خبرگزاری آریا - رئیس دفتر ارتباط با دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران از برآورد حضور بیش از 10 هزار فارغ‌التحصیل این دانشگاه در خارج از کشور خبر داد و گفت: بیشتر این افراد در رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی تحصیل کرده‌اند و آمریکا و کشورهای اروپای غربی از مهم‌ترین مقاصد مهاجرتی آنان بوده‌اند.
رئیس دفتر ارتباط با دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران از مهاجرت بیش از 10 هزار فارغ‌التحصیل این دانشگاه به خارج از کشور طی سال های مختلف خبر داد و گفت: این فارغ التحصیلان اغلب در رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی تحصیل کردند که کشورهای آمریکا و اروپای غربی را مقصد اول مهاجرت انتخاب کردند.
دکتر سید منصور گتمیری ضمن بیان این مطلب با اشاره به گستردگی جامعه فارغ‌التحصیلان دانشگاه علوم پزشکی اظهار کرد: این دانشگاه با توجه به پیشینه تاریخی خود، طی حدود 93 سال فعالیت رسمی دانشگاهی، شمار زیادی از دانش‌آموختگان را در رشته‌های مختلف تربیت کرده است. برآوردها نشان می‌دهد تعداد فارغ‌التحصیلان این دانشگاه از 150 هزار نفر فراتر رفته، اما به دلیل گذشت چندین دهه از فعالیت دانشگاه و در دسترس نبودن اطلاعات برخی از دانش‌آموختگان قدیمی، همه این افراد در سامانه‌های ارتباطی دفتر ثبت نشده‌اند.
وی افزود: در حال حاضر بیش از 60 تا 65 هزار رکورد از دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران در اختیار دفتر ارتباط با دانش‌آموختگان قرار دارد که امکان برقراری ارتباط با این افراد از طریق آنها فراهم است. این ارتباط از مسیر دفاتر مستقر در دانشکده‌های مختلف، دفاتر استانی، شعبه بین‌المللی دانشگاه در شهر بوداپست مجارستان و کانون‌های فارغ‌التحصیلان به تفکیک سال فراغت از تحصیل دنبال می‌شود.
تضعیف انگیزه ماندن، از چالش‌های مهاجرت دانش‌آموختگان
رئیس دفتر ارتباط با دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به روند مهاجرت فارغ‌التحصیلان این دانشگاه تصریح کرد: مهاجرت دانش‌آموختگان در سال‌های اخیر همچنان ادامه دارد و به نظر می‌رسد انگیزه ماندن در کشور برای بخشی از آنان کاهش یافته است؛ مگر اینکه برای این مسئله چاره‌اندیشی اساسی صورت گیرد و زمینه‌های لازم برای افزایش جذابیت ماندن در داخل کشور فراهم شود.
گتمیری با بیان اینکه مهاجرت دانش‌آموختگان پس از پایان دوره‌های تحصیلی دانشگاهی بیشتر مشاهده می‌شود، توضیح داد: مهاجرت در سنین پایین‌تر و پیش از ورود به دانشگاه، به دلایل مختلف با دشواری‌های بیشتری همراه است؛ اما پس از پایان دوره کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکترای حرفه‌ای، بخشی از دانش‌آموختگان، به‌ویژه در رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی، به ادامه تحصیل یا فعالیت حرفه‌ای در خارج از کشور تمایل پیدا می‌کنند.
وی ادامه داد: در رشته‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد، مسیر مهاجرت در برخی رشته‌ها هموارتر است و دانش‌آموختگان می‌توانند با ارائه و ترجمه مدارک تحصیلی خود برای ادامه مسیر در خارج از کشور اقدام کنند.
این هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران تاکید کرد: در سال‌های اخیر، رشته‌های پرستاری نیز از برای مهاجرت مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ چراکه پذیرش مدارک و فراهم شدن امکان فعالیت حرفه‌ای برای دانش‌آموختگان این رشته در برخی کشورهای مقصد، در مقایسه با رشته‌هایی مانند پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی با سهولت بیشتری همراه است.
سخت‌گیری کشورهای مقصد، آهنگ مهاجرت را کاهش داده است
رئیس دفتر ارتباط با دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به تغییرات روند مهاجرت در سال‌های اخیر گفت: اگرچه همچنان تمایل به مهاجرت وجود دارد، به نظر می‌رسد آهنگ مهاجرت نسبت به برخی سال‌های گذشته کاهش یافته است؛ اما این کاهش لزوماً به معنای افزایش جذابیت ماندن در کشور نیست و بخشی از آن می‌تواند ناشی از سخت‌گیری بیشتر کشورهای مقصد در پذیرش نیروهای متخصص باشد.
وی با تأکید بر هزینه‌های صرف‌شده برای تربیت نیروی انسانی متخصص در کشور اظهار کرد: برای آموزش دانشجویان و تربیت فارغ‌التحصیلان در رشته‌های مختلف، حتی در مقاطع کارشناسی، هزینه‌های قابل‌توجهی از نظر مالی و اقتصادی صرف می‌شود. با این حال، بخشی از این نیروهای آموزش‌دیده پس از فارغ‌التحصیلی به کشورهای دیگر می‌روند و کشورهای مقصد از ظرفیت تخصصی آنان بهره‌مند می‌شوند.
گتمیری افزود: برخی از دانش‌آموختگان ممکن است هزینه‌های مربوط به تعهدات خود را به دولت پرداخت کنند و با وجود این، تصمیم به مهاجرت بگیرند. برخی دیگر نیز پس از انجام تعهدات خدمت خود، کشور را ترک می‌کنند. از این رو، صرف تربیت نیروی متخصص برای حفظ این سرمایه انسانی در داخل کشور کافی نیست و باید برای تقویت انگیزه ماندن و بازگشت دانش‌آموختگان نیز برنامه‌ریزی کرد.
نقش شرایط رفاهی و فرصت‌های علمی در تصمیم به مهاجرت
وی با بیان اینکه شرایط زندگی و فرصت‌های علمی و حرفه‌ای در تصمیم دانش‌آموختگان برای ماندن یا مهاجرت مؤثر است، اظهار کرد: هر اندازه شرایط رفاهی و امکاناتی که فرد پس از مهاجرت به آن دسترسی پیدا می‌کند مناسب‌تر باشد، احتمال ماندن او در کشور مقصد نیز افزایش می‌یابد. در مقابل، هرچه بتوانیم انگیزه‌ها و جذابیت‌های داخل کشور را تقویت کنیم، زمینه بازگشت دانش‌آموختگان پس از پایان دوره‌های تحصیلی و تخصصی آنها نیز بیشتر فراهم می‌شود.
رئیس دفتر ارتباط با دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به امکان تحصیل در بسیاری از رشته‌های تخصصی و فوق‌تخصصی در داخل کشور گفت: در حال حاضر، امکان گذراندن بسیاری از دوره‌های تخصصی و فوق‌تخصصی در ایران فراهم است؛ با این حال، افرادی که برای تکمیل دوره‌های آموزشی خود به خارج از کشور می‌روند، ممکن است با توجه به شرایط و فرصت‌های موجود در کشور مقصد، تصمیم بگیرند در همان کشور بمانند. بنابراین، باید برای افزایش جذابیت‌های علمی، حرفه‌ای و رفاهی داخل کشور تلاش کرد تا امکان بازگشت این افراد تقویت شود.
دانشگاه‌های معتبر با فرصت‌های علمی، نخبگان را جذب می‌کنند
گتمیری درباره ویژگی‌های دانش‌آموختگانی که بیشتر در معرض مهاجرت قرار دارند، گفت: دانشجویانی که رتبه‌های برتر دارند یا توانمندی‌های خود را در حوزه پژوهش، انتشار مقاله و فعالیت‌های علمی نشان داده‌اند، معمولاً سوابق علمی قابل ارائه‌تری دارند و می‌توانند از این سوابق برای پذیرش در دانشگاه‌های معتبر استفاده کنند.
وی افزود: دانشگاه‌های بزرگ و معتبر دنیا به سوابق علمی و پژوهشی متقاضیان توجه می‌کنند و دانشجویانی که مستندات بیشتری از توانمندی‌های علمی خود ارائه می‌دهند، امکان بیشتری برای جلب نظر این دانشگاه‌ها دارند. در چنین شرایطی، فرصت‌های علمی و پژوهشی کشور مقصد می‌تواند در تصمیم فرد برای ادامه مسیر تحصیلی و حتی ماندن در آن کشور مؤثر باشد.
رئیس دفتر ارتباط با دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به تفاوت انگیزه‌های کشورهای مختلف برای جذب نیروهای متخصص اظهار کرد: برخی کشورهای منطقه ممکن است با ارائه پیشنهادهای مالی جذاب، بخشی از نیروهای متخصص ایرانی را جذب کنند؛ اما دانشگاه‌ها و مراکز علمی معتبر در سطح بین‌المللی، علاوه بر شرایط مالی، با فراهم کردن فرصت‌های علمی و پژوهشی و امکانات حرفه‌ای، به دنبال جذب افراد توانمند هستند و گاهی همین فرصت‌ها در تصمیم آنان برای ماندن در کشور مقصد نقش تعیین‌کننده دارد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره تعداد دقیق فارغ‌التحصیلان مهاجرت‌کرده دانشگاه علوم پزشکی تهران توضیح داد: آمار رسمی مهاجرت نیروهای تخصصی در اختیار نهادهای مرتبط، از جمله وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی و سازمان نظام پرستاری است و دفتر ارتباط با دانش‌آموختگان دانشگاه آمار دقیق و رسمی در این زمینه ندارد.
گتمیری با بیان اینکه برآورد اولیه از حضور بیش از 10 هزار نفر از دانش‌آموختگان دانشگاه طی سال های مختلف در خارج از کشور حکایت دارد، گفت: در میان رشته‌های مختلف، پزشکی در صدر رشته‌های مرتبط با مهاجرت دانش‌آموختگان قرار دارد و پس از آن، رشته‌هایی مانند دندانپزشکی، داروسازی و سایر رشته‌ها مطرح هستند. با این حال، این رقم برآوردی است و برای اعلام آمار دقیق باید اطلاعات مراجع رسمی بررسی شود.
وی با اشاره به حضور شماری از دانش‌آموختگان دانشگاه در مراکز علمی و حرفه‌ای خارج از کشور خاطرنشان کرد: هرچند مهاجرت گسترده دانش‌آموختگان را نمی‌توان اتفاقی خوشایند دانست، اما برخی از این افراد در سطح علمی برجسته‌ای فعالیت می‌کنند و می‌توانند برای دانشگاه و کشور مایه افتخار باشند. از این رو، باید ارتباط با این افراد حفظ شود و رفت‌وآمد علمی و حرفه‌ای آنان به کشور تسهیل شود تا امکان استفاده از ظرفیت‌های علمی و تخصصی آنها نیز فراهم باشد.