خبرگزاری آریا - همزمان با ادامه مذاکرات امنیتی میان دمشق و تلآویو با میانجیگری آمریکا، حملات و عملیات نظامی اسرائیل در جنوب سوریه ادامه یافته و مسئله اشغال مناطق سوری همچنان اصلیترین مانع توافق عنوان میشود.
رژیم صهیونیستی در حالی به حملات و عملیات نظامی خود در خاک سوریه ادامه میدهد که مذاکرات امنیتی میان دمشق و تلآویو با میانجیگری آمریکا در جریان است؛ روندی که با وجود تلاشهای دیپلماتیک، هنوز به توافقی درباره مهمترین اختلافات منجر نشده است.
روز شنبه، کانال رسمی خبری سوریه، الاخباریه، از حمله جدید رژیم صهیونیستی به روستاهای الاصبه و الرزانیه در حومه قنیطره در جنوب غربی سوریه خبر داد. این حمله با یورش به خانهها و عملیات جستوجو همراه بود.
منابعی در دمشق در این باره اعلام کردند که اسرائیل حملات و اقدامات نظامی خود را بر اساس رویکرد امنیتیاش درباره ایجاد مناطق حائل و امنیتی در کشورهایی که با این رژیم توافق صلح ندارند، از جمله سوریه و لبنان، ادامه میدهد و محاسبات سیاسی داخلی نیز در این روند مؤثر است.
عباس شریفه، تحلیلگر سیاسی، در گفتوگو با الشرق الاوسط تأکید کرد که با ادامه مداخله نظامی اسرائیل در سوریه، صحبت از کاهش تنش دشوار است. به گفته او، دستیابی به توافق امنیتی نیز بدون عقبنشینی نیروهای اسرائیلی از مواضعی که پس از سقوط دولت بشار اسد در اختیار گرفتهاند، امکانپذیر نخواهد بود.
شریفه همچنین مدعی شد که فشار آمریکا بر اسرائیل برای توقف اقدامات بیثباتکننده در سوریه از زمان سقوط دولت اسد وجود داشته، اما این فشار تاکنون نتوانسته محدودیت قابلتوجهی بر مداخلات اسرائیل ایجاد کند.
نقش آمریکا در مذاکرات سوریه و اسرائیل
ایالات متحده در ظاهر یکی از میانجیهای اصلی و مستقیم مذاکرات امنیتی و سیاسی میان سوریه و رژیم صهیونیستی است. توماس باراک، فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه، تلاش دارد کانالهای ارتباطی دو طرف را در قالب سازوکار هماهنگی امنیتی مشترک باز نگه دارد.
با این حال، شریفه از وجود اختلاف میان منافع واشنگتن و دولت بنیامین نتانیاهو سخن گفته است. به گفته او، آمریکا بر حفظ وحدت سرزمینی و ثبات سوریه تأکید دارد، در حالی که دولت نتانیاهو رویکرد متفاوتی نسبت به آینده این کشور دنبال میکند.
وی همچنین گفت دولت موقت سوریه از زمان روی کار آمدن اعلام کرده تهدیدی برای همسایگان خود، از جمله اسرائیل، ایجاد نخواهد کرد، اما حملات مکرر اسرائیل همچنان ادامه دارد.
پایگاههای دائمی اسرائیل در جنوب سوریه
بر اساس گزارش مطرحشده، نیروهای رژیم صهیونیستی در جریان پیشرویهای خود در جنوب سوریه از منطقه حائل عبور کرده و 9 پایگاه نظامی دائمی ایجاد کردهاند. این حضور نظامی با حملات و عملیات جستوجوی مستمر در مناطق روستایی قنیطره، درعا و دمشق همراه بوده است.
در همین گزارش آمده است که طی ماه ژوئیه 65 عملیات و در 18 روز نخست ماه اوت نیز 52 عملیات اسرائیل در سوریه ثبت شده است. همچنین اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، اعلام کرده است که از ابتدای سال جاری 147 نفر بازداشت شدهاند که 49 نفر از آنها همچنان در بازداشت به سر میبرند.
بنیامین نتانیاهو نیز اخیرا در جریان بازدید از جبلالشیخ، که از اواخر سال 2024 تحت کنترل اسرائیل قرار گرفته، مدعی شد این رژیم اکنون کنترل گستردهای بر منطقهای از جبلالشیخ تا رود الیرموک و از آنجا تا دریای مدیترانه دارد.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که مقامات انتقالی سوریه همچنان برای دستیابی به توافق امنیتی با تلآویو و با حمایت آمریکا تلاش میکنند.
یسرائیل کاتس، وزیر جنگ رژیم صهیونیستی نیز در جریان بازدید از جبلالشیخ در 25 اوت خطاب به احمد الشرع، رئیس موقت سوریه، اعلام کرده بود که نیروهای اسرائیلی برای حفاظت از شهرکها و مرزهای این رژیم در این مناطق حضور دارند و از مواضع خود عقبنشینی نخواهند کرد.
مذاکراتی که به توافق نرسید
مقامات انتقالی سوریه در مقابل تلاش کردهاند رویکردی دیپلماتیک در قبال این تحولات اتخاذ کنند و حتی آمادگی خود را برای پذیرش بخشی از شروط اسرائیل، از جمله ایجاد منطقه غیرنظامی در جنوب کشور، اعلام کردهاند.
حدود یک سال پیش نیز با فشار آمریکا و میانجیگری فرانسه، نشستهایی میان سوریه و رژیم صهیونیستی با هدف دستیابی به توافق امنیتی و فراهم کردن زمینه برای عادیسازی روابط برگزار شد.
طرح پیشنهادی آمریکا شامل مشوقهای اقتصادی، از جمله ایجاد مناطق اقتصادی در جنوب سوریه، در کنار مجموعهای از مطالبات امنیتی اسرائیل بود. این مطالبات از قطع مسیرهای پشتیبانی محور مقاومت در لبنان تا تضمین نبود تهدید علیه اسرائیل را دربرمیگرفت.
بر اساس گزارش منتشرشده، پیشنویس توافقی نیز در این روند تهیه شد و قرار بود در جریان سفر احمد الشرع به آمریکا برای شرکت در نشستهای مجمع عمومی سازمان ملل به امضا برسد؛ اما این تفاهم در نهایت به دلیل مخالفت تلآویو محقق نشد و مذاکرات متوقف ماند.
ادامه حملات و بنبست امنیتی
در همین حال، دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، که در سال 2019 فرمان به رسمیت شناختن جولان سوریه به عنوان بخشی از اسرائیل را صادر کرده بود، هنوز نتوانسته به توافقی برای مهار اقدامات نظامی تلآویو در سوریه دست یابد.
رژیم صهیونیستی در ادامه عملیات خود، علاوه بر پیشروی به سمت مناطق نزدیک دمشق، اقداماتی را علیه زیرساختها و نقاط مختلف سوریه انجام داده و کنترل برخی منابع آب را نیز در اختیار گرفته است. حمله به فرودگاه نظامی ابوالظهور در حومه ادلب از جمله اقداماتی است که در این چارچوب مطرح شده و هدف آن جلوگیری از تثبیت حضور ترکیه در منطقه عنوان شده است.
از سوی دیگر، مقامهای اسرائیلی بر باز ماندن فضای سوریه برای فعالیتهای نظامی این رژیم تأکید کرده و همزمان با هرگونه گسترش حضور نظامی ترکیه در سوریه مخالفت کردهاند؛ موضوعی که به پیچیدهتر شدن روند دستیابی به توافق امنیتی میان دمشق و تلآویو منجر شده است.
ازسرگیری مذاکرات
با وجود ناکامی تلاشهای دیپلماتیک طی نزدیک به دو سال گذشته، مذاکرات میان سوریه و رژیم صهیونیستی بار دیگر در دستور کار قرار گرفته است. در همین چارچوب، ماه گذشته نشستی در امان با میانجیگری آمریکا برگزار شد که طی آن اسعد الشیبانی با رومن گافمن، رئیس موساد، دیدار کرد.
با وجود آنکه جزئیات دقیقی از نتایج این دیدار منتشر نشده، مسئله حاکمیت سوریه و حضور نظامی اسرائیل در مناطق جنوبی همچنان از اصلیترین موضوعات مورد اختلاف دو طرف است.
در همین شرایط، توماس باراک پس از دیدار با الشیبانی در آنکارا اعلام کرد که دیپلماسی به معنای همسو کردن منافع پیش از تبدیل اختلافات به بحران است. اما تنها ساعاتی پس از این اظهارات، نتانیاهو در جبلالشیخ حاضر شد و بار دیگر مواضع سخت تلآویو در قبال سوریه را به نمایش گذاشت؛ رخدادی که بار دیگر فاصله میان مسیر دیپلماتیک و تحولات میدانی را برجسته کرد.