خبرگزاری آریا -ویلای عوده میزبان سخنرانی فکری و موسیقایی منحصربهفردی با عنوان «فن رهبری ارکستر» به همت مؤسسه ملی عالی موسیقی و به دعوت هبه القواس، آهنگساز، بود؛ شب فرهنگی استثنایی که با عمق علمی و تعالی همراه بود و مایسترو دیوید رو، رهبر ارکستر بریتانیایی-آمریکایی جهان، آن را ارائه کرد.
به گزارش آریا؛ دیوید رو از چهرههای برجسته موسیقی است و هماکنون مدیر هنری ارکستر فیلارمونیک نیوجرسی، مدیر موسیقی گروه «تنورهای ایرلندی» و ارکستر منهتن و رهبر اصلی جشنواره بینالمللی صداهای ونیز است. کارنامه او سرشار از دستاوردهای موسیقایی است که برجستهترین آنها سالها دستیاری تاریخی افسانه موسیقی سیجی اوزاوا، یکی از برجستهترین رهبران ارکستر تاریخ، است؛ همچنین رهبری بزرگترین ارکسترهای جهان مانند ارکستر سمفونیک بوستون، سنت لوئیس، کلمبوس، ارکستر ملی سلطنتی اسکاتلند، ملی لیل، پورتوریکو، بوسان و بسیاری از ارکسترهای اپرا و سمفونیک در اروپا، آسیا و آمریکای لاتین. نام او با همکاریهای تاریخی با غولهای موسیقی مانند مستیسلاف روستروپوویچ، آیزاک پرلمن و جسی نورمن گره خورده است؛ پس از سالها دستیاری تاریخی مایسترو فقید سیجی اوزاوا در تانگلوود.
مایسترو رو که دارنده بورس اوزاوا و مدارک کارشناسی و کارشناسی ارشد از دانشگاههای منچستر و نورثوسترن است، در کارنامه خود آکادمی و داوری بینالمللی در مسابقات معتبری مانند شورای اپرای متروپولیتن را دارد و همین حضور او در بیروت را رویدادی استثنایی از هر نظر کرده است. این سخنرانی پیش از کنسرتی برگزار شد که مایسترو رو در آن ارکستر فیلارمونیک ملی لبنان را بهعنوان مهمان ویژه رهبری کرد و اسطوره گیتار اسپانیایی خوزه ماریا دل ری در آن مشارکت داشت؛ در چارچوب کنسرتهای اختصاصیافته به بزرگداشت سال 2026، سال ولید غلمیه.
دکتر هبه القواس این شب را با سخنانی خوشآمدگویی افتتاح کرد و در آن به راز رهبری ارکستر پرداخت و تأکید کرد جادوی رهبر واقعی از عمق تمرینهای نخستین و تعامل زنده و خلاق با نوازندگان سرچشمه میگیرد؛ جایی که صدای ارکستر از همان دو روز اول تمرین کاملاً دگرگون میشود. او به غنای برنامه موسیقی که ترکیبی از بیان نمایشی در آثار ولید غلمیه، پیچیدگی ساختاری استراوینسکی و جادوی «کنسرتو آرانخوئز» برای گیتار با امضای خواکین رودریگو بود اشاره کرد که با مشارکت نوازنده جهانی گیتار خوزه ماریا گایاردو دل ری اجرا شد. القواس از بعد موسیقایی فراتر رفت و دیدگاهی فلسفی درباره رهبری ارائه کرد و ابراز امیدواری کرد «سرایت حکمت و قاطعیت از سکوی رهبر به مدیریت امور عمومی» منتقل شود؛ زیرا وقتی فرد بینش و بصیرت رهبری داشته باشد، کردار و صدایش در جریانی ابدی و بیپایان در جهان سفر میکند.
مایسترو دیوید رو سخنرانی را با سبکی آمیخته به شوخطبعی هوشمندانه و تحلیل عمیق آغاز کرد و از دکتر القواس و دوستش پاتریسیا شرفان که هماهنگی کنسرت او در لبنان را بر عهده داشت تشکر کرد. او به ابهام حرفه رهبر ارکستر در ذهن مخاطبان پرداخت و صدای مستقیم و بنیادین یک خواننده سوپرانو یا نغمههای گرم گیتار اندلسی را با رهبری مقایسه کرد که ساکت میایستد و دستانش را در هوا حرکت میدهد. از این منظر، رو دو بعد اصلی و مکمل برای وظیفه خود تعیین کرد: «پلیس راهنمایی و رانندگی» و «مفسر هنری». در بعد نخست و برای پرهیز از هرجومرج ناشی از فاصلههای گسترده میان نوازندگان در ارکستر بزرگ، رهبر ارکستر ریتم و همزمانی بصری را از طریق زبانی بدنی مبتنی بر هندسه حرکات در فضا تنظیم میکند؛ شکل «قلاب ماهیگیری» برای ریتم دوضربی، مثلث برای سهضربی، علامت صلیب برای چهارضربی و تا ریتمهای ترکیبی مانند پنجضربی و هفتضربی را ترسیم میکند. او مفهوم «اکتوس» را بهعنوان نقطه تکیه و دقت ضربان ناشی از حرکتی نرم در مچ دست که مانند پرتاب تیر است توضیح داد؛ حرکتی که امکان کنترل سرعت را بهعنوان ستون معماری موسیقی در زمان فراهم میکند و حاضران آن را عملاً با تکرار عبارت «لبنان را دوست دارم» همزمان با اشارات حرکتی او تجربه کردند.
در بعد دوم مربوط به تفسیر هنری، مایسترو تأکید کرد موسیقی زبانی بیانگر و فردی است و ارکستر از حدود صد هنرمند حرفهای تشکیل شده که دههها در صیقل مهارتهای خود کوشیدهاند و هر یک دیدگاه ویژه خود را دارد؛ بنابراین وظیفه رهبر ارکستر یکسانسازی این دیدگاههای متعدد و ذوب آنها در یک پیام نغمهای واحد بدون خودکامگی است. رو توضیح داد الگوی «مایسترو مستبد» در دوران مدرن از میان رفته و جای آن را تعامل همکارانه و منعطفی گرفته که به رقص دونفره بولرو میماند؛ جایی که رهبر شریکش، یعنی ارکستر، را با لمسهای حرکتی ظریف هدایت میکند تا بتواند بدرخشد و بهترین خود را بیان کند. او در پایان فلسفه خود در اداره تمرینها را توضیح داد: ترجیح میدهد در روزهای نخست سختگیری و دقت شدید داشته باشد و هرچه به زمان کنسرت نزدیکتر میشود از سخن گفتن و مداخله بکاهد و بگذارد نغمهها بهصورت طبیعی و خودانگیخته در لحظه رویارویی با تماشاگران شکل بگیرند و جاری شوند؛ پیش از آنکه در را باز کند و نوری تازه بر رازهای عصای جادویی بیفکند.
در پایان این شب منحصربهفرد که زیباترین جلوههای خلاقیت انسانی در آن نمایان شد، مایسترو دیوید رو در را برای گفتوگویی جذاب گشود که کنجکاوی موسیقایی و معرفتی حاضران را برانگیخت و آنان با پرسشهای هوشمندانه و متنوع درباره ظرافتهای رهبری و رازهای آن به او پاسخ دادند؛ نشستی که با گفتوگویی پرجنبوجوش و تعاملی فکری عمیق به اوج رسید و کلیدهای تازهای برای درک موسیقی سمفونیک و فهم رازهای پنهان پشت حرکت عصا به حاضران داد. این دیدار استثنایی که کنسرواتوار در قلب پایتخت برگزار کرد ثابت کرد موسیقی همچنان پل ابدی ارتباط انسانی و زبان جهانی فراتر از مرزهاست و بیروت بار دیگر تأیید کرد که همواره واحهای برای هنر والا، مشعل ابدی هنرهای زیبا و مرجعی زنده برای تنوع، غنا و فرهنگ خواهد بود.