خبرگزاری آریا - سفیر فرانسه در سازمان ملل از بررسی موضوع هستهای ایران در شورای امنیت طی ماه سپتامبر خبر داد؛ این در حالی است که ایران، روسیه و چین بر پایان اعتبار قطعنامه 2231 و نبود مبنای حقوقی برای ادامه این روند تأکید دارند.
جروم بونافونت» سفیر فرانسه در سازمان ملل متحد در تشریح برنامههای ماه سپتامبر شورای امنیت به ریاست کشورش بدون اشاره به بدعهدی آمریکا و اروپا مدعی شد: موضوع هستهای ایران و تعهداتش محور اصلی بحثها درباره ایران در این ماه خواهد بود.
وی بدون اشاره به عدم پایبندی آمریکا و حامیان اروپایی واشنگتن به تعهدات خود ادعا کرد: «شورای امنیت سرانجام باید درباره تمدید ماموریت هیات کارشناسان درباره ایران رایگیری کند. این موضوع در سپتامبر 2025، زمانی که پس از عدم پایبندی ایران به تعهدات خود در چارچوب برنامه هستهای، تحریمها علیه این کشور دوباره برقرار شد، بار دیگر در دستور کار قرار گرفت.»
ادعاهای سفیر فرانسه در حالیست که قطعنامه 2231 (2015) شورای امنیت بهطور قطعی در تاریخ 18 اکتبر 2025 خاتمه یافته است و از آن تاریخ به بعد، این قطعنامه فاقد هرگونه اثر حقوقی یا ماموریت اجرایی محسوب میشود.
بر این اساس، نقش شورای امنیت ذیل قطعنامه 2231 بهطور قطعی پایان یافته است و همه مفاد، اقدامات و محدودیتهای مرتبط با موضوع هستهای بهطور دائمی خاتمه یافتهاند. برخی دیپلماتها در سازمان ملل می گویند فرانسه در تلاش است که این نشست در 17 سپتامبر(26 شهریور ماه) برگزار شود اما این اقدام با مخالفت روسیه و چین مواجه خواهد شد.
روسیه و چین پیش از این، در بیانیهای مشترک در ماه مارس، درباره کمیته 1737 (تحریم ها) اعلام کردند که شورای امنیت «نمیتواند برای احیای کمیته 1737 یا هیات کارشناسان آن اقدام کند.» آمریکا و حامیانش به رغم خاتمه قطعنامه 2231، تاکنون سه نشست بی نتیجه در 19 تیر و 19 خرداد ماه 1405 و نیز 21 اسفند 1404 با رای گیری رویه ای تشکیل دادند.
در نشست خرداد ماه، کلمبیا که ریاست دوره ای شورای امنیت را در آن ماه (ژوئن) برعهده داشت، با فشار آمریکا و حامیان غربی او به رغم پایان یافتن قطعنامه 2231 (2015) و مخالفت روسیه و چین برای طرح این موضوع در نشست شورای امنیت سازمان ملل، از جایگاه خود سوءاستفاده کرد و در یک رای گیری رویه ای، نشست بی نتیجه کمیته 1737 (2006) را تشکیل داد.
اگرچه در یک رای گیری رویه ای که وتو درباره آن اعمال نمی شود، نشست شورا با عنوان کمیته 1737 (2006) در مورد تحریم ها تشکیل شد اما بدون نتیجه پایان یافت و آمریکا و حامیانش صرفا به بیان ادعاهای خود پرداختند.
جمهوری اسلامی ایران معتقد است: قطعنامه 2231 در تاریخ 18 اکتبر 2025 منقضی شد و از آن تاریخ، این قطعنامه دیگر هیچگونه اعتبار حقوقی یا اثر اجرایی نداشته است. تمامی اقدامات، اختیارات، الزامات گزارشدهی و سازوکارهایی که بر اساس آن قطعنامه ایجاد شده بودند، پایان یافته و دیگر از آثار حقوقی برخوردار نیستند. بنابراین، هیچ مبنای حقوقی برای ارائه گزارش از سوی دبیرکل، ارائه توضیحات از سوی دبیرخانه به شورا، یا بررسی این موضوع توسط شورای امنیت تحت عنوان «عدم اشاعه» وجود ندارد.
پیش از این، نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل تاکید کرده بود: موضع ایران درخصوص سازوکار موسوم به «بازگشت خودکار تحریمها» نیز همواره روشن و ثابت بوده است. این موضع بهطور رسمی به دبیرکل و رئیس شورای امنیت اعلام شده و مورد حمایت چین و روسیه نیز قرار گرفته است. سه کشور اروپایی، یعنی فرانسه، آلمان و انگلیس، هیچگونه سمت یا صلاحیت حقوقی برای توسل به سازوکار موسوم به «بازگشت خودکار تحریمها» ندارند. آنها سالها از اجرای تعهدات خود ذیل برجام و قطعنامه 2231 خودداری کردند و سپس از حملات نظامی غیرقانونی علیه ایران، از جمله حملات به تاسیسات هستهای صلحآمیز ایران که تحت پادمان آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارند، حمایت کردند.
سفیر ایران در سازمان ملل گفت: طرفی که تعهدات خود را بهطور اساسی نقض کرده است، نمیتواند به حقوق ناشی از همان سند حقوقی استناد کند. بر این اساس، سه کشور اروپایی هیچ مبنای حقوقی یا آیینکاری برای طرح هرگونه ادعا علیه ایران ذیل قطعنامه 2231 ندارند و در سپتامبر 2025، هیچ اجماعی در شورای امنیت وجود نداشت و شورا از اینرو قادر به اتخاذ هیچ تصمیمی نبود.
نمایندگان روسیه و چین نیز اعلام کردند: برنامه هسته ای ایران پیش تر از دستور کار شورای امنیت سازمان ملل حذف شده است. «هدف واقعی کشورهای غربی ایجاد این توهم است که قطعنامههای ضدایرانی شورای امنیت دوباره به اجرا درآمدهاند و کمیته 1737 فعالیت خود را از سر گرفته است.»
به اعتقاد مسکو و پکن، هیچگونه احیا یا بازگشتی برای قطعنامههای ضدایرانی صورت نگرفته است. قطعنامه 2231 شورای امنیت (2015) در 18 اکتبر 2025 منقضی و در همان تاریخ، موضوع «عدم اشاعه» از فهرست موضوعات در دستور کار شورای امنیت حذف شد و به عبارت دیگر «شورای امنیت رسیدگی خود به موضوع هستهای ایران را به پایان رسانده است.»