خبرگزاری آریا - نوک انگشتان ممکن است اطلاعاتی بیش از آنچه دانشمندان پیشتر تصور میکردند، درباره میزان استرس و وضعیت عاطفی افراد ارائه دهد.
گروهی از پژوهشگران بینالمللی دریافتند، تغییرات بسیار جزئی در جریان خون و فعالیت بافت زیر پوست ممکن است با علائم استرس، اضطراب و افسردگی مرتبط باشد. این یافته نشان میدهد نوک انگشت میتواند اطلاعات بیشتری درباره وضعیت روانی افراد در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
آنان برای بررسی این موضوع از دستگاه پوشیدنی استفاده کردند که بدون آسیبزدن به پوست، نور را به نوک انگشت میتاباند. این دستگاه جریان خون در رگهای بسیار کوچک بدن و همچنین برخی شاخصهای مرتبط با عملکرد بافت اطراف را اندازهگیری میکند.
سلامت روان معمولا از طریق گفتوگو، پرسشنامه و ارزیابی متخصصان بررسی میشود زیرا احساسات، افکار و رفتار انسان را نمیتوان فقط با یک شاخص فیزیکی ارزیابی کرد. با این حال، فشار روانی میتواند بر عملکرد بدن نیز تاثیر بگذارد و ضربان قلب، تنفس، فعالیت رگهای خونی، دمای بدن و نحوه مصرف انرژی سلولها را تغییر دهد.
در این پژوهش 132 فرد 18 تا 94 ساله از 19 کشور شرکت کردند. پیش از اندازهگیریهای مربوط به نوک انگشت، شرکتکنندگان پرسشنامهای 21 سوالی را درباره علائم افسردگی، اضطراب و استرس تکمیل کردند.
دستگاه پوشیدنی سپس بهطور مکرر نوک انگشتان شرکتکنندگان را بررسی و جریان خون در رگهای بسیار کوچک زیر پوست، دمای پوست، ضربان قلب و شاخصهای مرتبط با تولید و مصرف انرژی در سلولها را اندازهگیری کرد.
نوک انگشت برای این نوع بررسی مناسب است، زیرا رگهای خونی بسیار کوچکی در نزدیکی سطح پوست دارد و فناوریهای مبتنی بر نور میتوانند بدون استفاده از سوزن یا نمونهگیری خون، اطلاعات مربوط به گردش خون را ثبت کنند.
پژوهشگران پس از جمعآوری دادهها، از یادگیری ماشین برای شناسایی الگوهای موجود در اندازهگیریها استفاده کردند. یادگیری ماشینی روشی از تحلیل رایانهای است که میتواند حجم زیادی از اطلاعات را بهطور همزمان بررسی و الگوها و ارتباطاتی را شناسایی کند که تشخیص آنها برای انسان دشوار است. سپس مدلهای رایانهای، دادههای فیزیولوژیکی به دست آمده از این دستگاه را با امتیازهای پرسشنامه شرکتکنندگان مقایسه کردند و توانستند با دقتی متوسط، افراد دارای علائم مرتبط با استرس را از افرادی تفکیک کنند که فاقد این علائم بودند.
تغییرات جریان خون، ازجمله شاخصهای موثر در این پیشبینیها بود. همچنین اندازهگیریهای مرتبط با فعالیت بافت و مصرف انرژی سلولها نیز در عملکرد مدلها نقش داشتند. این یافته نشان میدهد فشار روانی ممکن است با مجموعهای از تغییرات کوچک فیزیکی در بدن و نه یک نشانه زیستی واحد همراه باشد.
این ارتباط از نظر زیستی نیز قابل توضیح است، زیرا مغز و بدن ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند. هنگام تجربه استرس یا اضطراب، دستگاه عصبی میتواند ضربان قلب را تغییر دهد و باعث تنگ یا گشاد شدن رگهای خونی شود. استرس طولانیمدت نیز میتواند بر هورمونها و سوختوساز بدن تاثیر بگذارد.
ادیک رافایلوف، استاد موسسه فناوریهای فوتونیک دانشگاه آستون و یکی از ناظران این پژوهش گفت: این یافتهها شواهد اولیهای ارائه میکنند که نشان میدهد فشار روانی میتواند با تغییرات قابل اندازهگیری در جریان خون و فعالیت بافتها همراه باشد.
وی تاکید کرد: این فناوری در آینده میتواند اطلاعات دیگری را در کنار روشهای متداول ارزیابی سلامت روان در اختیار متخصصان قرار دهد.
[بامداد/ نوک انگشت نشانههای پنهان استرس و اضطراب را آشکار میکند؟]
با این حال، این دستگاه در حال حاضر قادر به تشخیص افسردگی، اضطراب یا سایر اختلالات روانی نیست. شرکتکنندگان در این پژوهش بر اساس پاسخهایشان به پرسشنامه دستهبندی شدند و تشخیص رسمی از سوی روانپزشکان یا روانشناسان برای آنان انجام نشده بود.
پژوهشگران به همین دلیل این پژوهش را یک مطالعه اثبات مفهوم اولیه توصیف میکنند و معتقدند برای مشخص شدن میزان پایایی این الگوهای فیزیکی، مطالعات بزرگتر با مشارکت بیماران بالینی در گروههای سنی، شرایط سلامت، فرهنگها و موقعیتهای روزمره مختلف ضروری است.
در صورت تایید این یافتهها در پژوهشهای آینده، اندازهگیریهای حاصل از تجهیزات پوشیدنی ممکن است روزی به افراد و متخصصان سلامت کمک کند تغییرات وضعیت روانی را در طول زمان دنبال کنند. البته چنین اطلاعاتی قرار است در کنار گفتوگو و پرسشنامههای سلامت روان مورد استفاده قرار گیرد و نه جایگزین آنها شود.
پژوهشگران همچنین مجموعهای از دادههای فیزیکی مربوط به شرکتکنندگان در گروههای سنی مختلف و از کشورهای متعدد ایجاد کردند که میتواند برای بررسی بیشتر ارتباط میان سلامت روان، گردش خون و فعالیت سلولی مورد استفاده قرار گیرد.
ساینس گزارش کرد، آنان معتقدند این نتایج نشان میدهد، فشار روانی ممکن است نشانههای ظریفی در بدن ایجاد کند که از طریق پوست قابل اندازهگیری باشند. ترکیب حسگرهای نوری و تحلیل رایانهای نیز در آینده میتواند روشی ساده برای پایش برخی از این تغییرات فراهم کند.
این پژوهش با مشارکت متخصصانی از دانشگاه آستون و پژوهشگرانی از چند کشور انجام و نتایج آن در نشریه علمی Communications Medicine منتشر شده است.