خبرگزاری آریا - مقامهای آمریکایی میگویند گزارشهای داخلی نهادهای اطلاعاتی، از جمله ارزیابی تازه آژانس اطلاعات دفاعی پنتاگون، درباره فروش 24 میلیارد دلاری جنگندههای اف-35 به عربستان هشدار دادهاند که چین ممکن است از طریق جاسوسی یا همکاریهای نظامی و امنیتی با ریاض به فناوری حساس این جنگندهها دست پیدا کند.
مقامهای آمریکایی گفتند افسران اطلاعاتی این کشور در گزارشهای داخلی خود درباره احتمال جاسوسی چین در ارتباط با فروش قریبالوقوع دهها فروند جنگنده پیشرفته اف-35 به عربستان به ارزش 24 میلیارد دلار ابراز نگرانی کردهاند.
به گفته این مقامها، تحلیلگران اطلاعاتی این احتمال را مطرح کردهاند که چین بتواند از طریق عملیات جاسوسی در عربستان یا به واسطه شراکت نظامی و امنیتی خود با این کشور به فناوری اف-35 دسترسی پیدا کند.
یکی از گزارشهای مفصل آژانس اطلاعات دفاعی پنتاگون که چند ماه پیش تهیه شده، به دسترسی نظامی چین به پایگاههای عربستان و استفاده این کشور از فناوری چینی در زیرساختهای مخابراتی خود میپردازد. یک مقام آمریکایی گفت این گزارش همچنین این پرسش را مطرح کرده که آیا آمریکا و عربستان قادر خواهند بود اماکن نگهداری فناوریهای اف-35 را به اندازه کافی ایمن نگه دارند یا خیر.
این ارزیابی در چندین نهاد دولت آمریکا و دفاتر کنگره به گردش درآمده است. آژانس اطلاعات دفاعی پیشتر در پاییز 2025 نیز هنگامی که دولت آمریکا در حال بررسی این فروش بود، گزارشی عمومیتر درباره خطرات مشابه تهیه کرده بود.
«دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا سپس یک روز پیش از میزبانی از « محمد بن سلمان » ولیعهد و حاکم عملی عربستان در کاخ سفید در نوامبر، فروش این جنگندهها را اعلام کرد.
اکنون این معامله وارد مراحل پیشرفتهتری شده و گزارش جدید آژانس اطلاعات دفاعی نگرانیهای جدیتر و فنیتری را مطرح کرده است. وزارت خارجه آمریکا در ماه ژوئن بسته پیشنهادی فروش شامل 48 جنگنده و یک موتور یدکی را برای دریافت تأیید غیررسمی به دو کمیته کنگره فرستاد. برخی قانونگذاران و دستیاران آنها نیز دولت را درباره نگرانیهای مطرحشده از سوی نهادهای اطلاعاتی تحت فشار قرار دادهاند.
وزارت خارجه، پنتاگون و سفارت عربستان در واشنگتن از اظهارنظر خودداری کردند و کاخ سفید و سفارت چین نیز به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
سابقه نگرانی درباره چین
نهادهای اطلاعاتی آمریکا در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ نیز نگرانی مشابهی داشتند؛ زمانی که او در سال 2020 با فروش جنگندههای اف-35 به امارات در چارچوب توافق عادیسازی روابط این کشور با رژیم صهیونیستی موافقت کرد.
ساخت این جنگندهها توسط شرکت «لاکهید مارتین» سالها زمان میبرد. دولت «جو بایدن» پیش از آغاز تولید و تحویل تصمیم گرفت فروش به امارات را بازبینی کند. در آن زمان نیز نهادهای اطلاعاتی به دلیل گسترش روابط نظامی، اطلاعاتی و فناوری امارات با چین نگرانیهای مشابهی را مطرح کردند و مقامهای آمریکایی در نهایت روند فروش را متوقف کردند.
محمد بن سلمان مدتهاست به دنبال خرید اف-35 از آمریکا بوده و ترامپ سرانجام نوامبر گذشته با این درخواست موافقت کرد. عربستان و آمریکا چندین دهه همکاری نظامی داشتهاند و طبق این گزارش، ریاض با اختلاف بزرگترین خریدار تسلیحات و تجهیزات دفاعی آمریکاست.
با این حال، عربستان موشکهای بالستیک از چین خریداری میکند و ارتش چین نیز به سعودیها در یادگیری ساخت موشکهای بالستیک، ایجاد تأسیسات تولید و بهبود عملیات موشکی کمک میکند.
نگرانی درباره رادار و فناوری نظارتی اف-35
به گفته یک مقام آمریکایی، گزارش اخیر اطلاعاتی پنتاگون تأکید کرده که فقط افسران و پیمانکاران آمریکایی و سعودی باید به مکانهایی که فناوری اف-35 در آنها نگهداری میشود دسترسی داشته باشند. مقامهای پنتاگون بهطور ویژه نگران حفاظت از فناوری پیشرفته راداری و نظارتی این جنگنده هستند.
تحلیلگران همچنین پرسیدهاند آیا عربستان حاضر خواهد شد تماسهای نظامی و اطلاعاتی خود با پرسنل و نهادهای مرتبط با چین را بهصورت گسترده محدود کند یا خیر.
این گزارش همچنین این موضوع را مطرح کرده که آیا مقامهای سعودی حاضرند تجهیزات شرکتهای چینی «هواوی» و «ZTE» را از زیرساختهای مخابراتی، روترها و تأسیسات دفاعی خود حذف کنند.
برخی مقامهای صهیونیست نیز مانند زمان طرح فروش اف-35 به امارات نسبت به این معامله ابراز نگرانی کردهاند. طبق این گزارش، رژیم اشغالگر تنها دارنده اف-35 در غرب آسیاست و آمریکا از زمان جنگ اعراب و اسرائیل در سال 1973 تلاش کرده برتری نظامی کیفی آن را در منطقه حفظ کند؛ موضوعی که در قوانین کنگره آمریکا نیز تصریح شده است.
دولتهای پیشین آمریکا برای تعیین اینکه فروش تسلیحات به کشورهای عربی منطقه ناقض این اصل هست یا نه، یک روند بسیار محرمانه و چندماهه را طی میکردند.
دولت دوم ترامپ در عین حال به پیشبرد فروشهای گسترده تسلیحاتی به رژیم صهیونیستی ادامه داده است. در چند مورد، «مارکو روبیو» وزیر خارجه آمریکا با استناد به شرایط اضطراری منطقه، روند تأیید کنگره را دور زده تا ارسال تسلیحات به رژیم صهیونیستی تسریع شود. گزارش میافزاید اگر رهبران کنگره فروش اف-35 به عربستان را تأیید نکنند، احتمال دارد او درباره این معامله نیز به اقدامی مشابه متوسل شود.
ترامپ همچنین با کمک به عربستان برای ایجاد یک برنامه هستهای غیرنظامی موافقت کرده است؛ طرحی که نگرانیهای امنیتی جداگانهای به همراه داشته، زیرا محمد بن سلمان گفته است اگر ایران سلاح هستهای بسازد، عربستان نیز چنین خواهد کرد