خبرگزاری آریا - جایزه نوبل پزشکی 2026 به دو دانشمند آلمانی و یک آمریکایی برای کشفیاتی که به شکل‌گیری علم اپتوژنتیک انجامید، اهدا شد؛ روشی که امکان کنترل فعالیت سلول‌های عصبی با نور را فراهم می‌کند و به پژوهشگران اجازه می‌دهد سازوکارهای مرتبط با حافظه، احساسات و رفتار در مغز را با دقت بیشتری بررسی کنند.
جایزه نوبل پزشکی 2026 به کارل دایسروت، پیتر هگمان و گئورگ ناگل برای اکتشافات آنها درباره کانال‌های یونی حساس به نور و شکل‌گیری حوزه اپتوژنتیک اختصاص یافت؛ دستاوردی که امکان روشن یا خاموش کردن فعالیت سلول‌های عصبی منفرد در مغز زنده را فراهم کرده است.
اپتوژنتیک؛ کنترل سلول‌های عصبی با نور
درک چگونگی شکل‌گیری خاطرات، احساسات و رفتارها در مغز، از دیرباز یکی از اهداف مهم پژوهشگران علوم اعصاب بوده است. اکتشافات دایسروت، هگمان و ناگل زمینه شکل‌گیری اپتوژنتیک را فراهم کرد؛ فناوری‌ای که اکنون در آزمایشگاه‌های سراسر جهان برای بررسی عملکرد مغز و کشف سازوکارهای عصبی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
اپتوژنتیک به پژوهشگران اجازه می‌دهد فعالیت سلول‌های عصبی مشخص را با استفاده از نور کنترل کنند. این روش می‌تواند امکان بررسی دقیق‌تر ارتباط میان فعالیت مدارهای عصبی و رفتارهای مختلف را فراهم کند و در تحقیقات مرتبط با بیماری‌های عصبی و اختلالات روان‌پزشکی نیز مورد استفاده قرار گرفته است.
برندگان نوبل پزشکی 2026 چه کسانی هستند؟
کارل دایسروت ، محقق و پزشک آمریکایی متولد نوامبر 1971، استاد مهندسی زیستی و استاد روان‌پزشکی و علوم رفتاری در دانشگاه استنفورد است. او به‌دلیل فعالیت‌هایش در حوزه اپتوژنتیک، فناوری‌های شیمی هیدروژل-بافت از جمله CLARITY و STARmap و استفاده از روش‌های تلفیقی نوری و ژنتیکی برای مطالعه مدارهای عصبی شناخته شده است.
پیتر هگمان ، پژوهشگر آلمانی متولد 1954، دوره دکتری خود را در مؤسسه بیوشیمی ماکس پلانک گذرانده است. او صاحب کرسی ارشد پژوهشی هرتی در علوم اعصاب و استاد بیوفیزیک تجربی در دانشگاه هومبولت برلین است.
هگمان به‌دلیل کشف کانال‌رودوپسین (Channelrhodopsin) شهرت دارد؛ نوعی کانال یونی که با نور تنظیم می‌شود و به‌عنوان یک حسگر نوری عمل می‌کند. این کشف نقش مهمی در شکل‌گیری حوزه اپتوژنتیک داشت. او پیش از این جوایزی از جمله جایزه رامفورد، جایزه شاو در علوم زیستی و پزشکی و جایزه آلبرت لاسکر برای تحقیقات پایه پزشکی را دریافت کرده است.
گئورگ ناگل ، زیست‌فیزیکدان آلمانی متولد 1953، استاد دپارتمان نوروفیزیولوژی دانشگاه وورتسبورگ آلمان است. تحقیقات او بر گیرنده‌های نوری میکروبی و توسعه ابزارهای اپتوژنتیک متمرکز است.
ناگل مدرک دکتری خود را از دانشگاه فرانکفورت دریافت کرد و در مؤسسه ماکس پلانک برای بیوفیزیک در فرانکفورت به پژوهش پرداخت. او همچنین در دوره پسادکتری در دانشگاه ییل و دانشگاه راکفلر آمریکا فعالیت پژوهشی داشته است.
نوبل پزشکی 2025 به چه کسانی رسید؟
جایزه نوبل پزشکی 2025 به مری ای. برانکو، فرد رامسدل و شیمون ساکاگوچی برای اکتشافات آنها در زمینه تحمل سیستم ایمنی محیط پیرامونی تعلق گرفت.
این دانشمندان سلول‌های تی تنظیم‌کننده را شناسایی کردند؛ سلول‌هایی که نقش مهمی در کنترل سیستم ایمنی دارند و کشف آنها به شکل‌گیری یک حوزه تحقیقاتی جدید کمک کرد. این یافته‌ها همچنین مسیرهایی را برای توسعه درمان‌های پزشکی احتمالی ایجاد کرده‌اند که برخی از آنها در مرحله آزمایش‌های بالینی قرار دارند.