خبرگزاری آریا -معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی با بیان اینکه ایران در شاخص شدت مصرف انرژی وضعیت نامطلوبی دارد، گفت: هدف از تفاهم‌نامه با معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی، ایجاد تقاضای مؤثر برای خدمات دانش‌بنیان و فناوری‌های جدید با هدف کاهش مصرف و افزایش بهره‌وری انرژی است.
به گزارش آریا، اسماعیل سقاب اصفهانی در مراسم امضای تفاهم‌نامه توسعه همکاری‌های مشترک میان سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری و صندوق نوآوری و شکوفایی، اظهار کرد: سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، سازمانی تازه‌تأسیس است که به دستور رئیس‌جمهور، مأموریت سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری در این حوزه را بر عهده دارد و قرار است با استفاده از ظرفیت‌های موجود و یکپارچه‌سازی سازوکارها، به بهینه‌سازی و مدیریت مصرف انرژی کشور کمک کند.
وی با اشاره به عملکرد کشور در حوزه تولید انرژی افزود: با وجود تحریم‌ها و کارشکنی‌ها، در توسعه ظرفیت‌های تولید انرژی عملکرد قابل قبولی داشته‌ایم و در برخی حوزه‌های بالادستی نیز به فناوری‌های کم‌نظیری دست یافته‌ایم، اما در حوزه مصرف انرژی با مشکلات جدی مواجه هستیم.
رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی با اشاره به بالا بودن شاخص شدت مصرف انرژی در کشور تصریح کرد: این وضعیت نشان می‌دهد که در مصرف انرژی عملکرد مناسبی نداریم. این مسئله به همه بخش‌ها، از ظرفیت‌های تولیدی و اقتصادی کشور گرفته تا بخش مسکونی و حمل‌ونقل، مربوط می‌شود و همه در شکل‌گیری شرایط کنونی سهم داریم. بنابراین، اصلاح این وضعیت نیز به همکاری همه بخش‌ها نیاز دارد.
سقاب اصفهانی با تأکید بر ضرورت اجرای هم‌زمان برنامه‌های اصلاحی در حوزه انرژی گفت: برای تغییر شرایط، باید مجموعه‌ای از اقدامات مکمل را به‌صورت متوازن پیش ببریم. همان‌طور که در حوزه فناوری به تغییرات جدی نیاز داریم، در زمینه نوع خدمات و محصولات، راندمان تولید، فرهنگ‌سازی، الگوسازی مصرف و نظام قیمت‌ها نیز باید تغییراتی هماهنگ ایجاد شود.
وی ادامه داد: در سیاست‌های کلی نظام نیز بر اصلاحات انرژی و مدیریت مصرف از طریق اقدامات متوازن و هماهنگ قیمتی و غیرقیمتی تأکید شده است. تجربه نشان داده است که تمرکز بر یک اقدام به‌تنهایی، نتایج مورد انتظار را به همراه ندارد و زمانی که مجموعه‌ای از راهکارها به‌صورت ترکیبی اجرا شده‌اند، نتایج بهتری حاصل شده است.
ضرورت تقویت تقاضا برای فناوری‌های دانش‌بنیان
معاون رئیس‌جمهور با اشاره به ظرفیت‌های علمی و فناورانه کشور بیان کرد: برای حل مسئله مصرف انرژی، توسعه خدمات دانش‌بنیان و استفاده از فناوری‌های جدید اهمیت زیادی دارد. این پرسش مطرح است که آیا کشور در توسعه این خدمات و فناوری‌ها ناتوان است یا نیروی انسانی متخصص و جوانان توانمند برای دستیابی به فناوری‌های جدید در اختیار ندارد؟ پاسخ منفی است؛ مسئله اصلی، ضعف در سمت تقاضای فناوری است.
وی افزود: در سال‌های گذشته، معاونت علمی و سایر بخش‌های کشور تلاش‌های زیادی برای توسعه فناوری انجام داده‌اند و امروز در بسیاری از حوزه‌ها به دستاوردهای خوبی رسیده‌ایم، اما نتوانسته‌ایم سیاست‌ها را به‌گونه‌ای تنظیم کنیم که تقاضای مؤثری برای استفاده از این خدمات و فناوری‌ها شکل بگیرد.
سقاب اصفهانی با اشاره به اهداف تفاهم‌نامه سه‌جانبه گفت: می‌خواهیم با همکاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری و صندوق نوآوری و شکوفایی، تقاضا برای خدمات دانش‌بنیان و فناوری‌های جدید را با هدف کاهش مصرف انرژی و افزایش بهره‌وری انرژی تحریک کنیم. سه مجموعه قرار است با تکیه بر ظرفیت‌های موجود و بدون ایجاد ساختارهای سازمانی جدید، به‌صورت یکپارچه این هدف را دنبال کنند.
وی با بیان اینکه هر یک از مجموعه‌های مشارکت‌کننده ظرفیت‌های مشخصی برای تحقق این هدف دارند، توضیح داد: سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی در حوزه سیاست‌گذاری، نظارت، تأمین چارچوب‌های اجرایی و سازوکارهایی مانند گواهی‌های صرفه‌جویی ظرفیت‌هایی دارد. از سوی دیگر، معاونت علمی در حوزه سیاست‌گذاری و صندوق نوآوری و شکوفایی در زمینه تأمین منابع و ابزارهای حمایتی، از جمله معافیت‌های مالیاتی، ظرفیت‌هایی دارند که باید در کنار یکدیگر به کار گرفته شوند.
ایجاد انگیزه اقتصادی برای استفاده از فناوری‌های کم‌مصرف
رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی با تأکید بر ضرورت ایجاد انگیزه اقتصادی برای استفاده از فناوری‌های جدید اظهار کرد: باید این پیام به شرکت‌های دانش‌بنیان و متقاضیان خدمات فناورانه منتقل شود که دسترسی به این خدمات تسهیل شده و استفاده از آن‌ها از نظر اقتصادی نیز توجیه‌پذیر است.
وی افزود: برای مثال، باید سازوکارها به‌گونه‌ای طراحی شوند که خودروسازان، هم امکان دسترسی به فناوری‌های جدید را داشته باشند و هم از نظر اقتصادی برای استفاده از آن‌ها انگیزه پیدا کنند. در برخی موارد، امکان دسترسی فنی به فناوری وجود دارد، اما نظام تعرفه‌ها، قیمت‌گذاری، فروش و عرضه محصولات به‌گونه‌ای طراحی شده که انگیزه کافی برای ارتقای فناوری ایجاد نمی‌کند.
سقاب اصفهانی با اشاره به برنامه دولت برای اجرایی‌کردن این چارچوب گفت: توافق ما این نبوده که صرفاً یک تفاهم‌نامه تشریفاتی امضا کنیم، بلکه هدف این است که یک برنامه عملیاتی شکل بگیرد و پس از شش ماه بتوانیم گزارشی از نتایج آن ارائه دهیم؛ از جمله اینکه چه میزان تقاضا برای خدمات دانش‌بنیان ایجاد شده و عرضه این خدمات تا چه اندازه افزایش یافته است.
وی اضافه کرد: برای پیگیری اجرای تفاهم‌نامه، دبیرخانه‌ای در معاونت علمی پیش‌بینی شده است تا گزارش‌های دوره‌ای از روند پیشرفت برنامه تهیه و ارائه شود. هدف این است که دستگاه‌های مصرف‌کننده انرژی به‌جای حضور صرفاً تشریفاتی در نمایشگاه‌های فناوری، با انگیزه اقتصادی و بر اساس نیازهای واقعی خود برای خرید و استفاده از محصولات دانش‌بنیان اقدام کنند.
اتلاف انرژی؛ چالش و فرصت رشد اقتصادی
معاون رئیس‌جمهور با اشاره به ظرفیت‌های گسترده بهینه‌سازی انرژی در کشور گفت: میزان اتلاف و هدررفت انرژی از یک سو موجب هدررفتن منابع کشور می‌شود، اما از سوی دیگر، فرصتی برای جمع‌آوری این منابع هدررفته و تبدیل آن‌ها به رشد اقتصادی فراهم می‌کند.
وی ادامه داد: در برخی موارد، منابع انرژی تولید شده و تا نزدیکی خانه‌ها و کارخانه‌ها انتقال یافته‌اند و اکنون مسئله اصلی این است که این منابع را به‌درستی مصرف کنیم. به همین دلیل، در بسیاری از حوزه‌های بهینه‌سازی می‌توان با اقدامات هدفمند، به نتایج ملموس‌تری دست یافت.
سقاب اصفهانی از توسعه فناوری‌های مرتبط با کنتورهای گاز و برق، شناسایی و کاهش نشت گاز در شبکه‌های شهری، جمع‌آوری گازهای مشعل، تشخیص هدررفت در خطوط انتقال، استفاده از بخاری‌ها و تجهیزات پربازده‌تر در بخش خانگی و صنعت و توسعه موتورهای برقی و اسکوترهای برقی به‌عنوان نمونه‌هایی از زمینه‌های قابل پیگیری نام برد.
وی همچنین با اشاره به ظرفیت فناوری‌ها برای تغییر الگوهای ارائه خدمات اظهار کرد: می‌توان ساختار خدمات را به‌گونه‌ای طراحی کرد که نیاز به حمل‌ونقل نیز تغییر کند. این حوزه‌ها ظرفیت ایجاد فرصت‌های جدید برای ارائه خدمات به مردم و توسعه فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان را دارند.
رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی در پایان ابراز امیدواری کرد با همکاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری و صندوق نوآوری و شکوفایی، بخشی از این ظرفیت‌ها در قالب چارچوب جدید همکاری به مرحله اجرا برسد و زمینه تازه‌ای برای توسعه فناوری‌های کاهش مصرف و افزایش بهره‌وری انرژی در کشور فراهم شود.