خبرگزاری آریا - در نشست هماندیشی و بررسی روند اجرای پروژههای ساختمانی با فناوریهای نوین، بر ضرورت گذار از روشهای سنتی ساختوساز و حرکت به سمت طراحی و اجرای ساختمانهای الگو، صنعتیسازی، فناوریهای نوین ساخت، بهینهسازی مصرف انرژی، هوشمندسازی و بهرهگیری از هوش مصنوعی تأکید شد.
به گزارش خبرگزاری آریا، این نشست با حضور نوید پاکنژاد، مشاور معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، جمعی از مدیران معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری، مدیران کل راه و شهرسازی استانها، کارشناسان و جمعی از سازندگان و شرکتهای فعال در حوزه فناوریهای نوین ساختمانی برگزار شد و آخرین وضعیت پروژههای در دست اجرا و ظرفیتهای موجود برای توسعه ساختوساز فناورانه مورد بررسی قرار گرفت.
در این نشست، با اشاره به دستور وزیر راه و شهرسازی در خصوص توسعه استفاده از فناوریهای نوین و صنعتیسازی، اعلام شد اجرای تعدادی از مدارس در استانهای مازندران، مرکزی، ایلام و تهران با استفاده از فناوریهایی نظیر چاپ سهبعدی بتن، سیستم سازهای LSF، مدولارسازی و ساختمانهای پیشساخته در دست اقدام است و آخرین وضعیت فنی و اجرایی این پروژهها مورد بررسی قرار گرفت.
طراحی «ساختمان الگو»؛ محور اصلی توسعه ساختوساز فناورانه
یکی از محورهای اصلی این نشست، ضرورت تدوین و اجرای طرح ساختمان الگو در چارچوب ظرفیتهای پیشبینیشده در ماده 20 آییننامه حمایت از تولید، دانشبنیان و اشتغالآفرین در حوزه راه و شهرسازی بود؛ الگویی که صرفاً یک تیپ معماری تکرارشونده نباشد، بلکه مجموعهای از راهکارهای معماری، سازهای، تأسیسات مکانیکی و الکتریکی، انرژی، مصالح و فناوری ساخت را متناسب با شرایط هر منطقه دربرگیرد و قابلیت توسعه و بومیسازی در مقیاس ملی داشته باشد.
بر این اساس، ساختمان الگو باید با توجه به اقلیم، شرایط جغرافیایی و محیطی، ظرفیتهای بومی، الگوی مصرف انرژی، ناترازی انرژی، منابع در دسترس و الزامات پدافند غیرعامل طراحی شود و همزمان شاخصهایی نظیر کاهش مصرف انرژی، افزایش بهرهوری، کاهش کربن نهفته و عملیاتی، ارتقای آسایش حرارتی و بصری، دوام و نگهداریپذیری در آن لحاظ شود.
پاکنژاد در این نشست با تأکید بر اینکه فناوری نوین نباید صرفاً به سیستم سازهای و اسکلت ساختمان محدود شود، اظهار کرد: استفاده از فناوری باید در تمامی چرخه عمر پروژه، از مطالعات و طراحی، مدلسازی و مهندسی، تأمین مصالح و تجهیزات، تولید و اجرای اجزا، نصب و راهاندازی تا بهرهبرداری و نگهداری مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: در طراحی ساختمانهای الگو باید مجموعهای از فناوریهای نوین نظیر سیستمهای ICF، SIP، سازههای مدولار، قطعات پیشساخته، چاپ سهبعدی، مصالح نوین و روشهای صنعتی تولید و مونتاژ مورد ارزیابی فنی و اقتصادی قرار گیرد تا متناسب با شرایط پروژه، مناسبترین سیستم انتخاب شود.
ساختمانهای الگو؛ متناسب با اقلیم و شرایط انرژی کشور
در این نشست تأکید شد که تدوین ساختمانهای الگو نباید به یک نسخه واحد برای تمام کشور منجر شود؛ بلکه لازم است تیپولوژیهای ساختمانی متناسب با پهنههای اقلیمی تعریف شود. در این چارچوب، پارامترهایی نظیر جهتگیری ساختمان، نسبت سطح پوسته به حجم، ضریب انتقال حرارت پوسته، عایقکاری حرارتی، کنترل تابش خورشیدی، نسبت بازشوها، سایهاندازها، تهویه طبیعی، ظرفیت حرارتی مصالح و طراحی تأسیسات باید از مرحله طراحی معماری و انرژی در نظر گرفته شوند.
همچنین با توجه به ناترازی انرژی در کشور، ساختمانهای الگو باید به سمت ساختمانهای کممصرف و در مراحل پیشرفتهتر، ساختمانهای کمکربن و نزدیک به انرژی صفر حرکت کنند و استفاده از راهکارهایی نظیر سیستمهای مدیریت هوشمند انرژی ساختمان (BEMS)، تجهیزات با راندمان بالا، انرژیهای تجدیدپذیر، فتوولتائیک، سامانههای کنترل هوشمند روشنایی و تهویه و پایش برخط مصرف انرژی در آنها مورد ارزیابی قرار گیرد.
حرکت از ساخت سنتی به سمت صنعتیسازی و تولید کارخانهای
مشاور معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی با اشاره به ظرفیت بالای فناوریهای نوین در ارتقای بهرهوری ساختوساز، بر ضرورت توسعه ساخت صنعتی، مدولارسازی و تولید خارج از کارگاه (Off-site Construction) تأکید کرد.
پاکنژاد گقت: هدف، جایگزینی صرف یک فناوری با فناوری دیگر نیست؛ بلکه باید فرآیند ساختوساز از یک فعالیت عمدتاً کارگاهی و سنتی به یک فرآیند مهندسیشده، استاندارد، قابل کنترل و مبتنی بر تولید صنعتی تبدیل شود. در این مدل، افزایش دقت ساخت، کاهش پرت مصالح، کنترل کیفیت، کاهش زمان اجرای پروژه و کاهش وابستگی به نیروی کار سنتی از مزیتهای اصلی خواهد بود.
وی همچنین بر استفاده از مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM)، دوقلوی دیجیتال، ابزارهای تحلیل داده و هوش مصنوعی در مراحل طراحی، کنترل پروژه، مدیریت هزینه، کنترل کیفیت و بهرهبرداری تأکید کرد و افزود: هوشمندسازی باید بخشی از فرآیند طراحی ساختمان باشد و نه یک اقدام الحاقی پس از اتمام ساخت.
ضرورت تدوین مدل قابل توسعه برای «مدرسه الگو»
در ادامه نشست، از شرکتها و مجموعههای دانشبنیان و فناور فعال در حوزه ساختوساز مدارس دعوت شد تا پیشنهادهای فنی و اجرایی خود را برای طراحی «مدرسه الگو» ارائه کنند.
در این چارچوب، مدرسه الگو باید علاوه بر پاسخگویی به نیازهای آموزشی و معماری، دارای یک سیستم ساختمانی استاندارد، مدولار، قابل توسعه و قابل انطباق با شرایط اقلیمی مختلف باشد و بتوان اجزای آن را با حداقل تغییرات، متناسب با زمین، ظرفیت دانشآموزی، شرایط آبوهوایی و زیرساختهای هر منطقه، توسعه داد.
به گفته حاضران، در حال حاضر نیاز به یک نمونه جامع و قابل اتکا از مدرسه الگو وجود دارد که بتواند بهعنوان پلتفرم طراحی و ساخت قابل تکرار و توسعه در کشور مورد استفاده قرار گیرد و همزمان معیارهای فنی، اقتصادی، انرژی، زیستمحیطی و بهرهبرداری را پوشش دهد.
ساخت ساختمان پیشساخته در 45 روز
در بخش دیگری از این نشست، نمونهای از یک ساختمان پیشساخته و صنعتی ارائه شد که بر اساس گزارش ارائهشده، یک ساختمان در مدت تقریبی 45 روز تکمیل و آماده تحویل شده است. این نمونه، ظرفیت روشهای پیشساختگی، مدولارسازی و تولید کارخانهای اجزای ساختمان را در کاهش مدت زمان اجرای پروژه و افزایش سرعت استقرار فضاهای آموزشی نشان میدهد و میتواند بهعنوان یکی از گزینههای مورد بررسی در فرآیند تدوین ساختمانهای الگو قرار گیرد.
بر اساس مباحث مطرحشده، مقرر شد علاوه بر ادامه بررسی فنی پروژههای در دست اجرا، بازدیدهای تخصصی از خطوط تولید، فرآیند ساخت کارخانهای و نحوه مونتاژ و اجرای سازههای پیشساخته توسط مدیران و کارشناسان وزارت راه و شهرسازی انجام شود تا ظرفیت واقعی این فناوریها از منظر فنی، اقتصادی، اجرایی، دوام، نگهداری و انطباق با ضوابط ساختمانی ارزیابی شود.
در مجموع، رویکرد مطرحشده در این نشست بر آن استوار است که توسعه ساختمانهای جدید، بهویژه ساختمانهای آموزشی، از مسیر «ساختمان الگو» و طراحی مبتنی بر عملکرد دنبال شود؛ الگویی که ضمن انطباق با ماده 20 آییننامه حمایت از تولید، دانشبنیان و اشتغالآفرین در حوزه راه و شهرسازی، بتواند همزمان الزامات اقلیمی، انرژی، معماری، سازه، تأسیسات، صنعتیسازی، اقتصاد ساخت، هوشمندسازی و چرخه عمر ساختمان را پوشش دهد.
هدف نهایی، ترویج نسل جدیدی از ساختمانهای فناورانه، کممصرف، تابآور، هوشمند، سریعالاحداث و قابل الگوبرداری است که قابلیت بومیسازی در اقلیمهای مختلف کشور را داشته و بتواند بهعنوان یک مدل استاندارد و قابل توسعه، مسیر ساختوساز آینده در کشور را در قالب طرح پیشران تحول فناورانه و صنعتیسازی در صنعت ساختمان و شهرسازی ایران متحول کند.