خبرگزاری آریا - فصل اقتصاد - در ماههای اخیر، طرح مالیات بر سوداگری و سفتهبازی به
یکی از محورهای اصلی بحثهای اقتصادی و تقنینی کشور تبدیل شده است؛ طرحی که
هدف آن مقابله با فعالیتهای غیرمولد و کنترل بازارهایی است که در سالهای
اخیر با نوسانات شدید و رفتارهای سوداگرانه مواجه بودهاند.
جزئیات طرح از زبان نمایندگان مجلس
زهرا خدادادی، عضو هیات رئیسه کمیسیون اقتصادی مجلس شورای
اسلامی، در گفتوگو با فصل اقتصاد، با اشاره به جامعه هدف این طرح
توضیح داد:«طرح مالیات بر سوداگری و سفتهبازی، طرح بسیار خوبی است و از مجلس یازدهم
مدنظر بوده است. هدف از این طرح، مبارزه با سوداگری و سفتهبازی در
بازارهایی است که سوداگران در آن فعالیت میکنند. این طرح کلیت مردم را
درگیر نخواهد کرد و حدوداً یک تا دو درصد مردم مشمول آن خواهند شد.»
وی در ادامه افزود: «سازوکارهای قانونی این طرح مربوط به فعالیت افرادی است که خرید و فروش
مکرر با قصد سوداگری در بازار دارند. حوزههایی نظیر خرید و فروش ملک،
خودرو، طلا و ارز مدنظر طرح مذکور بوده و سوداگری در این حوزهها مورد رصد
مالیاتی قرار خواهند گرفت.»
خدادادی با تأکید مجدد بر اینکه اکثریت جامعه مشمول این
قانون نخواهند شد، گفت: «هدف این طرح، مبارزه با سوداگری و سفتهبازی است
که در سالهای اخیر موجی
از تورم را در بازار کالاها ایجاد کرده است. بسترهای اجرایی طرح تا حدودی
آماده شده و فرصتی برای اجرای کامل آن در نظر گرفته شده تا دولت بتواند
زیرساختهای لازم را فراهم کند. این طرح پس از تصویب، 5 سال فرصت زمانی
برای اجرا خواهد داشت.»
آخرین وضعیت بررسی و اصلاحات طرح
سید شمسالدین حسینی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس، درباره
روند بررسی این طرح گفت: «شورای نگهبان به طرح مالیات بر سوداگری و
سفتهبازی ایراداتی به لحاظ
معادل واژگان انگلیسی و فارسی گرفته بود که در مشورت با نماینده شورای
نگهبان، 2 تا 3 ایراد مختصر مذکور برطرف شد و به زودی به صحن علنی ارائه
خواهد شد.»
جعفر قادری، نایب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس نیز اظهار داشت: «کمیسیون اقتصادی مجلس طرح مالیات بر سوداگری و سفتهبازی را با حضور
نماینده شورای نگهبان به سرانجام رسانده و ایرادات نیز برطرف شده است.
منتظریم تا در دو هفته آینده این طرح برای سومین بار به صحن علنی رفته و با
تصویب نمایندگان به شورای نگهبان ارجاع شود. هدف اصلی این مصوبه هدایت
نقدینگی سرگردان جامعه به سمت تولید است.»
تحلیل کارشناسان و مزایای اجرای طرح
کارشناسان اقتصادی و اعضای اتاق بازرگانی معتقدند مالیات
بر عایدی سرمایه میتواند به کاهش نوسانات در بازار ارز و سکه کمک کند.
شعبان فروتن، عضو اتاق بازرگانی ایران، با اشاره به نقش این مالیات در مهار
سوداگری گفت: «این قانون با جلوگیری از واسطهگری و سفتهبازی، به ثبات بازار کمک
میکند. ضمن اینکه سرمایهها به سمت فعالیتهای تولیدی و صنعتی هدایت
میشوند و این میتواند به رونق بورس نیز کمک کند.»
در سطح جهانی، مالیات بر عایدی سرمایه (CGT) یکی از
پایههای اصلی نظام مالیاتی کشورهایی چون آمریکا، کانادا، انگلستان و آلمان
است. این مالیات بر «سود ناشی از فروش» داراییهایی نظیر املاک، خودرو،
ارزهای خارجی، طلا و سکه اعمال میشود و اهدافی مانند هدایت سرمایه به سمت
بخشهای مولد اقتصادی، کاهش سفتهبازی و سوداگری و افزایش درآمدهای مالیاتی
دولت را دنبال میکند.
چالشها و موانع پیشرو
با وجود مزایای متعدد، اجرای این قانون با چالشهایی از
جمله معافیتهای گسترده، مخالفتهای سیاسی و اقتصادی، فقدان زیرساختهای
اجرایی و نگرانی از تأثیرات تورمی مواجه است. برخی گروهها و نمایندگان
مجلس نگران تأثیر منفی این قانون بر سرمایهگذاری و رونق اقتصادی هستند.
همچنین، نبود اطلاعات شفاف از معاملات و داراییها و فرهنگ پایین مالیاتی
از دیگر موانع اجرای موفق این قانون به شمار میآید.
جمعبندی
طرح مالیات بر سوداگری و سفتهبازی، با هدف کنترل
فعالیتهای سوداگرانه و جلوگیری از تبدیل کالاهای مصرفی به داراییهای
سرمایهای، مدت طولانی است که در مجلس پیگیری میشود. با رفع ایرادات شورای
نگهبان، این طرح در آستانه تصویب نهایی قرار دارد و امید میرود با اجرای
آن، بازارهای ارز، طلا، مسکن و خودرو از التهاب و نوسانهای غیرمنطقی فاصله
بگیرند و نقدینگی به سوی تولید هدایت شود.