خبرگزاری آریا - دونالد ترامپ دستور بررسی جایگزینی منجنیقهای الکترومغناطیسی ناوهای هواپیمابر کلاس فورد با سامانههای بخاری را صادر کرده؛ تصمیمی که منتقدان آن را پرهزینه و عقبگردی فناوری در نیروی دریایی آمریکا میدانند.
گزارش روز پنجشنبه از تارنمای ال اکونومیستا، دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا در یکی از عجیبترین نبردهای تکنولوژیک خود، به سراغ منجنیقهای ناوهای هواپیمابر رفته است. وی به پنتاگون دستور داده است تا سیستمهای الکترومغناطیسی ناوهای هواپیمابر کلاس فورد را با منجنیقهای بخاری سنتی جایگزین کنند؛ تکنولوژی که متعلق به کشتیهای جنگی قرن بیستم است.
این تصمیم، در واقع عقبگردی آشکار از یکی از پیشرفتهای کلیدی نیروی دریایی آمریکا و بازگشت به راهکاری مکانیکی است که ترامپ معتقد است «قابلاطمینانتر» هستند. اما این بازگشت به گذشته، هزینههای گزافی روی دست مالیاتدهندگان آمریکایی میگذارد.
تکنولوژی ناوهای هواپیمابر را نمیتوان به سادگی تغییر داد. منجنیقهای الکترومغناطیسی (EMALS) از انرژی الکتریکی برای شتابدهی به هواپیماها استفاده میکنند و سیستم کنترل کاملا دیجیتال دارند. در مقابل، منجنیقهای بخاری نیازمند پیستونهای غولپیکر، لولهکشیهای پیچیده، شیرآلات و سیستمهای هیدرولیک هستند. نصب این زیرساخت در کشتی که برای تکنولوژی الکترومغناطیسی طراحی شده، مستلزم تغییرات بنیادین در طراحی ناو است که به معنای هدررفت سرمایهگذاریهای انجامشده و توقف پروژهها است.
ترامپ با بازگشت به تکنولوژی مکانیکی، هزینههای گزافی بر دوش مالیاتدهندگان میگذارداین مشکل زمانی حادتر میشود که بدانیم برنامههای ساخت، از قبل پیشرفت کردهاند. طبق گزارش رویترز، شرکت جنرال اتمیکس (سازنده EMALS)، نیمی از کارهای قراردادی خود برای ناو یواساس دوریس میلر را تکمیل کرده است. این ناو، چهارمین مدل از کلاس جرالد فورد و پیشرفتهترین ناو آمریکا محسوب میشود. جایگزینی منجنیقها، عملا به معنای مهندسی مجدد، فسخ قراردادها، مشکلات ادغام سیستمها و تاخیرهای چندساله است.
ترامپ سالهاست که سیستم «امالز» (EMALS) را «بیش از حد پیچیده و غیرقابلاطمینان» میخواند. این در حالی است که این تکنولوژی تاکنون بیش از 36 هزار پرتاب موفق از روی ناو یواساس جرالد فورد انجام داده و حتی توسط کشورهای دیگری نظیر فرانسه و چین انتخاب شده است. این سامانه همچنین امکان کاهش نیروی انسانی و کنترل دقیقتر شتاب هواپیماها با وزنهای مختلف را فراهم میکند.
اما وسواس رئیسجمهوری آمریکا فراتر از منجنیقهاست. به گزارش واشنگتنپست، نیروی دریایی آمریکا در حال بررسی تغییر طراحی ناوهای آینده است تا آنها را شبیهتر به کشتیهای جنگیِ جنگ جهانی دوم کند. از جمله گزینهها، جابهجایی جزیره (سازه برجمانندِ حامل پل فرماندهی) از قسمت عقب به مرکز کشتی است. این تغییر میتواند میلیاردها دلار هزینه داشته باشد و برنامه نوسازی ناوگان را که همین حالا هم به دلیل نبود جایگزین با تاخیر مواجه است، سالها عقب بیندازد.
«ناوگان طلایی» ترامپ
به نوشته این رسانه اسپانیایی، این اولین باری نیست که ترامپ با ایدههای عجیب در استراتژی صنعتی نیروی دریایی مداخله میکند. در دسامبر گذشته، او از ساخت ناوگان طلایی خبر داد؛ ناوگانی متشکل از کلاس جدیدی از کشتیهای جنگی که شبیه ناوهای زرهپوشِ (Battleship) قدیمی جنگ جهانی دوم هستند.
این کشتیها که در واقع قلعههای شناور سنگینوزن بودند، در دوران جنگ سرد به دلیل آسیبپذیری بالا در برابر حملات جنگندهها و زیردریاییها، با ناوهای هواپیمابر جایگزین شدند. اما ساکن فعلی کاخ سفید، در عطش خود برای بازسازی سیاست دفاعی آمریکا بر اساس نوستالژی قرن بیستمی، قصد احیای آنها را دارد.
قیمت این کشتیها نیز نجومی است. طبق گزارش دفتر بودجه کنگره، هر کشتی از کلاس جدید «ترامپ» (بله، این کشتیها به نام رئیسجمهوری آمریکا نامگذاری شدهاند) به طور میانگین 18 میلیارد دلار هزینه خواهد داشت؛ یعنی تقریبا 2 برابر هزینه ساخت ناو هواپیمابر هستهای که ترامپ حالا قصد تغییر طراحی آن را دارد.
برای تسریع در اجرای این برنامه، نیروی دریایی آمریکا عملا برنامه کانستلیشن (Constellation) را کنار گذاشته است. این برنامه شامل ساخت یک کلاس جدید از ناوهای جنگی (ناوچههای رزمی) بود که توسط شرکت ایتالیایی فینکانتیری (Fincatieri) در خاک آمریکا توسعه یافته بود.
سقوط صنعت دریایی آمریکا
در ادامه این گزارش آمده است که برنامه قبلی نیز بدون جنجال نبود. هزینههای بالا و بحران ساختاری صنعت کشتیسازی آمریکا که تولید آن تقریبا به وضعیت نباتی و رکود کامل رسیده، امیدها را ناامید کرده بود. از 5 ناوچه طراحیشده، تنها 2 موردی که در حال ساخت بودند، به سرانجام میرسند.
آمریکا که در دهه 80 میلادی بزرگترین تولیدکننده کشتی جهان بود، اکنون حتی در لیست 20 تولیدکننده برتر دنیا هم جایی نداردترامپ بارها به وضعیت کشتیسازی به عنوان یکی از نشانههای صنعتزدایی آمریکا اشاره کرده است. بر اساس دادههای ائتلاف برای آمریکای شکوفا (از اتاقهای فکر نزدیک به ترامپ)، آمریکا که در دهه 80 میلادی بزرگترین تولیدکننده کشتی جهان بود، اکنون حتی در لیست 20 تولیدکننده برتر دنیا هم جایی ندارد.
بر اساس این گزارش، فرمانهای ریاستجمهوری آمریکا برای حل این بحران دو مسیر را ترسیم کرده است:
از یک سو، ترویج مدل فنلاندی؛ یعنی برونسپاری ساخت ناوچهها و کشتیهای لجستیکی به کشتیسازیهای خارجی. این سیاست به توافقی اشاره دارد که در اکتبر 2025 میان واشنگتن و هلسینکی برای ساخت یک ناوگان یخشکن به ارزش 6 میلیارد دلار حاصل شد.
فنلاند یکی از قدرتهای جهانی در ساخت این نوع شناورهاست؛ شناورهایی که برای تردد در اقیانوسهای یخزده ضروریاند.
از سوی دیگر، ترامپ به وزارت جنگ دستور داده است یک کشتیسازی دولتی جدید در ساحل اقیانوس آرام ایجاد کند و همچنین مرکزی برای تعمیر و مونتاژ قطعات دریایی راه بیندازد.
افزون بر این، راه را برای امضای توافق با شرکتهای خصوصی، یا حتی خرید بخشی از سهام آنها در صورت لزوم، باز کرده است؛ الگویی که پیشتر در مورد شرکت فناوری اینتل هم به کار گرفته شد.