خبرگزاری آریا - ثبت چند زمین‌لرزه در شرق تهران طی کمتر از یک شبانه‌روز، بار دیگر نگرانی‌ها درباره احتمال وقوع زلزله بزرگ در پایتخت را افزایش داده است؛ در همین حال، یک مقام مسئول با تشریح وضعیت گسل‌های منطقه، درباره احتمال لرزه‌های بزرگ‌تر و شایعات ارتباط این رخدادها با انفجار توضیح داده است.
وقوع سه زمین‌لرزه در کمتر از 24 ساعت در شرق تهران، نگرانی‌هایی درباره احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ‌تر در پایتخت ایجاد کرده است؛ موضوعی که به گفته رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، نمی‌توان احتمال آن را به‌طور کامل منتفی دانست، هرچند در صورت متوقف‌شدن روند لرزه‌ها و افزایش نیافتن بزرگی آنها، احتمال وقوع زلزله بزرگ‌تر به‌مراتب کمتر خواهد بود.
علی بیت‌اللهی با اشاره به ثبت سه زمین‌لرزه در شرق تهران اظهار کرد: از ساعت 17:43 روز گذشته، زمین‌لرزه‌های کوچکی در امتداد شمال به جنوب شرق تهران رخ داده‌اند که این فعالیت لرزه‌ای در ساعت‌های 7:28 و 14:02 امروز نیز ادامه داشته است.
سه زمین‌لرزه اخیر روی یک گسل نبوده‌اند
وی افزود: بر اساس گزارش مرکز لرزه‌نگاری کشور، این سه زمین‌لرزه در امتداد شمال به جنوب، از محدوده لواسان تا مناطق جنوبی‌تر از جمله پارک سرخه‌حصار مکان‌یابی شده‌اند. نکته مهم این است که این رخدادها روی یک گسل واحد قرار ندارند و به گسل‌های متفاوتی منتسب هستند.
رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی توضیح داد: زمین‌لرزه محدوده لواسان روی گسل شمال تهران رخ داده است. دو زمین‌لرزه دیگر در بخش‌های جنوبی‌تر شرق تهران، در شمال و جنوب گسل قصر فیروزه مکان‌یابی شده‌اند. همچنین گسل نسبتاً بزرگی در محدوده جنوب بومهن و پردیس وجود دارد که امتداد این دو لرزه جنوبی‌تر با آن انطباق دارد.
بیت‌اللهی تأکید کرد که نمی‌توان هر سه زمین‌لرزه را به فعالیت یک گسل مشخص نسبت داد و با وجود کوچک بودن بزرگی آنها، نباید این رخدادها را به دلیل وقوع در مجاورت کلان‌شهری مانند تهران کم‌اهمیت دانست.
آیا زلزله‌های کوچک مقدمه زلزله بزرگ‌تر هستند؟
این زلزله‌شناس با اشاره به تجربه وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ گفت: در برخی موارد، پیش از وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ، لرزه‌های کوچک‌تری رخ می‌دهند و نوعی توالی لرزه‌ای شکل می‌گیرد که ممکن است در نهایت به وقوع یک زمین‌لرزه بزرگ منجر شود.
وی ادامه داد: البته در اغلب موارد، زمین‌لرزه‌هایی با بزرگی کمتر از 3 ریشتر، لرزه‌های خفیفی محسوب می‌شوند. سه زمین‌لرزه اخیر تهران نیز به ترتیب بزرگای 2.6، 2.8 و 3 داشته‌اند و ممکن است بسیاری از ساکنان حتی در مناطق نزدیک به کانون این رخدادها نیز آنها را احساس نکرده باشند.
بیت‌اللهی با اشاره به ویژگی‌های لرزه‌ای شرق تهران اظهار کرد: این محدوده یک پهنه فعال لرزه‌ای است؛ چراکه گسل‌های مشا، شمال تهران، قصر فیروزه و لویزان در این منطقه قرار دارند و در پایین‌دست نیز گسل ایوانکی امتداد دارد. مجموعه این گسل‌ها پهنه‌ای با تراکم بالای گسل‌های فعال را تشکیل داده‌اند.
وی افزود: براساس مشاهدات، در اغلب مواقع سال میزان رخداد زمین‌لرزه در شرق تهران به‌مراتب بیشتر از مناطق غربی و مرکزی پایتخت است و این موضوع بخشی از ویژگی‌های طبیعی فعالیت لرزه‌ای این محدوده به شمار می‌رود.
احتمال زلزله بزرگ‌تر چقدر است؟
رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی درباره احتمال وقوع زمین‌لرزه بزرگ‌تر پس از سه لرزه اخیر گفت: اگر بزرگی زمین‌لرزه‌ها روند افزایشی نداشته باشد و رخداد لرزه‌ای دیگری نیز ثبت نشود، احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ‌تر به‌مراتب کمتر خواهد بود.
وی با بیان اینکه در صورت آزادشدن تنش بسیار بزرگ در یک منطقه، ممکن است توالی زمین‌لرزه‌ها ادامه پیدا کند، بر ضرورت حفظ حساسیت و هوشیاری تأکید کرد و افزود: تجربه نشان داده است که گاهی لرزه‌های کوچک می‌توانند به وقوع سلسله‌ای از زمین‌لرزه‌های بزرگ‌تر منجر شوند.
بیت‌اللهی تصریح کرد: هیچ‌کس در هیچ نقطه‌ای از جهان نمی‌تواند با قطعیت پیش‌بینی کند که در آینده چه اتفاقی رخ خواهد داد؛ بنابراین باید ضمن حفظ هوشیاری، از هرگونه پیش‌بینی قطعی درباره وقوع زمین‌لرزه خودداری کرد.
شایعات انفجار صحت ندارد
وی در پاسخ به گمانه‌زنی‌ها درباره ارتباط زمین‌لرزه‌های اخیر با موج انفجار گفت: در رکوردهای ثبت‌شده زمین‌لرزه‌های طبیعی، شکل موج زلزله با شکل موج انفجار کاملاً قابل تشخیص است.
رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی توضیح داد: از نظر ویژگی‌های امواج لرزه‌ای، از جمله امواج P و S که بخشی از ماهیت زمین‌لرزه‌های طبیعی هستند، در انفجارها چنین رکوردهایی مشاهده نمی‌شود. همچنین موج‌های ناشی از انفجار، علاوه بر ثبت توسط دستگاه‌ها، معمولاً در محیط پیرامونی با صداهای بسیار شدیدی همراه هستند.
بیت‌اللهی در پایان تأکید کرد: توالی سه زمین‌لرزه از عصر روز گذشته تا صبح و ظهر امروز، نشان‌دهنده فعالیت لرزه‌ای طبیعی در شرق تهران است؛ منطقه‌ای که در بسیاری از ماه‌های سال نیز چنین رخدادهایی در آن ثبت می‌شود. به گفته وی، هم‌زمانی این زمین‌لرزه‌ها با فضای کنونی موجب شکل‌گیری شایعاتی شده که صحت ندارند.