنان در این زمینه است. چنین ظرفیت‌هایی می‌توانند زمینه شکل‌گیری مرکزی برای هم‌اندیشی متخصصان، تبادل ایده و توسعه فعالیت‌های علمی و فضایی را فراهم کنند.
وی همچنین گفت: ظرفیت ایجاد رصدخانه در این شهرستان نیز قابل بررسی است و مطالعات اولیه آن در دستور کار قرار خواهد گرفت. هدف، صرفاً برگزاری نشست‌ها و برنامه‌های مناسبتی نیست، بلکه باید با برگزاری نشست‌های تخصصی و پیگیری مستمر، زمینه اجرای طرح‌های عملیاتی و توسعه صنعت فضایی در استان فراهم شود.
رئیس سازمان فضایی ایران همچنین با اشاره به نتایج المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک اظهار کرد: کسب مدال‌های طلای متعدد توسط دانش‌آموزان ایرانی و دریافت هشت مدال طلا در این رقابت‌ها، نشان‌دهنده ظرفیت بالای علمی کشور است. باید از این استعدادها حمایت کرد و زمینه حضور و فعالیت مؤثر آنان را در مسیر توسعه علوم و فناوری‌های فضایی فراهم آورد.
سپس مهدی دونده، معاون استاندار و فرماندار ویژه نیشابور، خواستار ایجاد پایگاه دائمی پژوهش‌های فضایی در افلاک‌نمای نیشابور شد و گفت: با توجه به ظرفیت‌های موجود در این مجموعه، ضروری است کارکرد آن از فعالیت‌های صرفاً نمایشی فراتر برود و به سمت فعالیت‌های علمی و پژوهشی توسعه یابد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های علمی و آموزشی نیشابور اظهار کرد: این شهرستان در سال جاری با رشد 20 درصدی رتبه‌های زیر هزار کنکور و افزایش 35 درصدی دستاوردهای جشنواره‌های علمی نسبت به 20 سال گذشته، از توانمندی‌های قابل‌توجهی در پرورش استعدادها برخوردار است.
همچنین محمد رستمی، نماینده مردم نیشابور، فیروزه، زبرخان و میان‌جلگه در مجلس شورای اسلامی، گفت: نیشابور با برخورداری از ظرفیت دانشگاهی، جوانان مستعد و پیشینه علمی ارزشمند، می‌تواند به یکی از کانون‌های فناوری‌های فضایی، هوش مصنوعی و شرکت‌های دانش‌بنیان در شمال شرق کشور تبدیل شود؛ هدفی که تحقق آن به توسعه زیرساخت‌های فناورانه، تربیت نیروی متخصص و گسترش پژوهش‌های کاربردی نیاز دارد.
وی افزود: تحلیل تصاویر ماهواره‌ای با کمک هوش مصنوعی می‌تواند در مدیریت منابع آب، کشاورزی، بررسی تغییرات زمین و شناسایی مخاطرات محیطی کاربرد داشته باشد و برای نیشابور که با مسائل مرتبط با منابع آب و کشاورزی پایدار روبه‌روست، فرصتی ارزشمند است. باید زمینه‌ای فراهم شود تا جوانان و پژوهشگران شهرستان با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای، اطلاعات دقیق‌تری برای مدیریت منابع در اختیار مسئولان قرار دهند و نیشابور از مصرف‌کننده فناوری به تولیدکننده دانش و راهکارهای فناورانه تبدیل شود.
نماینده مردم نیشابور، فیروزه، زبرخان و میان‌جلگه در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: پیشنهاد می‌کنم کارشناسان سازمان فضایی ایران از افلاک‌نمای نیشابور بازدید و ظرفیت‌های آن را ارزیابی کنند تا با ارتقای تجهیزات و محتوای آموزشی، این مجموعه به مرکزی فعال برای ترویج نجوم و آشنایی جوانان با فناوری فضایی تبدیل شود. همچنین برگزاری دوره‌های تخصصی در زمینه تحلیل تصاویر ماهواره‌ای و هوش مصنوعی و تعریف یک پروژه آزمایشی برای پایش منابع آب و کشاورزی نیشابور می‌تواند آغاز همکاری‌های عملی باشد. تشکیل کارگروهی مشترک با مسئول پیگیری، زمان‌بندی و خروجی‌های مشخص و پیگیری حمایت دستگاه‌های ملی نیز برای پیشبرد این برنامه‌ها ضروری است./سید باقر میرعلمدار