خبرگزاری آریا - با تصویب توافقنامه همکاری ایران و روسیه در شورای عالی امنیت ملی و تحویل کامل اراضی مسیر به طرف روسی، پروژه راهبردی راه‌آهن رشت ـ آستارا وارد مرحله تازه‌ای از پیگیری‌های اجرایی شده است.
راه‌آهن رشت ـ آستارا سال‌هاست به‌عنوان یکی از حلقه‌های مفقوده کریدور بین‌المللی شمال ـ جنوب مطرح است؛ پروژه‌ای که تکمیل آن علاوه بر تحول در شبکه حمل‌ونقل کشور، جایگاه اقتصادی و ترانزیتی گیلان را در معادلات منطقه‌ای ارتقا خواهد داد.
اکنون مجموعه‌ای از تحولات جدید، از تصویب توافقنامه همکاری با روسیه در شورای عالی امنیت ملی گرفته تا تحویل کامل اراضی مسیر و تأکید رئیس‌جمهور بر اختصاص سرمایه‌ای نزدیک به 300 هزار میلیارد تومان، چشم‌انداز تازه‌ای پیش روی این طرح قرار داده است.
هوشنگ بازوند، معاون وزیر راه و شهرسازی، با اشاره به روند نهایی‌شدن توافقات این پروژه اعلام کرد که یکی از درخواست‌های طرف روسی، تصویب توافقنامه در مجلس شورای اسلامی یا مرجع قانونی متناظر در ایران بوده است؛ موضوعی که با پیگیری‌های انجام‌شده، هفته گذشته در شورای عالی امنیت ملی به تصویب رسید.
این تصمیم از منظر اجرایی و دیپلماتیک اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه یکی از موانع مهم پیش‌روی همکاری مشترک ایران و روسیه را برطرف کرده و زمینه را برای پیشبرد مراحل بعدی فراهم می‌کند.
تحویل کامل مسیر؛ پایان یکی از موانع مهم اجرایی
یکی دیگر از تحولات مهم این پروژه، تحویل 37 کیلومتر باقی‌مانده از اراضی مسیر راه‌آهن رشت ـ آستارا به شرکت روسی در چهارشنبه گذشته است.
به گفته بازوند، با این اقدام، تمامی 162 کیلومتر مسیر برای انجام مطالعات و بررسی‌های میدانی در اختیار طرف روسی قرار گرفته است؛ اتفاقی که می‌تواند روند مطالعات فنی، بررسی‌های مهندسی و آماده‌سازی مقدمات عملیات اجرایی را تسریع کند.
نکته قابل توجه در این مرحله، استفاده از توان مهندسان داخلی در فرآیند مطالعات است؛ موضوعی که در کنار همکاری خارجی، می‌تواند زمینه انتقال دانش فنی و تقویت ظرفیت‌های مهندسی کشور را نیز فراهم کند.
حق‌شناس: سرمایه‌گذاری بیش از 300 همتی، ساختار حمل‌ونقل گیلان و کشور را متحول می‌کند
هادی حق‌شناس، استاندار گیلان، نیز با اشاره به ابعاد گسترده این پروژه، راه‌آهن رشت ـ آستارا را یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های زیرساختی کشور دانسته و بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های آن برای توسعه اقتصادی استان تأکید کرده است.
وی در گفت‌وگوی ویژه خبری شبکه باران با اشاره به خریداری حدود 600 هکتار از اراضی مردم در مسیر اجرای این پروژه اظهار کرد: تأکید رئیس‌جمهور بر این است که خط‌آهن رشت ـ آستارا به‌صورت پل احداث شود و در دو طرف آن نیز مسیر آزادراهی شکل بگیرد.
استاندار گیلان با بیان اینکه برآورد اولیه سرمایه‌گذاری موردنیاز برای اجرای این طرح بیش از 300 هزار میلیارد تومان است، گفت: این رقم حدود 30 برابر بودجه عمرانی سالانه استان از منابع مختلف است و اجرای چنین پروژه‌ای می‌تواند ساختار حمل‌ونقل گیلان را متحول کند.
حق‌شناس همچنین با تأکید بر اهمیت انتقال دفاتر شرکت‌های فعال در این پروژه به استان، تصریح کرده است که با استقرار این دفاتر در گیلان، منابع حاصل از فعالیت‌های اقتصادی در داخل استان گردش پیدا می‌کند و می‌تواند در مسیر توسعه و اجرای پروژه‌های عمرانی گیلان به کار گرفته شود.
این نگاه نشان می‌دهد که از منظر مدیریت ارشد استان، اهمیت راه‌آهن رشت ـ آستارا تنها به عبور قطار و جابه‌جایی کالا محدود نیست؛ بلکه نحوه مدیریت سرمایه، محل استقرار شرکت‌ها و گردش منابع مالی نیز در میزان بهره‌مندی اقتصادی گیلان از این ابرپروژه نقش تعیین‌کننده دارد.
300 همت سرمایه‌گذاری؛ فرصتی کم‌سابقه برای اقتصاد گیلان
رئیس‌جمهور نیز با اشاره به آخرین اقدامات انجام‌شده برای اجرای این طرح، از ادامه روند نهایی‌سازی توافقات و امضای اسناد مربوطه خبر داد و اعلام کرد که مأموریت پیگیری سرمایه‌گذاری و فراهم‌کردن زمینه اجرای توافقات نیز به یکی از مسئولان مربوطه در سفر به روسیه واگذار شده است.
مسعود پزشکیان با تأکید بر ابعاد اقتصادی این طرح اظهار کرد که تنها در بخش راه‌آهن رشت ـ آستارا، نزدیک به 300 هزار میلیارد تومان سرمایه و اعتبار به استان گیلان اختصاص خواهد یافت؛ رقمی که در مقایسه با اعتبارات بسیاری از پروژه‌های عمرانی استان، قابل توجه است.
ورود چنین حجمی از سرمایه، در صورت تحقق و هدایت صحیح، می‌تواند علاوه بر ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم، زمینه رونق فعالیت‌های عمرانی، خدمات مهندسی، صنایع پشتیبان، حمل‌ونقل و فعالیت‌های اقتصادی پیرامون مسیر را فراهم کند.
پیشنهاد تکمیل هم‌زمان کریدور جاده‌ای و ریلی
یکی از نکات قابل تأمل در اظهارات رئیس‌جمهور و استاندار گیلان، پیشنهاد پیش‌بینی زیرساخت احداث آزادراه در کنار مسیر ریلی یا در طبقات بالاتر و پایین‌تر آن است.
این پیشنهاد در صورت بررسی‌های کارشناسی، می‌تواند از ظرفیت سرمایه‌گذاری مشترک برای توسعه هم‌زمان شبکه جاده‌ای و ریلی بهره ببرد و به شکل‌گیری یک محور حمل‌ونقلی چندمنظوره در شمال کشور منجر شود.
البته تحقق چنین ایده‌ای نیازمند مطالعات دقیق فنی، زیست‌محیطی، اقتصادی و ارزیابی آثار آن بر اراضی و سکونتگاه‌های واقع در مسیر است؛ موضوعی که در استانی با حساسیت‌های زیست‌محیطی گیلان اهمیت دوچندان دارد.
فراتر از یک پروژه عمرانی؛ گیلان در مسیر تبدیل‌شدن به حلقه راهبردی ترانزیت
راه‌آهن رشت ـ آستارا صرفاً اتصال دو شهر در شمال کشور نیست؛ این مسیر بخشی از کریدور بین‌المللی شمال ـ جنوب است که می‌تواند مسیر جابه‌جایی کالا میان کشورهای حاشیه خلیج فارس، ایران، روسیه و سایر کشورهای منطقه را متحول کند.
تکمیل این خط‌آهن، امکان اتصال پیوسته‌تر شبکه ریلی کشور به جمهوری آذربایجان و روسیه را فراهم می‌کند و می‌تواند نقش ایران را در رقابت کریدورهای بین‌المللی حمل‌ونقل تقویت کند.
برای گیلان نیز پیامدهای این تحول فراتر از درآمدهای حاصل از حمل‌ونقل خواهد بود. توسعه زیرساخت‌های لجستیکی، افزایش جذابیت سرمایه‌گذاری، رونق مراکز تجاری و تقویت ظرفیت‌های صادراتی از جمله فرصت‌هایی است که در صورت بهره‌برداری مناسب از این پروژه قابل انتظار خواهد بود.
با این حال، تجربه پروژه‌های بزرگ عمرانی نشان داده است که اعلام توافق، تأمین اعتبار و تحویل زمین به‌تنهایی به معنای تحقق توسعه نیست. آنچه اهمیت دارد، تبدیل این مقدمات به عملیات اجرایی مستمر، تأمین مالی پایدار، زمان‌بندی شفاف و نظارت دقیق بر پیشرفت پروژه است.
اکنون که توافقنامه همکاری با روسیه در شورای عالی امنیت ملی به تصویب رسیده و تمامی اراضی مسیر نیز تحویل شده است، انتظار می‌رود با استفاده از ظرفیت‌های داخلی و بین‌المللی، روند اجرای این پروژه را از مرحله مطالعات و توافقات به مرحله عملیات میدانی و ساخت‌وساز برسانند.
راه‌آهن رشت ـ آستارا می‌تواند به یکی از مهم‌ترین پیشران‌های توسعه اقتصادی گیلان تبدیل شود؛ فرصتی که تحقق آن نه‌تنها برای استان، بلکه برای جایگاه ترانزیتی ایران در منطقه اهمیت راهبردی دارد.