خبرگزاری آریا - پژوهش جدیدی با بررسی داده‌های نزدیک به 4.5 میلیون نفر نشان می‌دهد مدت خواب شبانه، میزان فعالیت بدنی و زمان نشستن می‌توانند با خطر ابتلا به زوال عقل ارتباط داشته باشند.
مدت‌ها است که کمبود خوابِ باکیفیت با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل (دمانس) مرتبط دانسته می‌شود، اما پژوهش‌های اخیر فراتر رفته و میزان بهینه‌ای از خواب شبانه را برای به حداقل رساندن خطر ابتلا به این بیماری در دوران سالمندی مشخص کرده‌اند.
تیمی از محققان دانشگاه یورک(York) در کانادا با استفاده از داده‌های حاصل از 69 مطالعه پیشین، یک تحلیل آماری انجام دادند تا ارتباط سه عامل فعالیت بدنی، مدت زمان نشستن و مدت زمان خواب را با زوال عقل بررسی کنند.
اینها همگی متغیرهایی هستند که تا حدی می‌توانیم آنها را کنترل کنیم. نتایج این تحلیل‌ها نشان داد که 7 تا 8 ساعت خواب شبانه، میزان ایده‌آلی برای به حداقل رساندن خطر زوال عقل است.
علاوه بر این، پژوهشگران دریافتند که نشستن طولانی‌مدت (بیش از 8 ساعت در روز) و فقدان فعالیت بدنی (کمتر از 150 دقیقه در هفته) نیز با افزایش قابل‌توجه احتمال ابتلا به زوال عقل مرتبط هستند.
پژوهشگران در مقاله منتشرشده خود می‌نویسند: فعالیت بدنی منظم، کاهش زمان بی‌تحرکی و خواب شبانه مناسب (7 تا 8 ساعت) می‌تواند با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل (دمانس) مرتبط باشند و عواملی هستند که به‌طور بالقوه می‌توان آنها را برای پیشگیری یا به تعویق انداختن زوال عقل تغییر داد.
خواب کمتر از 7 ساعت در شب با افزایش 18 درصدی خطر زوال عقل مرتبط بود، در حالی که خواب بیش از 8 ساعت در شب با افزایش 28 درصدی این خطر همراه بود.
این یافته‌ها با مطالعات پیشین که نشان داده‌اند خواب بیش‌ازحد نیز می‌تواند به اندازه کم‌خوابی برای سلامت ما مضر باشد، همخوانی دارند.
اگر به دنبال هدفی مشخص هستید، بازه زمانی بین 7 تا 8 ساعت بهترین گزینه به نظر می‌رسد.
با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که بررسی آنها رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کند؛ بلکه این یافته‌ها نشان‌دهنده همبستگی هستند، نه ارتباط مستقیم.
علاوه بر این، تشخیص تفاوت میان عوامل محرک و پیامدها می‌تواند دشوار باشد. برای مثال، تحقیقاتی وجود دارد که نشان می‌دهد خواب بیش‌ازحد می‌تواند نشانه‌ای از آغاز بیماری آلزایمر باشد، نه صرفاً عاملی که موجب بروز این بیماری می‌شود.
اگر ارتباط با فعالیت بدنی و توصیه‌های مربوط به پرهیز از نشستن طولانی‌مدت را نیز به این موارد اضافه کنیم که هر دو پیشتر با مشکلات سلامت مغز مرتبط شناخته شده‌اند، به نظر می‌رسد با مجموعه‌ای از رفتارها روبرو هستیم که برای مغز مفیدند.
اگرچه پژوهشگران خود آزمایش مستقیمی انجام نداده‌اند، اما به مزایای ورزش، تحرک منظم و خواب در حفظ جریان خون فعال در مغز، پاکسازی مواد زائد از نورون‌ها و محافظت از سایر بخش‌های بدن مرتبط با مغز (مانند قلب) اشاره می‌کنند.
با توجه به اینکه هنوز درمانی برای این بیماری وجود ندارد و پیش‌بینی می‌شود شمار مبتلایان به زوال عقل در سال‌های آینده افزایش یابد، کارشناسان مشتاقانه به دنبال راهکارهایی هستند که افراد بتوانند از طریق آنها، احتمال ابتلا به بیماری‌هایی نظیر آلزایمر را از همان ابتدا کاهش دهند.
تخمین زده می‌شود که با رسیدگی به عوامل خطرسازِ مرتبط با سبک زندگی، می‌توان از بروز حدود نیمی از موارد ابتلا پیشگیری کرد.
پژوهشگران می‌گویند: در مجموع، الگوی رفتاریِ مبتنی بر تحرک سالم می‌تواند اثرات عروقی، نوروتروفیک (مؤثر بر رشد و بقای سلول‌های عصبی) و ضدالتهابی ایجاد کند که همگی به سلامت مغز کمک کرده و می‌توانند شروع یا پیشرفت زوال عقل را به تعویق بیندازند.
یکی از مزایای این پژوهش، تعداد بالای افراد شرکت‌کننده در آن است که نزدیک به 4.5 میلیون نفر است.
همچنین شایان ذکر است که این داده‌ها شامل افراد 35 ساله و بالاتر می‌شود؛ سنی که بسیار پایین‌تر از نقطه آغازِ بررسی در بسیاری از مطالعات دیگرِ مربوط به زوال عقل است.
تمامی مطالعاتِ بررسی‌شده، شرکت‌کنندگان را از زمانی که فاقد زوال عقل بودند، تحت پایش قرار دادند و سپس میزان بروز این بیماری را در گذر زمان ارزیابی کردند.
با این حال، محدودیت‌هایی نیز وجود دارد؛ مطالعاتِ بررسی‌شده از نظر روش گردآوری و تلفیق داده‌ها تفاوت‌های قابل‌توجهی با یکدیگر داشتند و میزان اطلاعات موجود درباره برخی رفتارها بیشتر از سایر موارد بود. برای مثال، تنها 3 مورد از 69 مطالعه به‌طور خاص به بررسی عادت‌های کم‌تحرکی (نشستن طولانی‌مدت) پرداخته بودند.
پژوهشگران می‌گویند گردآوری داده‌های بیشتر در مورد ارتباط میان خطر زوال عقل و صرف بخش زیادی از روز در حالت نشسته می‌تواند یکی از مسیرهای مطالعات آتی باشد.
آنها افزودند: برای درک بهتر رابطه میان فعالیت بدنی، رفتار کم‌تحرک و خواب با خطر زوال عقل، به مطالعات آتی با حضور افراد میانسال و پیگیری‌های طولانی‌مدت که شامل بررسی تغییرات رفتارهای حرکتی در گذر زمان باشد، نیاز است.
این پژوهش در نشریه PLOS One منتشر شده است.