خبرگزاری آریا - اصلاح نرخ سوم بنزین، سی‌ان‌جی را بار دیگر به یکی از گزینه‌های جدی در سبد سوخت کشور تبدیل کرده است؛ تغییری مثبت که با رشد مصرف روزانه این سوخت پاک همراه شده است. اما با این رشد چقدر در مصرف بنزین صرفه جویی شده است؟
بر اساس آمارهای ارائه‌شده از سوی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، مصرف روزانه سی‌ان‌جی پس از اصلاح نرخ سوم بنزین، با رشد حدود 14 درصدی، از 14 میلیون و 700 هزار مترمکعب در مرداد به 16 میلیون و 700 هزار مترمکعب در مهر رسید.
با توجه به معادل‌بودن مصرف سی‌ان‌جی و بنزین با یکدیگر، این افزایش 2 میلیون مترمکعبی سی‌ان‌جی به معنای عدم مصرف روزانه 2 میلیون لیتر بنزین در چرخه سوخت‌رسانی کشور است؛ به همین دلیل، در شرایطی که پالایشگاه‌های کشور برای پاسخ‌گویی به تقاضای فزاینده مصرف با تمام توان در چرخه بهره‌برداری قرار دارند، جایگزینی سوخت پاک نه‌تنها سبب کاهش فشار عملیاتی بر واحدهای پالایشی می‌شود، بلکه نقشی مؤثر در مدیریت ذخایر راهبردی فرآورده‌های نفتی ایفا می‌کند.
این رشد 14 درصدی مصرف سی‌ان‌جی پس از اصلاح نرخ سوم بنزین، آمار امیدوارکننده‌ای است که می‌تواند نشان‌دهنده بازگشت تدریجی سهم سی‌ان‌جی در سبد سوخت خودروها باشد؛ زیرا مقدار مصرف این سوخت پاک در سال‌های 1399 و 1400 به مرز 24 میلیون مترمکعب در روز نیز رسیده بود، اما تثبیت نرخ بنزین و کاهش توجیه اقتصادی استفاده ازسی‌ان‌جی سبب شد که با توجه به ظرفیت مغفول روزانه 35 میلیون مترمکعبی سی‌ان‌جی در کشور، مصرف روزانه این سوخت به حدود 15 میلیون مترمکعب در روز کاهش یابد.
صرفه‌جویی 48 میلیون لیتری بنزین در کرمان با افزایش مصرف سی‌ان‌جی
تحلیل داده‌های مصرف حاکی از آن است که افزایش اخیر مصرف سی‌ان‌جی تنها حاصل تعیین نرخ سوم بنزین به قیمت 10 هزار تومان نبوده است، بلکه سامان‌دهی شیوه‌های توزیع سوخت و کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها در مناطقی مانند استان‌های کرمان و سیستان و بلوچستان، نقش قابل توجهی در افزایش مصرف سی‌ان‌جی داشته است. به‌گونه‌ای که حذف کارت اضطرار جایگاه در استان‌های کرمان و انتقال مستقیم سهمیه به کارت‌های شخصی شهروندان سبب شد افزون‌بر کاهش صفوف و افزایش رضایتمندی، مصرف غیربهینه بنزین از ابتدای مرداد تا پایان شهریور 12 درصد کاهش و به دنبال آن مصرف سی‌ان‌جی افزایش یابد که این رقم معادل صرفه‌جویی 48 میلیون لیتری بنزین در این بازه زمانی بوده است.
در بخش زیرساخت و تقاضا نیز اقدام‌های حمایتی متناسب با این روند در دستور کار قرار گرفته است، به‌گونه‌ای که اکنون حدود 4 میلیون و 300 هزار خودرو به‌صورت کارخانه‌ای یا از طریق تبدیل کارگاهی دوگانه‌سوز شده‌اند و به‌ازای هر یک‌هزار و 600 خودرو در کشور، یک جایگاه سی‌ان‌جی وجود دارد که بیانگر ظرفیت قابل توجه مصرف سوخت سی‌ان‌جی و دسترسی مناسب ناوگان خودرویی برای استفاده از این سوخت است. بااین‌حال، توسعه جایگاه‌ها در برخی مناطق کمتر برخوردار همچنان در دستور کار قرار دارد و مناطقی همچون جنوب کرمان و استان سیستان و بلوچستان نیز به‌تازگی به این زیرساخت متصل شده‌اند.
تبدیل رایگان تاکسی‌های اینترنتی به دوگانه‌سوز
طرح تبدیل رایگان خودروهای پرپیمایش فعال در سکوهای حمل‌ونقل اینترنتی در سراسر کشور به سی‌ان‌جی از دیگر اقدام‌هایی است که با هدف مهار ناترازی بنزین و بهره‌گیری از ظرفیت مغفول سی‌ان‌جی با همکاری وزارت کشور و سکوهای حمل‌ونقل اینترنتی آغاز و امکان ثبت‌نام برای همه خودروهای پرپیمایش فعال در سکوهای اینترنتی (تاکسی‌های آنلاین) در سراسر کشور فراهم شده است.
مالکان خودروهای مشمول پس از دریافت پیامک می‌توانند با مراجعه به سامانه gcr.niopdc.ir برای تکمیل ثبت‌نام و انتخاب کارگاه مجاز اقدام کنند و معیار انتخاب در هر شهر با توجه به وسعت جغرافیایی و مقدار پیمایش متفاوت است؛ به‌طوری که در برخی موارد پیمایش روزانه بالای 100 کیلومتر و در برخی موارد 48 سفر در هفته، مدنظر قرار گرفته است.
تسویه مطالبات و جهش 210 درصدی در زنجیره تولید خودروهای دوگانه‌سوز
پایداری مصرف نیازمند هماهنگی کامل سمت عرضه و تولید بود. در دولت چهاردهم، موانع مالی صنعت سی‌ان‌جی با پرداخت بیش از 2 هزار و 400 میلیارد تومان از مطالبات انباشته این بخش برطرف شد. نتیجه مستقیم این حمایت مالی، جهش 210 درصدی در تولید خودروهای دوگانه‌سوز کارخانه‌ای نسبت به سال 1403 و تبدیل حدود 90 هزار دستگاه خودرو طی دو سال اخیر بوده است؛ اقدامی که توازن بین ظرفیت جایگاهی و ناوگان فعال را برقرار ساخت.
رشد روزانه 2 میلیون مترمکعبی مصرف سی‌ان‌جی پس از اصلاح نرخ سوم بنزین نشان داد که ظرفیت سوخت سی‌ان‌جی در صورت تنظیم درست سازوکارهای اقتصادی و توسعه زیرساخت‌های سی‌ان‌جی، می‌تواند فوری‌ترین و مؤثرترین ابزار برای مهار ناترازی سوخت باشد. جایگزینی این حجم از بنزین مصرفی گامی مهم در حفظ ذخایر کشور به شمار می‌رود، اما تثبیت و ارتقای آن مستلزم پشتیبانی مستمر از زنجیره تأمین، شتاب‌بخشی به تبدیل خودروهای عمومی و اجرای به‌موقع تعهدات توسعه جایگاه‌هاست که سرانجام افزون‌بر سبک‌کردن بار مصرف بنزین، پایدارترین مسیر برای ارتقای امنیت انرژی کشور به شمار می‌آید.