خبرگزاری آریا - نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری، ابعاد سفر خود به جنوب استان فارس را با مجموعه ای از تصمیمات برای صیانت از حافظه تاریخی، رفع مشکلات انباشته شهری و تغییر رویکرد بازآفرینی شهری از مداخلات صرفا کالبدی به ارتقای کیفیت زندگی مردم، تشریح کرد.
به گزارش خبرگزاری آریا ، سفر عبدالرضا گلپایگانی، نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری و عضو هیئت‌مدیره سازمان ملی زمین و مسکن به حوزه جنوب استان فارس در روزهای شنبه و یکشنبه 18 و 19 مهر، رویدادی چندوجهی و راهبردی بود که طیفی از تکالیف عالی حاکمیتی از ثبت و جاودانه‌سازی آثار جنایت جنگی و خلق یادمان شهدای مظلوم ورزشگاه نهم اسفند لامرد گرفته تا گره‌گشایی از بن‌بست‌های فرسودگی کالبدی و هویت‌بخشی تاریخی در گراش، محله آردفروشان و کهن‌دیار لارستان را در بر گرفت.
گلپایگانی در تشریح تفصیلی و جامع این سفر میدانی، به واکاوی اهداف مأموریت ابلاغی از سوی وزیر راه و شهرسازی، مصوبات نخستین نشست ستاد استانی بازآفرینی جنوب فارس و مجموعه تصمیمات گرفته شده برای حل مطالبات انباشته مردم این خطه پرداخت.
نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری با بیان اینکه سفر به استان فارس به دستور وزیر راه و شهرسازی و در پی پیگیری‌ها و مطالبات موسی موسوی، نماینده مردم شهرستان‌های لامرد و مهر انجام شد، گفت: هدف بنیادین این مأموریت، حضور در شهرستان لامرد به‌منظور پاسداشت مقام شهدای این دیار و اتخاذ تدابیر کالبدی و بازآفرینانه برای تثبیت، مستندسازی و ساخت بنای یادمانی فاخر در محل جنایت جنگی عصر نهم اسفندماه بود.
گلپایگانی با اشاره به جان‌باختن 24 نفر و مجروح‌شدن بیش از 130 نفر در این حملات، توضیح داد: هدف این بود که ضمن پاسداشت مقام جان‌باختگان، برای حفظ آثار واقعه و طراحی یادمانی متناسب با ابعاد انسانی و تاریخی آن تصمیم‌گیری شود.
وی با تأکید بر ضرورت ثبت و مستندسازی آثار این حملات گفت: در بازدید از ورزشگاه شهدای نهم اسفند و منازل مسکونی آسیب‌دیده و همچنین در جلسه فرمانداری لامرد، بر این موضوع تأکید شد که بازسازی کالبدی نباید به محو آثار واقعه منجر شود. بر همین اساس، مقرر شد یک شرکت مهندسین مشاور متخصص و دارای صلاحیت در زمینه طراحی شهری و یادمان، با بررسی ظرفیت‌های مردمی، ویژگی‌های محله و ابعاد مختلف واقعه، فرایند تهیه طرح جامع یادمان را آغاز کند.
نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری از بررسی مسائل و مطالبات حوزه نوسازی بافت‌های فرسوده، ساماندهی معابر و تأمین زمین درجلسه فرمانداری لامرد با حضور مدیرکل راه و شهرسازی جنوب فارس، شهرداران و اعضای شوراهای اسلامی شهر، خبر داد.
تأمین قیر رایگان برای بهسازی معابر خاکی و فرسوده لامرد
گلپایگانی با اشاره به مشکلات معابر شهری در لامرد و شهرهای پیرامونی گفت: شهرداران لامرد، خیرگو، فال، اسیر، چاه‌ورز، اهل و اشکنان از وضعیت نامناسب برخی معابر، خاکی‌بودن مسیرها و فرسودگی زیرساخت‌ها گلایه داشتند. عبور بار ترافیکی سنگین از داخل شهر لامرد، به دلیل نبود کمربندی، نیز بر مشکلات این محدوده افزوده است. بنابراین تامین قیر رایگان برای ساماندهی و بهسازی این معابر از طریق سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور مورد تاکید قرار گرفت.
ضرورت به روز رسانی مطالعات بافت‌های فرسوده
وی با اشاره به قدیمی‌بودن مطالعات بافت‌های فرسوده منطقه و ضرورت انطباق آن‌ها با شرایط امروز شهرها تصریح کرد: بازنگری مطالعات بافت‌های ناکارآمد، تأمین منابع موردنیاز برای بازگشایی معابر و تقویت تسهیلات نوسازی این بافت‌ها در شهرها و روستا-شهرهای منطقه در دستور کار قرار گرفت.
نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری همچنین از بررسی مسائل مربوط به تأمین و آماده‌سازی اراضی قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت خبر داد و گفت: با توجه به تقاضای مردم لامرد و شهرهای تابعه، این موضوع به‌طور جدی پیگیری شد.
گلپایگانی همچنین از آمادگی برای اجرای طرح «کلید به کلید» در لامرد خبر داد و گفت: با اجرای این طرح، املاک واقع در بافت‌های فرسوده می‌توانند با اراضی یا واحدهای نوساز معاوضه شوند.
گلپایگانی در ادامه به بازدید از محلات هدف بازآفرینی شهری گراش اشاره کرد و گفت: گراش با جمعیتی بالغ بر 60 هزار نفر و بیش از 10 هزار خانوار، از شهرهای مهم جنوب استان فارس به شمار می‌رود و در تعاملات اقتصادی و اجتماعی منطقه نقش دارد.
وی افزود: بررسی‌های میدانی نشان داد که با وجود ظرفیت‌های کالبدی و حضور خیران توانمند در منطقه، برخی محلات همچنان با مشکلاتی در زمینه هدایت آب‌های سطحی، ساماندهی معابر و نوسازی مسکن مواجه‌اند.
وی با تأکید بر ضرورت تعریف پروژه‌ها بر اساس نیازهای واقعی ساکنان و ویژگی‌های بومی هر محله اظهار کرد: رویکرد بازآفرینی در گراش باید بر توانمندسازی درون‌زا و مشارکت حداکثری مردم و مدیریت شهری استوار باشد.
نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری همچنین با اشاره به قرارگرفتن خانه‌های تاریخی امام در امتداد یک محور در بافت تاریخی شهر گفت: مقرر شد این محور تاریخی در قالب طرحی برای ساماندهی واجرا مورد توجه قرار گیرد.
ساماندهی بازار قیصریه و محله آردفروشان لارستان
گلپایگانی با اشاره به بازدید از بافت تاریخی لارستان، محله آردفروشان و بازار تاریخی قیصریه اظهار کرد: بافت کهن لارستان از ظرفیت‌های مهم تاریخی و معماری جنوب کشور است و حفاظت و احیای آن باید با توجه به هویت تاریخی منطقه و نیازهای اقتصادی و اجتماعی ساکنان انجام شود.
وی افزود: احیا و ساماندهی بازار تاریخی قیصریه، به‌عنوان یکی از کانون‌های اقتصادی و هویتی منطقه، از اولویت‌های شرکت بازآفرینی شهری ایران است. این فرایند از سال گذشته آغاز شده و مقرر است با تعریف پروژه‌های مشترک میان شرکت بازآفرینی شهری ایران و شهرداری ادامه یابد.
وی تأکید کرد: ساماندهی کالبدی، ایمن‌سازی و مرمت بازار باید به‌گونه‌ای انجام شود که فعالیت کسب‌وکارهای اصیل بازار حفظ شود و پویایی اجتماعی و اقتصادی محله آردفروشان نیز استمرار یابد.
گلپایگانی همچنین از ابلاغ طرح بافت تاریخی لارستان در اوایل آبان‌ماه از سوی وزارت راه و شهرسازی خبر داد و گفت: ابلاغ این طرح می‌تواند زمینه لازم را برای ساماندهی و مداخلات اصولی در بافت تاریخی فراهم کند.
تأکید بر تغییر رویکرد در بازآفرینی شهری
نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری با اشاره به برگزاری نخستین نشست ستاد استانی بازآفرینی شهری جنوب فارس در سال جاری در سالن اجتماعات اداره‌کل راه و شهرسازی لارستان گفت: این نشست با حضور فرمانداران، شهرداران و رؤسای شوراهای شهرستان‌های لارستان، گراش، لامرد، خنج، اوز، مهر و جویم برگزار شد و محور اصلی آن، تقویت رویکرد یکپارچه در بازآفرینی شهری و پیگیری مطالبات مناطق مختلف جنوب فارس بود.
وی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکردهای گذشته در نوسازی بافت‌های ناکارآمد افزود: بازآفرینی شهری نباید صرفاً به مداخلات کالبدی و تخریب و نوسازی محدود شود، بلکه باید به بهبود کیفیت زندگی، دسترسی مردم به خدمات شهری، حفظ هویت محلات و تقویت مشارکت اجتماعی بینجامد.
گلپایگانی با تاکید بر اینکه باید بر الگوهای مداخلات تخریبی دهه 70 خورشیدی خط بطلانی کشیده شود، تصریح کرد: به‌رسمیت‌شناختن حق برخورداری مردم از خدمات و کیفیت مناسب زندگی شهری، به معنای تأیید ساخت‌وسازهای غیرمجاز نیست. بلکه باید ضمن رعایت ضوابط و مقررات، کرامت انسانی و نیازهای واقعی ساکنان در کانون برنامه‌ریزی شهری قرار گیرد.
وی با اشاره به تجربه احیای محله «سنگ‌سیاه» شیراز گفت: اقداماتی مانند کف‌سازی، پیاده‌راه‌سازی، نورپردازی و باززنده‌سازی خانه‌های تاریخی می‌توانند در احیای حیات اجتماعی محلات مؤثر باشند. بهره‌گیری از این تجربه‌ها در بافت‌های تاریخی و محلات جنوب فارس نیز باید با توجه به ویژگی‌های هر محدوده دنبال شود.
تأمین منابع مالی و پیگیری مصوبات در سطح استان
گلپایگانی در تشریح مهم‌ترین تصمیمات این سفر و نشست ستاد بازآفرینی شهری جنوب فارس گفت: یکی از تصمیمات اصلی، به‌کارگیری مشاور تخصصی برای تهیه طرح جامع یادمان شهدای ورزشگاه نهم اسفند لامرد است. این مشاور باید با توجه به ابعاد انسانی و تاریخی واقعه، ظرفیت‌های مردمی و ملاحظات بازآفرینی شهری، طرحی جامع برای ماندگاری یادمان تهیه کند.
وی ادامه داد: تداوم و تقویت طرح ساماندهی و احیای بازار تاریخی قیصریه و محله آردفروشان در قالب همکاری مشترک شرکت بازآفرینی شهری ایران و شهرداری، ابلاغ طرح بافت تاریخی لارستان، پیگیری تأمین قیر رایگان برای معابر واقع در محدوده‌های مصوب بافت فرسوده و به‌روزرسانی مطالعات بافت‌های ناکارآمد از دیگر محورهای مورد تأکید بود.
نماینده ویژه وزیر راه و شهرسازی در امور بازآفرینی شهری افزود: مقرر شد، مصوبات ستاد بازآفرینی جنوب فارس به ستاد بازآفرینی استان فارس متصل شود تا این تصمیمات با همراهی استانداری و دستگاه‌های اجرایی استانی پیگیری و اجرا شوند.
وی درباره تأمین منابع مالی پروژه‌ها نیز گفت: استفاده از ظرفیت منابع توسعه متوازن، با الگوبرداری از تجربه‌های اجراشده در استان‌هایی مانند کرمان، مورد توجه قرار گرفت. بر این اساس، تأمین سهم اعتباری وزارت راه و شهرسازی مطابق ارقام و سازوکارهای تعیین‌شده نیز باید پیگیری شود.
گلپایگانی در پایان تأکید کرد: مجموعه تصمیمات اتخاذشده در سفر جنوب فارس، از طراحی یادمان شهدای لامرد تا احیای بافت‌های تاریخی و ساماندهی محلات هدف، با هدف ارتقای کیفیت زندگی مردم، حفظ هویت تاریخی شهرها و تقویت عدالت فضایی دنبال می‌شود. تحقق این اهداف مستلزم هماهنگی دستگاه‌های اجرایی، مشارکت مدیریت شهری و همراهی مردم در مراحل طراحی و اجرای پروژه‌هاست.