خبرگزاری آریا - ستارهشناسان از کشف یک سیاره صخرهای در فاصله 25 سال نوری از زمین خبر دادند که بر اساس بررسیهای اولیه، احتمال میرود شرایط لازم برای پشتیبانی از حیات را داشته باشد.
با توجه به آنکه این سیاره در مواجهه با بادهای خشن از تشعشعات ستاره میزان قرار دارد، هنوز مشخص نیست آیا این سیارهٔ فراخورشیدیِ جدید دارای اتمسفر و است یا حتی امکان وجود حیات در آن وجود دارد. با وجود این، اخترشناسان از این کشف بسیار هیجانزده و خوشحال هستند.
پل رابرتسون از دانشگاه کالیفرنیا در بیانیهای در این باره می گوید: این یکی واقعاً هیجانانگیز است. این سیاره یکی از نزدیکترین همسایههای کیهانی ماست. 25 سال نوری شاید فاصلهٔ زیادی به نظر برسد، اما کهکشان راه شیری حدود صد هزار سال نوری عرض دارد بنابراین، از این نظر، سیاره مذکور همسایهٔ دیواربهدیوار زمین به شمار میآید.
این سیاره که با نام GJ 3378b شناخته میشود، به دور یک ستاره کوتولهٔ سرخ کم نور در صورت فلکی زرافه (Camelopardalis) مدار می زند.
این سیاره نخستین بار در سال 2024 توسط اخترشناسان فرانسوی با استفاده از تلسکوپ کانادا–فرانسه–هاوایی در موناکیا (Mauna Kea) کشف شد. اما اخترشناسان آمریکایی با بازبینی یافتههای اولیه، نشان دادهاند که این سیاره احتمالاً بیش از آنچه پیشتر تصور میشد به زمین شباهت دارد.
در حال حاضر، تنها چیزی که با اطمینان دربارهٔ GJ 3378b میدانیم، جرم و مدار آن است. هنوز مشخص نیست که آیا این سیاره واقعاً شبیه زمین است یا خیر؛ ممکن است دارای خشکی، اقیانوس، ابر و حتی حیات باشد، یا شاید دنیایی بدون اتسمفر و پوشیده از دهانههای به وجودآمده ناشی از برخورد اجسام باشد.
این سیاره هنگام عبور از مقابل ستارهٔ خود دیده نمیشود. به عبارت دیگر این سیاره از دید ما از جلوی ستاره عبور نمیکند تا بخشی از نور آن را مسدود کند. در عوض، GJ 3378b از طریق اثر گرانشیاش بر ستارهٔ مادر شناسایی شد.
این نیروی گرانشی باعث میشود ستاره به دور مرکز جرم مشترک میان خود و سیاره اندکی نوسان کند. این نوسان از طریق «اثر دوپلر» در نور ستاره آشکار میشود که در واقع تغییری در طول موج نور که با بررسی طیف نوری ستاره قابل اندازهگیری است.
هنگامی که این سیاره در سال 2024 کشف شد، جرم آن 5٫26 برابر جرم زمین برآورد شد که آن را در رده «مینینپتونها» قرار میداد، یعنی سیارههایی بزرگتر که عمدتاً از گاز تشکیل شدهاند.
اما تیم پل رابرتسون با بررسی دوبارهٔ این سیاره به کمک دو تلسکوپ متفاوت نشان داد که جرم واقعی آن حدود 2٫3 برابر جرم زمین است. این یافته نشان میدهد GJ 3378b بهجای یک مینینپتون، بیشتر به یک «ابرزمین» سنگی شباهت دارد.
علاوه بر این، همین مشاهدات نشان داد که دورهٔ مداری GJ 3378b برابر با 21 روز است، نه 25 روز که در اندازهگیریهای اولیه گزارش شده بود. این یعنی سیاره به ستاره میزبان خود نزدیکتر از آن چیزی است که قبلاً تصور میشد، اما همچنان بهخوبی در «منطقهٔ قابل سکونت» قرار دارد.
در چنین منطقه ای در صورت وجود اتمسفر، دمای سطح سیاره میتواند برای وجود آب مایع مناسب باشد. بنابراین، از این دیدگاه، احتمال اینکه GJ 3378b قابل سکونت باشد، هرچند لزوماً مسکون نباشد، قابل توجه به نظر میرسد.
رابرتسون گفت: این ابرزمین حدود 90 درصد از میزان تابشی را از ستاره میزبان خود دریافت میکند که زمین از خورشید دریافت میکند؛ بنابراین، دقیقاً در بهترین محدودهٔ ممکن برای قابل سکونت بودن قرار گرفته است.