خبرگزاری آریا - معاون معماری و شهرسازی وزیر راه و شهرسازی از تأمین حدود 88 هزار و 800 هکتار زمین برای توسعه شهری و روستایی در دو سال و نیم اجرای برنامه هفتم پیشرفت خبر داد و گفت: تأمین زمین باید متناسب با نیازهای سکونتگاهی، با رعایت ملاحظات زیست‌محیطی و حفاظت از اراضی کشاورزی و منابع طبیعی انجام شود.
به گزارش خبرنگار آریا ، غلامرضا کاظمیان، معاون معماری و شهرسازی و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، در نشست خبری با تشریح عملکرد این معاونت در حوزه تهیه و نظارت بر طرح‌های شهری، تأمین زمین، سیاست‌گذاری توسعه شهری و مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری اظهار کرد: رویکرد جدید تهیه طرح‌های جامع شهری بر سه اصل زمینه‌گرایی، مسئله‌محوری و مشارکت استوار است و تلاش می‌شود برنامه‌ریزی برای هر شهر متناسب با ویژگی‌ها، ظرفیت‌ها و مسائل خاص همان شهر انجام شود.
تأمین 88 هزار هکتار زمین در اجرای برنامه هفتم
کاظمیان با اشاره به تکالیف پیش‌بینی‌شده در برنامه هفتم پیشرفت برای افزایش ظرفیت سکونتگاهی کشور گفت: بر اساس این قانون، دولت مکلف شده است معادل 0.2 درصد مساحت کشور، حدود 330 هزار هکتار، به ظرفیت سکونتگاهی کشور اضافه کند. این ظرفیت صرفاً به شهرها محدود نیست و سکونتگاه‌های روستایی را نیز در بر می‌گیرد.
وی افزود: در اجرای این تکلیف، علاوه بر توجه به میزان زمین موردنیاز، ملاحظات کیفی نیز اهمیت دارد؛ به‌گونه‌ای که تأمین زمین نباید به تخریب اراضی کشاورزی، منابع طبیعی و محیط‌زیست منجر شود و اولویت باید با شهرهای کوچک و میانی و شهرهای مرزی باشد.
دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران با بیان اینکه تأمین زمین باید متناسب با نیاز واقعی توسعه شهری و روستایی انجام شود، تصریح کرد: نه باید در تأمین زمین محدودیت غیرضروری ایجاد کرد و نه باید بیش از نیاز، زمین وارد چرخه توسعه شود؛ چراکه آماده‌سازی، نگهداری و مدیریت شهری زمین‌های توسعه‌یافته نیز هزینه‌های قابل‌توجهی به همراه دارد.
وی درباره عملکرد دو سال و نیم اجرای برنامه هفتم توضیح داد: در این مدت، در مجموع حدود 88 هزار و 800 هکتار زمین تأمین شده است که از این میزان، حدود 41 هزار و 600 هکتار از محل الحاق و بازنگری طرح‌های جامع شهری، حدود 37 هزار و 370 هکتار در حوزه سکونتگاه‌های روستایی و حدود یک‌هزار و 400 هکتار از محل افزایش بهره‌وری در بافت‌های شهری بوده است. همچنین حدود 8 هزار و 400 هکتار زمین در شهرهای جدید و شهرک‌ها به تصویب رسیده است.
کاظمیان با اشاره به تفاوت میان تصویب زمین و ورود آن به مرحله اجرا گفت: تصویب، نخستین گام در فرایند توسعه است و پس از آن، بسته به مالکیت زمین و نوع طرح، مراحل آماده‌سازی و تأمین زیرساخت‌ها باید از سوی دستگاه‌های مسئول، شهرداری‌ها یا بخش خصوصی دنبال شود.
طرح‌های جامع شهری با رویکردی متفاوت تهیه می‌شوند
معاون معماری و شهرسازی وزیر راه و شهرسازی با اشاره به مصوبه سال 1400 شورای عالی شهرسازی و معماری درباره روش نوین تهیه طرح‌های جامع شهری گفت: این رویکرد حاصل مطالعات، نقدها و ارزیابی‌های چند دهه گذشته در حوزه برنامه‌ریزی شهری است و تلاش دارد ضمن توجه به تحولات دانش شهرسازی، از تهیه طرح‌های یکسان و غیرمتناسب با شرایط شهرها فاصله بگیرد.
وی سه ویژگی اصلی این رویکرد را زمینه‌گرا بودن، مسئله‌محور بودن و مشارکتی بودن عنوان کرد و افزود: طرح‌های جامع باید مسائل واقعی هر شهر را هدف قرار دهند و متناسب با ویژگی‌های جغرافیایی، اقلیمی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی آن تدوین شوند. همچنین مشارکت ذی‌نفعان شهری باید در چارچوب مشخص و ضوابط تخصصی صورت گیرد.
کاظمیان با بیان اینکه تهیه طرح‌های شهری یک فرایند تخصصی است، تأکید کرد: مشارکت عمومی و اظهارنظر ذی‌نفعان از اصول اساسی برنامه‌ریزی شهری است، اما این مشارکت باید بر مبانی علمی و تخصصی استوار باشد.
وی ادامه داد: در حال حاضر، بیش از 60 شهر کشور در مراحل مختلف تهیه طرح جامع با رویکرد نوین قرار دارند. طرح جامع اصفهان و ارومیه در این چارچوب تهیه و تصویب شده و شهرهایی مانند شیراز، تهران و یزد نیز در دستور کار قرار دارند.
دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران درباره تقسیم مسئولیت بررسی و تصویب طرح‌های شهری توضیح داد: کشور در حال حاضر یک‌هزار و 466 شهر دارد که 187 شهر از آنها مراکز استان هستند. در شهرهای زیر 50 هزار نفر، تهیه و تصویب طرح‌ها عمدتاً در سطح استان انجام می‌شود و شورای عالی بر انطباق آنها با سیاست‌های کلان شهرسازی نظارت دارد؛ در حالی که طرح‌های شهرهای بالای 50 هزار نفر و مراکز استان‌ها در چارچوب فرایندهای ملی و قانونی مربوط بررسی می‌شوند.
شورای عالی شهرسازی هردو هفته یک‌بار تشکیل جلسه می‌دهد
کاظمیان با اشاره به جایگاه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران گفت: این شورا با ریاست وزیر راه و شهرسازی و با حضور نمایندگان 11 وزارتخانه و سازمان عضو تشکیل می‌شود و تصمیمات آن حاصل آرای اعضاست؛ بنابراین تصمیم‌گیری‌ها صرفاً به نظر وزارت راه و شهرسازی محدود نیست.
وی با بیان اینکه شورای عالی شهرسازی و معماری به‌طور منظم هر دو هفته یک‌بار تشکیل جلسه می‌دهد، افزود: حتی در دوره جنگ 12روزه نیز تلاش شد جلسات شورا و روند بررسی موضوعات متوقف نشود.
به گفته کاظمیان، از مرداد 1403 تا پایان مهر 1405، حدود 330 مصوبه در شورای عالی شهرسازی و معماری به تصویب رسیده است. این مصوبات موضوعات متنوعی از جمله طرح‌های ویژه، اراضی نظامی و پادگان‌ها، محدوده‌های مرتبط با نهضت ملی مسکن، مغایرت‌های اساسی طرح‌های تفصیلی، طرح‌های جامع شهری و موضوعات مربوط به شهرهای کوچک‌تر را در بر می‌گیرد.
وی همچنین از تصویب دستورالعمل مشارکت عمومی در تهیه طرح‌های جامع شهری و ضوابط شهرسازی مربوط به بازسازی ساختمان‌های آسیب‌دیده در جنگ به‌عنوان بخشی از اقدامات این شورا نام برد.
ضوابط بازسازی ساختمان‌های آسیب‌دیده در جنگ
معاون معماری و شهرسازی وزیر راه و شهرسازی با اشاره به خسارت‌های واردشده به ساختمان‌ها در جریان جنگ 12روزه و جنگ رمضان گفت: بازسازی ساختمان‌های آسیب‌دیده از جمله موضوعاتی است که دولت و دستگاه‌های مسئول باید برای پیشبرد آن از ظرفیت‌ها و اختیارات قانونی خود استفاده کنند.
وی با اشاره به تقسیم کار انجام‌شده در زمینه بازسازی افزود: در دوره‌های مختلف، مسئولیت بازسازی ساختمان‌های آسیب‌دیده در تهران، کلان‌شهرها و سایر شهرها و روستاها بر اساس چارچوب‌های اجرایی تعیین شده است.
کاظمیان درباره مصوبه مربوط به بازسازی ساختمان‌های آسیب‌دیده در تهران توضیح داد: این مصوبه ساختمان‌هایی را در بر می‌گیرد که به‌طور کامل تخریب شده‌اند یا به دلیل آسیب جدی به سازه، به مقاوم‌سازی اساسی نیاز دارند. همچنین کاربری این ساختمان‌ها باید در چارچوب‌های تعیین‌شده، مسکونی یا مرتبط با فعالیت‌های اقتصادی و تأمین معیشت مردم باشد.
وی تأکید کرد: این چارچوب برای تعیین نحوه اقدام در خصوص ساختمان‌های مشمول مصوبه تدوین شده است و قرار نگرفتن یک ساختمان در این چارچوب، لزوماً به معنای نادیده گرفتن خسارت واردشده به آن نیست.
ساماندهی مجموعه شهری تهران و البرز
کاظمیان در بخش دیگری از سخنان خود به مصوبه مربوط به برنامه اقدام عاجل برای ساماندهی، پالایش و تمرکززدایی از مجموعه شهری تهران و البرز اشاره کرد و گفت: این مصوبه در شهریور 1404 در شورای عالی شهرسازی و معماری به تصویب رسید و به دلیل نیاز به هماهنگی‌های فرابخشی و اقداماتی خارج از اختیارات قانونی شورا، برای بررسی و تصمیم‌گیری به هیئت دولت ارجاع شد.
وی افزود: این برنامه پس از بررسی‌های لازم در هیئت دولت نیز به تصویب رسید و اقدامات اجرایی آن در روزهای اخیر وارد مرحله پیگیری شده است.
ضوابط بلندمرتبه‌سازی باید متناسب با شرایط هر شهر باشد
دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در تشریح رویکرد این شورا به بلندمرتبه‌سازی گفت: بلندمرتبه‌سازی می‌تواند یکی از راهکارهای تأمین فضا در شهرها باشد، اما نمی‌توان آن را راهکاری یکسان و قابل تعمیم به همه شهرها و همه مناطق شهری دانست.
وی افزود: بلندمرتبه‌سازی باید در مناطقی انجام شود که از نظر شهرسازی توجیه داشته باشد و ضوابط آن به‌گونه‌ای مشخص شود که سرمایه‌گذاران، مالکان و شهروندان بدانند در کدام محدوده‌ها امکان ساخت ساختمان‌های بلندمرتبه وجود دارد و کدام مناطق برای این نوع ساخت‌وساز مناسب نیستند.
کاظمیان شفافیت در ضوابط را از نتایج این رویکرد دانست و گفت: مشخص بودن محدوده‌های مجاز بلندمرتبه‌سازی می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر سرمایه‌گذاران و شهروندان و پیش‌بینی‌پذیر شدن تحولات آینده شهرها کمک کند.
وی ، تهیه طرح‌های شهری متناسب با ویژگی‌های هر شهر، تأمین زمین بر اساس نیاز واقعی، نظارت بر اجرای طرح‌ها و رعایت ملاحظات فنی و قانونی را از محورهای اصلی فعالیت معاونت معماری و شهرسازی و شورای عالی شهرسازی و معماری ایران برشمرد.