خبرگزاری آریا - در آستانه اجرای تغییرات جدید کالابرگ در 15 مهر، هنوز رقم نهایی افزایش اعتبار و گروه‌های مشمول مشخص نشده است. در حالی که برآورد اولیه از افزایش 50 درصدی حکایت دارد، بررسی هزینه سبد غذایی نشان می‌دهد قیمت اقلام مورد بررسی تقریباً دو برابر شده است؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در میزان حمایت از پنج دهک پایین درآمدی را مطرح می‌کند.
تنها چند روز تا موعد وعده‌داده‌شده برای تغییر اعتبار کالابرگ در 15 مهرماه باقی مانده، اما هنوز رقم نهایی افزایش اعتبار و جامعه هدف این افزایش به‌طور قطعی مشخص نشده است.
در روزهای اخیر، ارقام مختلفی برای افزایش اعتبار کالابرگ مطرح شده است؛ از افزایش حداقل 300 هزار تومانی که پیش‌تر به‌عنوان کف افزایش مطرح شده بود تا افزایش 50 درصدی که طبق اظهارات وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، برآورد اولیه بانک مرکزی بوده است. با این حال، میدری تأکید کرده که رقم نهایی به میزان منابع قابل تأمین بستگی دارد و تصمیم‌گیری درباره آن همچنان در جریان است.
بر اساس برآورد 50 درصدی، اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ به حدود یک میلیون و 500 هزار تومان افزایش خواهد یافت؛ با این حال هنوز مشخص نیست این افزایش برای تمام مشمولان فعلی اعمال می‌شود یا حمایت بیشتری به اقشار با وسع پایین اختصاص خواهد یافت.
300 هزار تومان؛ کف افزایش، 50 درصد؛ برآورد اولیه
موضوع افزایش اعتبار کالابرگ طی هفته‌های گذشته چند بار مطرح شده است. ابتدا افزایش حداقل 300 هزار تومانی به‌عنوان کف افزایش اعتبار مطرح شد؛ رقمی که اعتبار یک میلیون تومانی را به یک میلیون و 300 هزار تومان می‌رساند.
در ادامه، موضوع افزایش 50 درصدی اعتبار مطرح شد. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز اعلام کرده است که بانک مرکزی در برآورد اولیه خود رشد 50 درصدی را مطرح کرده، اما رقم نهایی هنوز به تصویب نرسیده و تأمین منابع یکی از عوامل تعیین‌کننده در تصمیم نهایی است.
بر همین اساس، در شرایطی که فقط چند روز تا موعد 15 مهر باقی مانده، سه مسئله همچنان باید تعیین تکلیف شود: رقم نهایی افزایش، گروه‌های مشمول و منابع مالی اجرای طرح.
قیمت سبد کالابرگ تقریباً دو برابر شده است
اما در طرف دیگر ماجرا، بررسی قیمت اقلام موجود در سبد کالابرگ تصویر متفاوتی از میزان افزایش هزینه خانوار ارائه می‌دهد. بر اساس جدول قیمت اقلام سبد کالابرگ که بر پایه قیمت‌های شهریورماه تهیه شده، مجموع قیمت این سبد از حدود 2 میلیون و 182 هزار تومان در قیمت پایه به 4 میلیون و 289 هزار تومان در شهریورماه رسیده است.
به عبارت دیگر، هزینه این سبد حدود 2 میلیون و 107 هزار تومان افزایش یافته و رشد آن به 96.6 درصد رسیده است؛ یعنی هزینه خرید این مجموعه اقلام در فاصله مورد بررسی تقریباً دو برابر شده است.
این افزایش البته در تمام اقلام یکسان نبوده است. در جدول مورد بررسی، قیمت ماکارونی از 34 هزار تومان به 55 هزار تومان رسیده، برنج از 246 هزار تومان به 410 هزار تومان افزایش یافته و قند و شکر نیز از 81 هزار تومان به 149 هزار تومان رسیده است. اما در برخی اقلام، رشد قیمت بسیار شدیدتر بوده است؛ به‌گونه‌ای که قیمت حبوبات از 280 هزار تومان به 400 هزار تومان، روغن مایع از 93 هزار تومان به 400 هزار تومان و گوشت قرمز از 900 هزار تومان به یک میلیون و 700 هزار تومان رسیده است.
در همین حال، داده‌های مرکز آمار نیز از رشد شدید قیمت برخی اقلام خوراکی در یک سال گذشته حکایت دارد. برای نمونه، در بررسی منتشرشده بر اساس داده‌های مرکز آمار، قیمت روغن مایع 900 گرمی طی یک سال حدود 337 درصد افزایش یافته و قیمت تخم‌مرغ نیز رشد حدود 260 درصدی داشته است.
فاصله 50 درصدی کالابرگ با رشد هزینه سبد غذایی
مقایسه این دو عدد، یعنی افزایش احتمالی 50 درصدی اعتبار کالابرگ با افزایش نزدیک به 100 درصدی هزینه سبد نمونه کالاها، یک پرسش مهم را پیش روی سیاست‌گذار قرار می‌دهد: آیا افزایش 50 درصدی می‌تواند قدرت خرید خانوارهای کم‌درآمد را در برابر افزایش قیمت مواد غذایی حفظ کند؟
اگر اعتبار فعلی کالابرگ برای هر فرد را یک میلیون تومان در نظر بگیریم، افزایش 50 درصدی آن، اعتبار را به یک میلیون و 500 هزار تومان می‌رساند؛ یعنی 500 هزار تومان افزایش. در مقابل، سبد مورد بررسی در این گزارش از 2.182 میلیون تومان به 4.289 میلیون تومان رسیده و حدود 2.107 میلیون تومان افزایش قیمت داشته است.
البته مقایسه مستقیم این دو عدد به‌تنهایی به معنای آن نیست که دولت باید تمام افزایش قیمت سبد را به‌صورت یارانه جبران کند؛ زیرا اعتبار کالابرگ بخشی از هزینه معیشت خانوار را پوشش می‌دهد و میزان مصرف هر کالا نیز میان خانوارها متفاوت است. با این حال، این مقایسه می‌تواند معیاری برای سنجش کف حمایت مورد نیاز برای حفظ قدرت خرید باشد.
آیا افزایش 100 درصدی برای 5 دهک پایین ضروری است؟
بر مبنای همین محاسبه، اگر هدف اصلی کالابرگ حفظ قدرت خرید اقشار کم‌درآمد در برابر جهش قیمت کالاهای اساسی باشد، افزایش 50 درصدی اعتبار با رشد نزدیک به 100 درصدی هزینه سبد مورد بررسی فاصله قابل‌توجهی دارد.
از این منظر، می‌توان این استدلال را مطرح کرد که برای پنج دهک پایین درآمدی، افزایش اعتبار کالابرگ تا سطحی متناسب‌تر با افزایش هزینه سبد غذایی مورد نیاز است؛ به‌گونه‌ای که اگر مبنا را همین سبد قرار دهیم، افزایش نزدیک به 100 درصدی می‌تواند قدرت خرید این اقشار را تا حد بیشتری نسبت به شرایط قبل حفظ کند.
این موضوع به‌ویژه از آن جهت اهمیت دارد که دولت در تصمیم جدید خود، بر حمایت هدفمندتر از اقشار نیازمند تأکید کرده است. وزیر تعاون نیز گفته است در الگوی جدید، به‌جای دهک‌بندی صرف، جامعه بر اساس شاخص‌های وسع به گروه‌های «وسع پایین»، «وسع متوسط» و «وسع بالا» تقسیم خواهد شد و اولویت حمایت با اقشار نیازمند خواهد بود.
در نهایت، تصمیم دولت درباره کالابرگ در 15 مهر باید همزمان سه متغیر را در نظر بگیرد: شدت افزایش قیمت مواد غذایی، قدرت خرید خانوار و منابع قابل تأمین برای اجرای طرح. افزایش 50 درصدی می‌تواند بخشی از فشار هزینه‌ای خانوار را جبران کند، اما مقایسه آن با سبدی که در محاسبه حاضر تقریباً دو برابر شده، نشان می‌دهد فاصله میان رشد اعتبار حمایتی و رشد هزینه اقلام اساسی همچنان قابل توجه است.