خبرگزاری آریا - نظامالدین زاهدی، سفیر تاجیکستان در تهران، با تشریح دستاوردهای 35 سال استقلال این کشور، بر توسعه روابط بر پایه برابری و احترام متقابل تأکید کرد.
«نظامالدین زاهدی» سفیر تاجیکستان در ایران در نشستی خبری که صبح روز سه شنبه در محل سفارت این کشور در تهران برگزار شد، با اشاره به استقلال 35 سالگی این کشور اظهار کرد: مردم تاجیک بعد از هزار سال که از دولت سامانیان میگذرد، امکان تاسیس دولت ملی خود و تعیین سرنوشت شان را با اراده خود پیدا کردند. در این مدت ملت تاجیک مسیری را طی کرد که ارزش آن صدها برابر است.
وی با بیان اینکه بعد از رسیدن به استقلال با دسیسه گروههایی که منافع خود را بر منافع ملی ترجیح دادند و تاجیکستان درگیر جنگ داخلی شد که تا 5 سال ادامه یافت تصریح کرد: با این وجود این ملت و دولت به کار خود ادامه داد.
این دیپلمات ارشد تاجیک در ایران با اشاره به شخصیت امامعلی رحمان اظهار کرد: او شخصیت وطن دوست و فداکار دارد و هم جسارت کلامی و عملی داشت و با این ویژگیها به صحنه سیاسی تاجیکستان قدم گذاشت و مسئولیت صلح و ثبات را به دوش گرفت. به خاطر جان نثاریهای این شخصیت بود که مردم به او اعتماد کردند، کشورها و مجامع بینالمللی از تلاشهای او برای صلح تقدیر کردند و نهایتا گروههایی که در کشور جنگ به راه انداخته بودند، سلاح را به زمین گذاشته و صلح برقرار شد.
وی همچنین بیان کرد: دولت با هدایت رئیس جمهور برنامههای بزرگ ملی را در حوزههای سیاست، اقتصاد، انرژی، فرهنگ و غیره طراحی و به منصه اجرا گذاشت.
زاهدی به اهداف راهبردی جمهوری تاجیکستان به ویژه در حوزه انرژی اشاره کرد و گفت: استقلال کشور در حوزه انرژی یکی از برنامههای راهبردی بود. احداث بزرگترین نیروگاه برق آبی آغاز و کار ساخت آن ادامه دارد. همچنین در 35 سال گذشته ظرفیت تولید برق افزایش یافته است.
وی تاکید کرد که قرار است تاجیکستان سال آینده به استقلال کامل انرژی برسد.
سفیر تاجیکستان در تهران رهایی از بن بست ارتباطی و مواصلاتی را از دیگر برنامههای راهبردی این کشور بر شمرد و گفت: در شرایط استقلال کشورها و اعمال محدودیتها، بخشهایی از مسیرهای تاجیکستان در فصل زمستان عملا از هم جدا بودند، اما تاجیکستان با احداث 3100 کیلومتر جاده و 9 تونل مخصوص عبور خودرو این بخش را توسعه داد.
وی در ادامه با بیان اینکه حجم تولید محصولات کشاورزی 122 برابر افزایش یافت، گفت: در حال حاضر محصولات کشاورزی کشورمان به کشورهای متعددی صادر میشود.
این دیپلمات ارشد تاجیکستان در ایران، به صنعتیسازی کشورش اشاره کرد و افزود: وجود زیرساختهای لازم بستر مناسبی را برای رسیدن به این هدف مهم و راهبردی فراهم آورد، حمایت دولت از تولیدات این امکان را فراهم کرد که صنعت به محور اصلی سیاست دولت تبدیل شود.
زاهدی ادامه داد: در طول سالهای استقلال همچنین نظام مالی و اقدامهای موثر شکل گرفت. در طول 25 سال اخیر پس از جبران خسارتهای جنگ داخلی، میانگین رشد سالانه اقتصاد ملی در کشور 7.7 دهم درصد شد، از این نظر تاجیکستان در رده کشورهای با رشد سریع اقتصادی قرار گرفت و تورم به 3.3 درصد کاهش یافت.
وی همچنین گفت: همچنین نرخ فقر از 83 درصد در زمان جنگ داخلی به 19 درصد کاهش یافت و میانگین طول عمر از آغاز دوران استقلال از 70 سال به 77 سال افزایش یافت. تعداد جمعیت کشور نیز از 5.5 میلیون نفر به 10.7 میلیون نفر رسیده است.
سفیر تاجیکستان در تهران همچنین با اشاره به اهدای شاهنامه فردوسی به هر خانواده تاجیک گفت: هدف دولت تاجیکستان حفظ تمدن و فرهنگ نیاکان است، به این معنی تحکیم هویت ملی و تقویت حافظه تاریخی ملت تاجیک از مهمترین دستاوردهای استقلال دولت تاجیکستان محسوب می شود.
وی همچنین گفت: دولت تاجیکستان در روابط خارجی سیاست درهای باز را دنبال کرد، به این معنی که برای همه کشورهایی که میخواهند بر اساس برابری و احترام متقابل تعامل کنند راه باز است و تحت همین سیاست ما شرکای قابل اعتماد در صحنه بینالملل پیدا کردیم. همچنین الان تاجیکستان در 170 کنوانسیون بینالمللی عضو است. یکی از مهمترین فعالیتهای دیپلماسی تاجیکستان پیشبرد ابتکارات در حل مسائل و مشکلات بینالمللی بوده است. تاکنون با قطعنامههای سازمان ملل، شش ابتکار کشور تاجیکستان در مساله آب و اقلیم به تصویب رسیده است.
زاهدی با اشاره به همکاری های ایران و تاجیکستان اظهار کرد: با وجود فراز و نشیب های فراوان همواره دو کشور کوشیده اند مناسبات خود را توسعه بخشند، تحولات خوشایند در روابط دو کشور دلیل شکل گیری مشارکت راهبردی میان ایران و تاجیکستان است. روابط دو جانبه ما بدون شک مولفه های خود را دارد.
این دیپلمات ارشد تاجیکستان در ایران، در ادامه نشست خبری خود با خبرنگاران ایرانی، به ارزشهای زبانی، تاریخی و فرهنگی دو کشور اشاره کرد و گفت: حوزه تمدنی مشترک دو کشور بستری مناسب برای همکاریهای مداوم میان دو ملت تاجیکستان و ایران است. همچنین روند گسست ناپذیر گفتوگوهای سیاسی دو جانبه در سطح عالی امتیاز دو کشور محسوب میشود.
وی یادآور شد: امامعلی رحمان رئیسجمهور تاجیکستان در طول این سالها، 22 بار به ایران سفر رسمی و کاری داشته و روسای جمهور ایران نیز 16 بار در قالب سفرهای رسمی به تاجیکستان آمدهاند.
زاهدی با اشاره به تمایل دو کشور برای همکاریهای اقتصادی و تجاری، افزود: برای نمونه در سال 2020 حجم تجارت دو جانبه 57 میلیون دلار بود که قبلا بیشتر بود، اما در یک دوره برخی سوءتفاهمها باعث شد این سطح از روابط کاهش یابد، اما در سال 2025 حجم روابط به 488 میلیون دلار رسید، یعنی در پنج سال اخیر تجارت میان دو کشور رشد چشمگیری داشته است و دو کشور باور دارند که هدف یک میلیارد دلاری حجم روابط میتوانند دست یابند.
سفیر تاجیکستان در تهران اضافه کرد: با توجه به اینکه ما هم فرهنگ، هم تاریخ و هم زبان هستیم، راهی جز همکاری دو جانبه نداریم. همچنین از جمله عواملی که در 35 سال گذشته موجب رشد همکاریهای دو کشور شده و در آینده نیز تداوم این همکاریها را ضروری میسازد، وجود چالشهای مشترک برای ثبات و صلح پایدار کشورهاست که در راس آنها مبارزه با تروریسم، قاچاق مواد مخدر است. عوامل مذکور باعث شده روابط ایران و تاجیکستان وارد مرحله جدید شده و در قالب یک مشارکت راهبردی حرکت کند.
ورود تاجیکستان به بندر چابهار
وی در ادامه این نشست خبری، در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه یکی از مزیتهای ایران برای تاجیکستان اتصال آسیای مرکزی به جنوب ایران است، از نگاه تاجیکستان و سایر بلوک آسیای میانه این مزیت چگونه قابل تعریف است؟ گفت: تاجیکستان کشور محصور در خشکی است و ضرورت دارد به آبهای آزاد دسترسی داشته باشد، یکی از راههای دست یافتن به آبهای اقیانوس برای ما از طریق ایران مقدور است. در همین راستا تفاهمنامهای ضمن سفر آقای پزشکیان به تاجیکستان درباره استفاده از ظرفیت بندر چابهار منعقد شد که متاسفانه با بیثباتیها در منطقه کمی به تاخیر افتاد و طولانیتر شد اما اخیرا معاون وزیر راه تاجیکستان به تهران سفری داشته و ملاقاتهای لازم را انجام داد و قرار است یک قطعه زمین برای تاجیکستان در بندر چابهار تخصیص یابد تا کارها صورت گیرد. دراین زمینه قراردادها نهایی شده و در روزهای نزدیک به امضاء میرسد.
زاهدی تصریح کرد: شبکه راه پیوند تاجیکستان تا بندر چابهار نهایی خواهد شد، البته از بندر عباس استفاده کامل داریم.
وی خاطرنشان کرد که ایران کشور ترانزیتی است و ظرفیتهای زیادی دارد و ما از آن استفاده خواهیم کرد.
این دیپلمات ارشد تاجیکستان در ایران در پاسخ به سوال دیگری درباره رایزنیهای دو طرف درباره خرید نفت و سوختهای فسیلی از ایران اظهار کرد: یکسری مذاکرات میان دو کشور صورت گرفته، وزیر انرژی تاجیکستان مهمان همتایان ایرانی خود بود و در مورد سوخت گفتوگوهایی صورت گرفت. دوستان ایرانی آمادگی خود برای تخصیص حجم معین انرژی برای تاجیکستان را اعلام کردند که برای نخستین بار است انجام میشود. گرچه برخی مشکلات لجستیکی نیز وجود دارد اما باور دارم همکاریهایی که جدیدا آغاز میشود، ادامه پیدا خواهد کرد.
زاهدی درباره همکاریهای تاجیکستان و ایران نیز ابراز کرد: ما همکاری هایمان پایههای محکم دارد، با تکیه بر این پایهها باور دارم تجارت دو جانبه ما ادامه پیدا میکند، انتظار میرود حجم تجارت دو جانبه به 500 تا 600 میلیون دلار برسد، همچنین تاجران دو کشور تلاش دارند کالاهایی که مورد نیاز ایران و تاجیکستان است تبادل شود.
افزایش 14 برابری حجم تجارت دو کشور در سال گذشته
وی با تاکید بر اینکه تحولات اخیر منطقه بر تجارت ما تاثیر جدی ندارد، گفت: آماری که داریم نشان میدهد حجم تجارت از نیمه سال گذشته 14 برابر افزایش داشته است و باز هم افزایش خواهد داشت.
سفیر تاجیکستان همچنین در پاسخ به سوال دیگری درباره تاثیر سازمان شانگهای بر تحولات منطقهای و بینالمللی گفت: شانگهای یک سازمان بسیار معتبر است، کشورهای تاثیرگذار در سیاست جهانی در آن عضو هستند و در پرتو تحولات اخیر در منطقه و جهان این سازمان میتواند نقش خود را ایفا کند، برای همین اراده رهبران این کشورها لازم است.
وی در ادامه با اشاره به ساختار سازمان شانگهای تصریح کرد: جهان یک قطبی نشان داد که این رویه و رویکرد به نفع کشورهای جهان نیست، بنابراین یکی از قطبهایی که میتواند نقش خود را ایفا کند، سازمان شانگهای است.
زاهدی در ادامه با بیان اینکه اولین سفارتی که در تاجیکستان در بدو استقلال افتتاح شد، سفارت جمهوری اسلامی ایران بود، درباره وضعیت لغو روادید میان دو کشور گفت: هم اکنون لغو روادید یک ماهه بین دو کشور را داریم. امیدواریم سفر میان شهروندان دو کشور از کشور سوم نیز با لغو روادید صورت گیرد و در این رابطه توافقها انجام شده است.
برقراری پروازهای تهران ـ دوشنبه قبل از و بعد از جنگ رمضان
وی درباره پروازهای میان دو کشور اظهار کرد: ما قبل از جنگ رمضان، 7 پرواز در هفته بین دو کشور داشتیم که بعد از جنگ، 5 پرواز برقرار است که از تهران و مشهد انجام میشود.
سفیر تاجیکستان در تهران درخصوص سرمایه گذاری مشترک بین دو کشور اظهار کرد: ایران در طول 35 سال استقلال تاجیکستان حدود 300 میلیون دلار سرمایه به تاجیکستان وارد کرده است. یکی از پروژهها تونل «استقلال» تاجیکستان است که توسط ایران احداث شده است. این تونل ما را از بن بست مواصلاتی رهایی بخشیده است. امروز شرکتهای تاجیکستان هم به ایران سرمایه وارد میکنند.
از تحریمهای یکجانبه جانبداری نمیکنیم
زاهدی درباره رویکرد کشورش نسبت به تحریمها علیه ایران نیز بیان کرد: معتقدیم تحریمها به نفع هیچ کشوری نیست و منفعتی ندارد. بسیاری از تحریمها نقض قوانین بینالمللی هستند. تحریمها متاسفانه امروز استفاده میشوند اما ما از تحریمهای یکجانبه جانبداری نمیکنیم.
وی درباره تاکید رئیس جمهور تاجیکستان برای احیای زبان فارسی و همچنین ایجاد سازمانی در این زمینه و همکاریهای دو جانبه ایران و تاجیکستان گفت: زبان فارسی خوشبختانه نیاز به احیاء ندارد، زبان رسمی تاجیکستان و ایران است البته در بعضی از قلمروهای فارسی زبانان نیاز به احیاء زبان فارسی است، منظورم این است که از این رهگذر همکاری های دو جانبه حفظ و صیانت از بان فارسی یک ضرورت است.
سفیر دوشنبه در تهران با بیان این که با ایران همکاری تنگاتنگی در حوزه زبان فارسی داریم، گفت: فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران از شرکای ما در این حوزه است، بنیاد سعدی در شهر دوشنبه نمایندگی دارد، دو کشور برنامههای مشترک در تاجیکستان دارند، دانشمندان و ادیبان دو کشور رفت وآمد دارند، لذا همکاری دو جانبه و کارهای زیادی وجود دارد و از ضرورت این کار آگاه هستیم.
مهم است که رزمایشها در منطقه علیه دیگر کشورها نباشد
این دیپلمات ارشد تاجیکستان در ایران درباره حضور بازیگران فرامنطقهای در منطقه و رزمایش مشترک رژیم صهیونیستی با یک کشور در منطقه دریای خزر گفت: کشورها بر اساس اهداف خودشان رزمایش دارند اما این مهم است که علیه دیگر کشورها نباشد. اگر علیه کشور دیگری صورت گیرد نقض قوانین بینالمللی است.
زاهدی درباره نقش زبان فارسی در تاجیکستان اظهار کرد: زبان ما زبان تاجیکی است و در قانون اساسی کشور هم آمده است. این زبان همان فارسی است و نقش مهمی در استقلال کشور داشته است. رشد و توسعه زبان تاجیکی باعث استقلال ما در برابر شوروی شد. دولت برای رشد زبان تاجیکی کارهای لازم را انجام میدهد و پیشگام آن شخص رییس جمهور است که تمام سخنرانیهای وی به زبان تاجیکی است. در مورد آموزش خط فارسی دولت دستوری را برای توسعه دستور خط نیاکان داد. این اقدام سنجیده شده است و آگاه هستیم که تمام میراث گذشته ما به خط فارسی نوشته شده است. این دستور پیامش این است که مردم تاجیکستان باید با این خط آشنا باشند و به میراث گذشته خود ارتباط بگیرند.
وی درباره حملات آمریکا به ایران و جنایات این کشور علیه ایران و به شهادت رساندن دانش آموزان مدرسه میناب گفت: جمهوری تاجیکستان در سال گذشته در زمان جنگ 12 روزه و هم جنگ رمضان، موضع صریح خود را بیان کرد، هرگونه تجاوز علیه کشور صاحب اختیار قابل قبول نیست. تاجیکستان خواستار این است که همه نزاعها و چالشها از طریق مذاکرات حل و فصل شود. این قانون جهان متمدن است و اگر غیر از این باشد محکوم است.
زاهدی گفت: در خصوص میناب متاسفانه 170 کودک و معلم مدرسه شجره طیبه جان خود را از دست دادند. کودکان قشر آسیب پذیر در هر نزاعی هستند. قوانین بینالملل تاکید دارد باید کودکان مورد حمایت قرار گیرند. فاجعه میناب زخم ناسوری بر وجدان جهانی است.